punTaal

scherp in formuleren

Hilma Bruinsma

punTaal staat voor:

scherp formuleren en strak in aanpak. Heldere taal en een directe benadering vormen de basis voor kernachtige resultaten.

 

punTaal is de noemer waaronder ik vanaf 2011 mijn eigen boeken uitgeef en literair actief ben. Op beide fronten gaan beschouwing en analyse vooraf aan passende actie. Filosofie: het leven is te mooi en te kort om tijd en energie te verspillen aan half werk.

Taboe in het theemeubel

Keerkring of rondwaren in tijd

Tijd Terug

Hilma Bruinsma

schrijver, dichter, eigenaar punTaal

3 October, 2020
Hilma Bruinsma

Blog 101: Hoeveel doden door kanonnen, terugtrekken uit Djogja is gloeiend hard, Laatste Acte van Alfred van Sprang verboden, verongelukken journalisten doet stof opwaaien, laatste post Tjikaremas, een huis thuis! (juli 1949)

Naaidoos voor Beppe Betsche

Hoeveel slachtoffers zijn er gevallen door de inzet van kanonnen, waar mijn vader bij was betrokken?

In blog 98 vroeg ik mij af of ik bij de onderzoeker Azarja Harmanny, hij onderzoekt de inzet van zwaar materieel door Nederland in de Onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië, door moest vragen naar de gevolgen van de inzet van kanonnen (onder kopje Onderzoekers en tips).

Ik formuleerde mijn vraag een dag na het plaatsen van de blog zo: is er enig zicht op het aantal slachtoffers die door de beschietingen waar mijn vader bij betrokken was zijn veroorzaakt? Of is er anders iets te zeggen over het gevolg van de inzet van kanonnen op kampongs?

Ik citeer uit het antwoord:

‘Eigenlijk is dit de vraag waar mijn onderzoek om draait. Het korte antwoord is dat het niet mogelijk is te zeggen hoeveel slachtoffers de artilleriebeschietingen hebben gemaakt. 

Een aantal historici vóór mij hebben gesuggereerd dat dat aantal waarschijnlijk hoger is dan die door andere vormen van geweld zijn veroorzaakt, maar daar stel ik de nodige vraagtekens bij. 

Het is niet te bewijzen dat dat zo is, en door de infanterie werden ook zeer veel slachtoffers gemaakt. 

Maar het doel van mijn onderzoek is ook niet om de rol of de impact van de artillerie te relativeren: het was enerzijds een heel belangrijk middel voor Nederland om met de heersende troepen schaarste toch militair staande te blijven te midden van een vijandelijke overmacht, en anderzijds een grof middel dat ook veel ellende zal hebben veroorzaakt onder de tegenstander en de bevolking, vooral wanneer er inderdaad op kampongs werd gevuurd waarin de TNI zich ophield. 

Maar te stellen dat bij artilleriebeschietingen per definitie burgerslachtoffers vielen doet geen recht aan de feiten: heel vaak werd er ook op tegenstanders in het veld gevuurd, of werden er een paar granaten afgevuurd om vijandelijke militairen af te schrikken, vuur tot zwijgen te brengen of de tegenstander bepaald terrein te ontzeggen. De effecten waren kortom nogal situationeel afhankelijk.

In een recent artikel in de BMGN leg ik het een en ander nog wat nader uit’ 

Een zeer interessant artikel. Heb het met grote belangstelling gelezen. Het maakt inzichtelijk hoe complex het allemaal is.

Het feit dat er bij deze materie vraagtekens geplaats worden en onderzoek gedaan wordt is heel goed. Een feitelijk perspectief op dit soort vragen zou mijn vader en zijn collega’s goed gedaan hebben. Belangrijke informatie die degenen die met deze mannen te maken hebben goed zal doen.

Waarvan acte!

Lange lap: maand juli in z’n geheel

Blog 100(!) bestond uit de hele maand juni 1949. Ik zet de hele maand juli 1949 in blog 101. Dat wordt een lange lap. 

Meerdere jongens maken een fotoalbum

Heb gister niet geschreven, het was een drukke, goede dag. Ben de hele dag bezig geweest met het uitsnijden van leer voor de fotoalbums, zie ook blog 100 onder kopje Meerdere jongens willen leer bewerken.

Gisteravond de jongens op streek geholpen met het uitsnijden van de albumbladen. Ik geloof wel dat ze de smaak te pakken hebben. Sommigen zijn al bezig met het inplakken van de bladen Ik heb er heel wat werk aan schat maar ook de voldoening dat ik nog iets kan doen voor het algemeen belang. De jongens schieten mooi op, sommigen maken keurig werk in het leer. Sommigen vragen om een voorbeeld, heb wat monogrammen zitten tekenen, valt niet mee hoor.

Misschien verpats ik mijn eerste album en maak dan een nieuwe.

Ik kan mij weer een beetje in het burgerleven verplaatsen

Heb van der Heide geschreven en hem gevraagd de mogelijkheid voor ons open te houden zolang hij in de tussentijd geen geschikte deelgenoot en mogelijke opvolger heeft gevonden voor zijn schilderszaak. Zie blog 100.

Heb hem gevraagd naar de verhouding tussen Vrijzinnigen en Hervormden en ons standpunt duidelijk gemaakt, daaraan valt niet te tornen. Hij weet al dat ik uit Raard kom want hij had mijn vader en een jongere broer bij een vergadering getroffen. Wat denk je Nan, moet ik vader er nu al over schrijven?

Ik weet dat hij er nog op vlast dat ik hem kom helpen. Ik schreef hem al eerder dat dat niet onze bedoeling is en dat hij daar niet meer op moet rekenen. Ik begrijp de oude baas heel goed hoor en neem hem niks kwalijk. Het enige waar ik op vlas is voorlopig een gedeelte van het huis zolang er voor ons geen andere woongelegenheid is. Zal ik hem daar eens over schrijven?

Vaste plannen kunnen we nog niet maken maar het is toch fijn zo. Ik kan mij weer een beetje verplaatsen in de burgermaatschappij en krijg weer wat inzicht in het geheel. Weer een klein kansje op onze toekomst Nan.

Dagelijkse sleur, de man de werkezel en de vrouw het huissloofje? Iedere dag opnieuw beginnen

Juist Jank, een doel om samen voor te werken moet heerlijk zijn. Ik heb dat doel nog niet en zolang ik rekening houd met verschillende mogelijkheden blijft de toekomst onzeker en vaag voor ons. Het moet een doel worden en alle liefhebberijen en hobby’s moeten daarbij verdwijnen. Zelden wordt een levensdoel verwezenlijkt vandaar ook dat zoveel mensen automatisch gaan leven en werken en alles voor hen sleur wordt, je moet immers nu eenmaal iets doen om aan de kost te komen. Daarom denk ik ook dat het een dagelijkse strijd is tegen sleur en vervlakking, dat je als man en vrouw niet naast elkaar maar met elkaar leeft.

Jij schetste een beeld, je zag het bij zoveel mensen om je heen. Je schilderde jezelf als huisvrouw in ons latere gezin en de rillingen liepen over mijn rug, er zit veel waarheid in. De man de werkezel en de vrouw het huissloofje.

Wij weten hoe gemakkelijk het zo gaat, het is veel moeilijker om iedere dag opnieuw levensvreugde te beleven. Laat mij eerlijk zijn Nank, ik heb daar ook aanleg voor! Je weet nog wel in Wezep.

Wij hebben nu wel een harde les geleerd maar hoe makkelijk vergeet een mens?

Iedere dag weer opnieuw beginnen, iedere dag onze rijkdom beleven. Help mij daarbij lieveling, als wij zo beginnen en elkaar steeds helpen, zal ons leven niet volmaakt zijn maar wel gelukkig. Hoe ik jou zie in ons huishouden? Zoals je bent schat, vol liefde en zorg. Jouw warme hart is de zon van ons huis, beschijnt iedereen en geeft mij steeds weer puf om te vechten tegen de sleur van de dag.

Ik las iets in het maandblad ‘Wereld’. ‘Wees elke morgen bij het opstaan dankbaar dat u die dag iets te doen hebt wat gedaan moet worden, onverschillig of u het wel of niet graag doet. De verplichting te werken en uw best te doen geeft u matigheid en zelfbeheersing, geven wilskracht en levensvreugde, voldoening en honderden andere deugden, die de niet werkende mens nooit zal kennen.’

Jij hebt er werk van gemaakt, een fijne waarschuwing heb je me gegeven. Dank lieveling. Ik hoop dit nooit te vergeten. Jij bent een heerlijke huisvrouw en goddank geen huissloof. Help mij dat mijn werk mij later niet helemaal in beslag neemt, het hindert niet wanneer het razend druk is en er weinig tijd overblijft als wij maar dicht bij elkaar blijven, een echte zoen of een echte blik van begrijpen doet wonderen en kan genoeg zijn voor de hele dag.

Hoe ik jou zie kan ik moeilijk beschrijven, ik stel mij jouw leven voor als de bron waaruit ik dagelijks nieuwe levensvreugde put waardoor ik jou die liefde, hulp en warmte weer kan geven die jij nodig hebt, een cirkelgang Nan, samen.

Je vraagt of jij straks ons huishouden kunt bestieren? Jonge mensen beginnen samen en krijgen dan 1-2-… kinderen en jij begint meteen met ons vieren?? En wat doe je nu dan memmie?? Als jij het niet kunt kan niemand het.

Zes maanden samen in vier jaar huwelijk

Allereerst een ochtendzoen. Nog acht dagen meiske en wij zijn vier jaar getrouwd. Het is een beetje moeilijk om daarover vooruit te schrijven maar ik probeer het. Vier jaar getrouwd waarvan wij plus minus zes maanden werkelijk bij elkaar waren. Wij hebben zoveel moeten missen van wat zo heerlijk samen kan zijn. Het begon eigenlijk al direct, de grote domper op ons geluk, het weten, straks zijn wij niet meer bij elkaar.

In de heerlijkste en moeilijkste tijd was jij alleen, droeg jij alleen onze popkes, schonk jij het leven alleen aan ons Ukkie. Was ik alleen.

Steeds het diepe verlangen naar tastbare liefde opkroppen en alleen, per brief wegwerken. Nog zijn wij niet bij elkaar, nog steeds uitstellen van wat ons het liefste en dierbaarst is. Is dat getrouwd zijn? Is dat geluk? Is dat ons leven? Kunnen wij zo onze heerlijke trouwdag gedenken?

Moeten wij het zo alleen zien Nanke? Goddank nee!! Naast al die ontstellend zware moeiten kennen wij ook diepe liefde en echt geluk! Wij weten schat dat we dat niet alleen aan onszelf te danken hebben. Zo sterk en flink zijn wij niet. God heeft ons dit diepe sterke geluk geschonken.

Wij hebben een harde levensles geleerd. Die les heeft ons niet van elkaar verwijderd, maar diep en onverbrekelijk bij elkaar gebracht.

Ik wil niet piekeren hoe het had kunnen zijn, maar alleen dankbaar en gelukkig zijn voor wat wij nu hebben en straks weer mogen ontvangen. Ik dank voor het grote geluk. Ik draag mijn schatten aan u op, wees op onze trouwdag dicht bij Janke. Bewaar ons voor elkaar en geef ons kracht en moed om alles aan u over te laten.

Gods zegen en een gelukkige dag, samen! Jij blijf altijd mijn bruidje Nan, hoogdravend? Nee hoor.

10 juli 1946

Ik durf je weer over alles te schrijven, ons verlangen is hetzelfde. Misschien hebben wij beiden ‘iets’, wat op onze eerste avond samen moeten overwinnen. Ik begrijp dat heel goed, ik zal het aan je voelen. Misschien is het wel ineens verdwenen. Hoe het zal zijn weten we niet en dat is nu ook niet nodig, wij vinden het samen wel.

Jouw nieuwe jurk die opbolde in de wind en jij die je schaduw zag, het verlangen. Schaam je er niet voor hoor, het is het mooiste en innigste dat er bestaat. Schrijf het mij steeds weer hoor.

Soms denk ik dat ik je niet zal durven aanraken, ik weet het niet. Jij bent een fijne, zorgzame schat. Laat mij straks alles zien wat je gemaakt hebt.

Ja ik ben gelukkig, ik kan het soms niet verwerken, per brief is het soms zo moeilijk hè?

Leer bewerken, inkopen en klussen

Heerlijke schat, voel even een innige omhelzing, weer heerlijke brieven van jou, heb er weer heerlijk van genoten, dank meiske, ook voor je sigaretten een dikke tút. Alles wie bêst mei myn wiefke en bern. Koes ús lytse skotten fan my.

Dank voor je kostelijke felicitaties voor mijn diploma. Ik kan het ophalen bij de Staf.

Hoe is het, heb je een goede dag? Een innige zoen.

Net lekker gemandied, ik zal die dagelijkse plenspartijen straks nog missen. Het water is thuis veel te koud, daar begin ik niet aan.

Met mij is het reusachtig, gezond en puf!

Even van hier. Ben weer naar Bandoeng geweest om inkopen te doen, heb nu al 20 jongens voor het bewerken van leer. Er zijn nu ook jongens bezig met het maken van portefeuilles. Het gaat fijn snoes.

Heb vijf vellen leer gekocht en een stapel papier. Ik snij het leer uit, ook voor de portefeuilles, om zo voordelig mogelijk met het leer uit te komen.

Het was een dure dag voor mij hoor. Een pakje goede sigaretten, lekker eten bij de Chinees en een cadeautje voor jouw moeder. Een zeskantige naaidoos van houtsnijwerk. Wat denk jij, is dat wel wat voor haar? Ik kan deze maand nog net uitzingen hoor.

Heb weer lesgereden. Bracht er niet veel van terecht. We reden van hier naar Soebang, een mooie weg maar erg bochtig en vele steile hellingen met druk verkeer. Het rijden gaat wel maar het schakelen gaat nog krakerig. Maar even afwachten of ik nog in aanmerking kom om rijexamen te doen.

Heb een hutkoffer van de luit van binnen met papier beplakt, nu moet hij nog geverfd worden. En het adres moet er nog opgeschilderd worden. Rackets gerepareerd. Het werken bevalt me best, wel eens vervelend dat er zo weinig tijd voor mijzelf overblijft.

Ben met een waarschuwingsbord bezig, een hele klus. De tekst luidt: ‘De veiligheid van deze weg naar de krater van de Tanhoekan Prahou wordt van militaire zijde niet gegarandeerd.’ Bijna 100 letters. ’s Ochtends begonnen en tegen 17.00 uur had ik het zaakje erop staan.

PenT-er ontvoerd

We kregen het bericht dat er bij Soekamandi een PenT-er was ontvoerd en dat wij ons klaar moesten houden voor een opsporingspatrouille. Vroeg naar bed en om 3.00 uur eruit.

Wij konden 30 man leveren. De C-batterij en 41-RVA deden ook mee. Eerst per wagen naar Kalidjati, daar bijna twee uur staan wachten op orders. Eindelijk gingen we het terrein in, zoals de jongens het zeggen, om de dooie planter te zoeken. De kerels vertrokken vol moed van hier, vernikkelden van de kou in de open wagen maar zongen het hoogste lied.

Door het lange wachten zakte de stemming en werd het zingen vloeken en opmerkingen als ‘wat weer een organisatie bij I-6, laat die planter rotten, wie wil het lijk nog zien?’

Het werd een warme dag. We trokken in een linie door het vlakke, hete terrein, door grote rubberplantages, door woest terrein tot we in het gebied kwamen waar de planter gekidnapt was. Alle kampongs werden doorzocht maar geen resultaat.

Om 11.00 uur kwamen we bij de grote spoorlijn uit in de buurt van Paboearan. Voor de meesten bekend terrein. Per radio gaven we regelmatig onze positie door. Ook de Spiertroep en een patrouille van I-6 waren in het veld.

Toen wij zonder succes bij de spoorlijn aankwamen kwam het bericht van de actieleider dat we de actie als beëindigd konden beschouwen. Dank je wel maar voor ons is het pas afgelopen wanneer wij weer in Kasomálang zijn.

We hebben nog twee uur op een trein gewacht die ons naar Passar Boergoer bracht aan de weg naar Soekamandi. Intussen met de radio een wagen opgeroepen om ons af te halen. Om 15.30 uur waren we weer binnen. Jammer dat we de twaalf uur niet volmaakten. Scheelt de jongens f 1,50 en ons f 2,50 extra. De 15 km tippelen heeft mij weer goed gedaan, alleen jammer dat er van de planter geen spoor gevonden is. We hebben nog geen bericht gehad of de andere patrouilles succes hadden.

Schrijven en cadeaus

Nee hoor, brieven schrijven doen we straks niet meer, behalve aan jou ben ik ook een slechte schrijver. Kunnen we straks ook alles zo bespreken zoals wij nu beschrijven? Ja natuurlijk, veel beter nog.

Ik heb het niet meer over cadeautjes hoor maar ik neem ze toch mee. Ik ben niet van plan om een huis vol met Indische spullen en tierelantijntjes en snuisterijen te stoppen. Een enkel ding is wel aardig maar dan moet het ook iets moois en goeds zijn.

Ik zal onze kinderen, jouw moeder en nog iemand? niet vergeten. Mijn ouders ook maar dat is het dan.

Ik hoop het bureautje toch nog mee te smokkelen. Ik heb het kenmerk eraf gehaald en op een niet geregistreerde kast geverfd. Hoe het met de klok komt weet ik nog niet. Die pendules zijn duur hoor maar wij hebben een wekker hè Nan?

Ik houd van mooie dingen maar ik haal geen gekkigheid meer uit hoor, dat kan de bruine niet trekken.

Pim en Zuske, at dêr snie leit dan komt heit thús, hela hola heiti komt wer thús!!

Heb je nog problemen met Zuske wanneer zij moet slapen? Ik las in een tijdschrift over een nieuwe Amerikaanse uitvinding voor babyverwennerij, een wieg met automatische schommelaar en grammofoon om slaapliedjes op te draaien. Stel je voor dat zulke dingen de enige mogelijkheid zouden zijn om je hummels in slaap te krijgen.

Wat een waanzin, als ze het te bont maken krijgen ze een tik voor de bibs. Oe wat hardvochtig hè memmi?

Ze mogen gerust een keer brullen hoor. Ik weet nog dat ik wel eens een draai om mijn oren kreeg of een pak voor de broek wanneer ik een keel opzette om mijn zin door te drijven. Mijn vader zei dan na de bestraffing, sa no wist do wêr ast om gûlst, zo nu weet je waarom je huilt.

Ik zie het helemaal niet donker in hoor, onze kinderen zijn heerlijke lieve schatten!! Wij zullen ze vast samen in toom kunnen houden.

Zo, Pim en Zuske, jimme tegearre op heit en mems ledikant? Wêr matte wy dan sliepe? Jimme meie moarns wol even by mem koese mar jûns yn jimme eigen bêdsje hear. Sille jimme dêr oan tinke? Jim meie at ik wer thús bin ek wolris by my koese, hoe fiene jimme dat? Zo, Pim en Zuske samen in ons ledikant? Waar moeten wij dan slapen? Jullie mogen ’s ochtends best even bij mama knuffelen maar ’s avonds moeten jullie ieder in je eigen bedje hoor. Zullen jullie daaraan denken? Wanneer ik weer thuis ben mogen jullie ook weleens bij mij knuffelen, hoe vinden jullie dat?

Jij bent wel optimistisch, september al op de boot en oktober thuis! Ik reken op oktober met de boot en november thuis. Wie krijgt gelijk? Ik hoop jij!

Gelukkig gaat de tijd snel, we tellen straks weken en dagen in plaats van maanden. Hoe zou het komen dat Pim zei ‘at dêr snie leit dan komt heit thús’? (als er sneeuw ligt komt heit thuis). Kostelijk onze hummels samen in een bedje zingen ‘hela hola heiti komt wer thús!!’

Onze trouwfoto ligt naast me, we raken uitgeput, er wordt te veel van ons gevergd, het duurt te lang

Onze trouwdag. O lieveling wat een heerlijke dag. Zopas even in bed liggen denken, eerst viel het niet mee Nan, je weet het meiske, alles komt op je afstormen. Het maakte me verdrietig en onwennig maar nu ben ik gelukkig.

Hoe is het vandaag met mijn bruidje? Kun je ondanks alles vandaag toch gelukkig zijn? Of zie je alleen het gemis? Ik had het ook even maar nu is het goed. Mijn gedachten gingen naar die heerlijke tijd dat wij samen waren, het was moeilijk maar toen kwamen de gedachten dat wij DV bijna weer opnieuw bij elkaar zullen zijn.

Ik wilde dat ik met je kon bidden maar het wil niet echt. Toch proberen liefste?

[Er volgt een gebed. Een passage die tekenend is voor veel thema’s die steeds terugkomen.]

‘Op deze dag komt alles op ons af. Wij begrijpen ons leven, ons huwelijkse leven niet. U gaf ons aan elkaar en hebt ons zo rijk gezegend. Zoveel liefde voor elkaar en onze kinderen aan ons toevertrouwd. U weet wat wij ervan gemaakt hebben. Naast ons geluk van alles wat wij hebben, is er zorg, verdriet en diep verlangen naar wat wij missen. Is dit uw weg of heb ik het onszelf aangedaan? Geef ons het geloof dat alles uw wil geweest is.’

Het schrijven wil niet. Ik kan je niet vertellen wat je voor mij betekent. Ik krijg mijn gedachten niet op papier maar ik weet dat mijn diep begrijpende schat alles voelt. Ik verlang naar jouw brief van deze dag. Ik hoop zo dat er vanavond weer post is.

Met mij is alles best maar ik ben mijzelf een beetje kwijt. Ik wil alles opnieuw beleven maar het lukt me niet. Ik wil antwoord op al die vragen en het lukt helemaal niet. Ik ben tegelijk ook zoo gelukkig en ik verlang zoo naar jou. Allemaal tegenstrijdigheden.

Ik ben gister twee keer met een brief begonnen maar het was knudde en ik heb ze weer verbrand! Dat op onze trouwdag. Er was geen brief van jou, je weet hoe dat is.

Heb twee uur zitten stumperen, zelfs toen ik alleen zat wilde het niet lukken.

Alles komt op me af. Jij had het ook. We lopen vast met alles, zien alleen de moeilijke en nutteloze dingen, we zijn moe, doodop van alles. We zijn onverschillig, geen puf in alles wat we doen, niks heeft zin. En dan is het enige echte onze liefde en die helpt ons er weer bovenop. Gister schreef ik dat ook maar het werd een rotbrief. Het is weer over en ik ga de schade inhalen bruidje!

Ik stel je eerst gerust.

Je had weer iets met Ukkie en daar vloeide je angst voor later uit voort. Bang voor de toekomst, ik had het ook. We hoeven het niet voor elkaar te verbergen. We raken uitgeput. Wij niet alleen maar bijna iedereen. Zo nu en dan komt dat even tot uitbarsting, soms om een kleinigheid, we kunnen er niets meer bij hebben, niets meer verdragen.

De oorzaak is – het duurt te lang – er wordt te veel van ons gevergd.

Goddank komen wij er steeds weer overheen maar hoeveel jongens komen er nooit meer bovenop?

Heb over onze schatten geen zorgen, verwijt je zelf niet dat je ze te veel laat bederven. Het zijn heerlijke schatten. Je wist het weer toen je andere kinderen zag. Gauw kwaad, niets uit kunnen staan, alles saai enz. heeft diezelfde oorzaak het duurt te lang. Schipper er maar zo goed mogelijk doorheen, zoals je tot nog toe gedaan hebt, zoals ik hier doe en wij allemaal doen, ieder op zijn eigen manier.

Straks als wij weer samen zijn valt het ook niet mee zoals je dagelijks om je heen ziet maar voor ons is Alles anders Nanki omdat Alles nieuw is en het machteloze en eindeloze weg is. We beginnen ons leven opnieuw, misschien onder moeilijke omstandigheden maar dan samen, elkaar hebben en helpen. Dat maakt het grootste verschil. Het zal onze geestelijke moeheid wegvagen, het leven heeft weer zin, we hebben weer een doel en uitzicht.

Onthoud deze oorzaak van vele kleine moeilijkheden, draag ze aan god op die werkelijk bestaat en die ons leidt en je weer kracht geeft om rustig verder te gaan, weer puf om te vechten, waakzaam te blijven, je onderscheidt kleinigheden weer van de hoofdzaak. Ik heb ook weer puf schat.

Gister was ik mijzelf niet maar vandaag was een goede drukke dag, jouw brieven, jou geschreven, twee voetbalwedstrijden gezien, halsoverkop naar de kerk en meteen daarna een film gezien, gebeden en het hielp. Ik zie de hoofdzaak weer en al die zorgen lijken nu onbelangrijk, ik heb weer goede moed.

Terugtrekken uit Djogja, niemand gelooft meer in een werkelijk goede oplossing, het is gloeiend hard Jank, Laatste Acte van Alfred van Sprang is hier door de legerleiding verboden

Even een sigaret van jou lieve zorgzame schat. Ik kan niet zeggen dat ze lekkerder zijn dan de andere maar in ieder geval beter dan ‘de eeuwig vervloekte Spoorstaafjes’ zoals Alfred van Sprang beschrijft in zijn boek DE LAATSTE ACTE. Wil je voor jou én voor mij een exemplaar op de kop proberen te tikken?

Lees over Alfred van Sprang ook in blog 45, in blog 56 en blog 93.

Het is hier door de legerleiding verboden. Omdat Alfred van Sprang de naakte harde waarheid schrijft over Jan Soldaat en zijn moeilijkheden. Het is een echt stukje leven van ons allemaal en de schrijver heeft niets te veel gezegd, eerder te weinig. Je krijgt een werkelijke indruk van de omstandigheden waarin wij leven, ook een aardig kijkje achter de schermen van de politiek.

Het is tussen de eerste en de laatste actie geschreven. De schrijver verheugde zich, zoals wij allemaal, dat Djogja bezet werd, dat eindelijk de bron van alle onrust werd gedempt. Hij eindigt met ‘laatste actie herstelt vrede en opbouw.’ Nogal een optimistisch slot.

Wij zetten er niet eens meer een vraagteken achter. Niemand gelooft meer in een werkelijk goede oplossing. Indië is voor Nederland verloren. De Veiligheidsraad en de Commissie van goede (bij-ver)diensten hebben vals spel gespeeld. De offers van ons allemaal zijn tevergeefs geweest. Het is gloeiend hard Jank maar wij zijn erover heen en het dondert ons niet zoveel meer met het vooruitzicht Naar Huis. Zie ook blog 89 onder kopje Ex-Repoeblikeins gebied Midden-Java is op door honger en ellende.

Eerder schreef ik daar ook al over maar toen kon ik het niet verkroppen. Nu schrijf ik er gewoon over zonder kwaad te worden. Wat een verhaal hè lieveling?

Ik hoop dat je succes hebt en het boek kunt bemachtigen. Dezelfde schrijver schrijft het Herinneringsboek 7 DD december divisie ook. We hebben het allemaal al betaald. Stel je voor dat dat ook wordt verboden door de legercensuur. Wat een verhaal hè liefste?!

Driedaagse patrouille, gevangene doodgeschoten, een boef naar de andere wereld

Goedemiddag liefste, daar ben ik eindelijk weer. Eerst een innige koes! Alles is best met jouw man. Ik ben op een driedaagse patrouille geweest vandaar dat het zolang duurde voor ik schreef. Hoe is het met mijn schatten? Er is in de tussentijd geen post gekomen.

De patrouille zou afgelopen maandagavond om 23.00 uur vertrekken. Net voor het vertrek kreeg H. een telegram dat zijn moeder ernstig ziek was. Ik ben toen voor hem ingevallen en heb halsoverkop m’n spullen bij elkaar gezocht, net op tijd klaar. Ik had er puf in, wel een paar zware tippels gehad maar geen last gehad van oververmoeidheid.

Onze inlichtingendienst, een gewapende patrouille op zichzelf van plus minus 10 man, ging ook mee. Eerst per auto naar Tsjikaremas, 41-RVA ging ook mee. Zij hadden de zorg voor het eten en keukenmateriaal. Daar komt heel wat bij kijken. Wij hadden 42 koelies voor het dragen van voeding en extra uitrusting. Eindelijk om 1.30 uur was onze aanhang klaar en konden we tippelen. Ik had de eerste sectie en liep op kop van de lange trein. Het ging best. De dragers konden goed meekomen, die kerels hadden heel wat te sjouwen maar ze zijn het gewend en hebben een geweldig uithoudingsvermogen.

Het was een prachtige maanheldere nacht. De smalle maar goede weg slingerde over heuvels, door dalen, door woest terrein waar de bomen zwart en naakt afstaken tegen de sterrenhemel. Het was stil, alleen de gewone nachtgeluiden van de miljarden insecten, het schuifelen van de patrouille en zo nu en dan een zacht maar hartgrondige vloek wanneer iemand een schuiver over losse stenen maakte. Hier en daar een machtig vergezicht over slapend Java. Op een dikke 100 km, achter Cheribon, konden we een oliebron zien branden. Ik was blij dat ik meegegaan was en ik genoot ondanks de vele klimpartijen en het bijbehorende zweten.

Vlak achter mij liep mijn brengroep. Korporaal N. alias de Bolle, bonkt vlak achter mij aan, een boom van een kerel met de zware bren dwars over de schouder. Altijd vol fantasieën, verhalen en ideeën, hij weet de stemming erin te houden.

Om 4.00 uur ergens in een kampong de eerste rust. Daar moesten we met onze radio in de lucht komen maar er was geen verbinding met de hoofdpost Djalangajak. Na een paar rokertjes en een slok thee weer verder.

Het terrein werd steeds woester, de goede weg veranderde in een rot pad dat steil daalde. Hier en daar helemaal geen pad meer te onderscheiden maar mijn beide verkenners wisten toch de weg te vinden. Dalen is moeilijker dan klimmen. Je moet steeds het volle gewicht opvangen en tegenhouden. Soms springen van steen op steen. De voeten beginnen te branden, de knieën worden pijnlijk en beginnen te knikken. Onze inlandse patrouille liep steeds een paar km voor de grote troep uit. Ze doken in iedere kampong en doorzochten die snel. Als wij aankwamen waren ze meestal nog net bezig of net klaar.

Tegen de ochtendschemer kwamen we bij een kleine kampong waar geschoten werd. Het bleek dat er een paar TNI-kerels gepakt waren en eentje piepte er tussenuit. Ze waren daar ondergedoken en hadden geen wapens bij zich. We hebben ze maar als brendragers gebruikt.

Weer verder naar de uiterste kampong van het 41-RVA gebied. We kwamen tegen 8.00 uur aan en bleven daar 1,5 dag. De kampong was dun bevolkt. Even knobbelen over de legering. Ik trok het mooiste huis met een stenen onder muur, een pracht vesting waar ik mij met mijn sectie installeerde.

De jongens zwermden over de kampong uit om bale- bale op te snorren, houten britsen die als tampatjes te gebruiken zijn.

Stom dat er enig misverstand was over de bewaking van de gevangenen. Eentje kneep er tussenuit en voordat de ander zijn kans waarnam is hij meteen doodgeschoten. Brrr hè Nan?

Al gauw had ik een slaapstee gevonden. De brits was keihard maar ik sliep als een os. Machtig gegeten van de zuurkool, hutspot en kippensoep. De kok heeft een extra pluim verdiend voor wat hij die dagen gepresteerd heeft. Lekker gemandied ergens in een diep dal buiten de kampong, lekker fris water.

’s Avonds was het een gezellige boel, alle bekende liedjes werden eruit gebruld, een andere groep zat ongezouten te kletsen over van alles en nog wat, meestal dienstbelevenissen en voor de 41-RVA-ers werden de gruwelverhalen nog eens extra aangedikt. Sommigen nemen het als koek, anderen met een korrel zout.
Een vreemde toehoorder zou met z’n oren staan te klapperen, echte rauwkost.

Ze menen het niet erg en als alle ongerechtigheid eruit gebraakt is worden de gesprekken degelijker en neemt de demob een grote plaats in. Over politiek wordt ook geboomd. Je zou het op moeten nemen en onze regering eens moeten verrassen met het commentaar op een grammofoonplaat.

Ik sta steeds weer versteld hoe monter de kerels blijven onder alle omstandigheden. Ze hebben de grootste lol bij gebrek aan alles, geen licht, geen behoorlijke stoel, geen bed, niets om de vermoeide botten een beetje gemak te geven, gewoon met de kont op een muurtje of languit op de harde britsen.

Het uiterlijk moreel is grof en vuil maar er zit nog steeds een pittige kern in. Ze zijn op elkaar aangewezen en de saamhorigheid is groot. Dat is bij vele andere onderdelen niet het geval wat ook de reden is dat de gevechtssterkte minder wordt en men moreel afknapt. Verschillende Infanterie-onderdelen worden nu al teruggetrokken. Niet dat hun dienst zoveel zwaarder was of hun verdiensten zoveel groter zijn geweest maar omdat de pit eruit is.

Ik had voor de avond een wachtlijstje gemaakt, iedere man klopte een uurtje wacht behalve de knapen die om 5.00 uur eruit moesten om patrouille te lopen in de omgeving van ons tijdelijke kamp. Ik bleef met een stel binnen.

De patrouille was zwaar. De afspraak was om 9.00 uur terug zijn maar het werd 12.00 uur. Ze kwamen drijfnat van het zweet en vloekend binnen maar toch in een opgeruimde stemming want een boef waar al lang naar werd gezocht was naar de andere wereld geholpen.

De thuisblijvers hadden een rustige dag. Sommigen organiseerden kippen voor de soep en zaten met de bajonet op het geweer achter de beesten aan. Vijf stuks was de buit die prompt met blikjes vis -die wij niet meer vreten- aan de eigenaren werden betaald.

De tweede avond weer hetzelfde, zingen, kletsen, kankeren, wachtje kloppen.

Om 3.00 uur eruit en klaar maken voor de terugtocht.

Het eerste uur was zwaar, alleen maar stijgen. Na de hoogste heuvels was iedereen over zijn stijfheid en vermoeidheid heen en liep het als gesmeerd.
Ik loop steeds met een stevige knuppel als wandelstok.

De Bolle pikte een orang kampong in de kraag, die mocht zijn bren sjouwen tot de volgende kampong waar weer een ander het haasje was.

Onderweg nog een paar keer gerust om tijd te rekken. Zouden we vóór 13.00 uur binnen zijn dan verspeelden we weer een dag extra uitkering van f 1,50 de man en f 2,50 voor onderofficieren. De jongens zijn er gebrand op hoor. Eigenlijk een magere beloning die nog maar pas is ingegaan. Laat de knul die dat heeft uitgevonden eens een keer langer dan twaalf uur met een patrouille meegaan. Hij komt nooit meer terug of hij verhoogt onmiddellijk de extra premie.

Onderweg maakte de kok nog een keer stamppot. Normaal is het niet te vreten maar er bleef niets van over. De bevolking kwam steeds met klapperwater en pisangs, veel meer kunnen ze ook al niet aanbieden. Na drie volle dagen kwamen we fit aan in Tjikaremas.

De wagens hadden we al opgeroepen en stonden te wachten. Kun je je voorstellen hoe lekker een plensbad en hoe heerlijk het veldbed na zo’n trip weer is? Ik heb me best vermaakt en f 7,50 extra verdiend.

De tijd vliegt, bijna alweer half juli, ‘we rollen de weken wat door’ toch rollen wij niet slecht Nanki.

Dyn Kai is kiplekker, een stevige knuffel en liefdevolle zoen.

Hummels en het geloof

Enig dat Pim je vroeg om voor het zieke poeske te bidden. Dat was wel even een moeilijk probleem hè? Ik weet ook niet hoe je het had moeten doen. Je kon niet voor het beestje bidden omdat het er de volgende dag niet meer zou zijn. Ons baasje nam gelukkig genoegen met je uitleg. Hoe groot is het kindervertrouwen en geloof!

Het wordt moeilijk hen te leren berusten dat god wel hun gebedjes voor alles hoort maar ze niet verhoort zoals zij zich dat zelf voorstellen. Nu zijn onze hummels daar misschien nog te jong voor om dat te begrijpen. Jij hebt het eerste conflict vermeden schat. Kinderen stellen bijna overal op iedereen hun volle vertrouwen en hoe vaak gebeurt het niet, wanneer eenmaal hun geloof en vertrouwen beschaamd wordt dat zij net het tegenovergestelde worden.

Het is een moeilijke taak voor ons memke, wij hebben god beloofd onze kinderen van hem te leren. Zie ook blog 44, trouwtekst en het gewicht van de doop.

Trouwtekst

Ik ben daar wel eens bang voor wanneer ik bedenk hoe moeilijk mijn ouders het met mij hadden. Ik moest er heel weinig van hebben, ik had een hekel aan de kerk, catechisatie en de Jongeren Vereniging.

Jij hebt een fijne grondslag gelegd in onze kinderhartjes Nan. Daar bid ik ook voor dat god jouw wijsheid geeft om onze schatten van Jezus te leren. Wij hadden vroeger ook een kinderbijbel, die moeten wij straks ook hebben. Het moet vooral duidelijk zijn. Koop jij maar de bijbel die jou het best lijkt. Wanneer gaan we eruit lezen? Na het eten of wanneer ze naar bed gaan?

We kunnen merken dat wij steeds dichter bij huis komen

Toch nog weer iets nieuws. Begin volgende maand komen er in ons gebied waarschijnlijk Veiligheidsbataljons die het vak van ons overnemen zodra ze ingewerkt zijn. 41-RVA blijft voorlopig hier maar krijgt later een zuivere Artillerietaak over een groter gebied. Niet gek voor 41 die nu bijna alweer een jaar alweer patrouille lopen. Hoe het allemaal precies zal gaan is nog niet bekend. Dan geven wij waarschijnlijk onze laatste twee kanonnen over aan 41. We kunnen merken dat wij steeds dichter bij huis komen.

III-9RI (Regiment Infanterie) is teruggetrokken en zal nu wel in Batavia zitten, als wachtbataljon, nou ook een jobje? In Kuningan is het een rotzooi tot en met, III-9 was er niet tegen opgewassen. Zie blog 90.

Het smoesje dat ze zijn afgelost geloof ik niet want hun percentage gesneuvelden is lager dan het onze en ik wed dat de doorsnee Infanterist van III-9 bij stukken na niet zoveel gepatrouilleerd heeft als de Artilleristen van 6- RVA. Het ligt vooral aan de leiding en de tactiek. Met mooi weer spelen en vriendjes fokken kom je er in dit land niet. Een beetje kift hè snoes?

Verongelukken journalisten doet stof opwaaien,

De KLM heeft weer een harde klap gekregen. Het verongelukken van De Franeker bij Bombay doet nogal wat stof opwaaien.

Ik las in de krant dat de Repoeblik ook hun deelneming betuigden, dat zij in vrede rusten. Zouden zij intussen misschien in hun handen wrijven dat die dertien Amerikaanse journalisten die hier de waarheid over het Indië probleem kwamen zoeken om zeep zijn?

Het is te hopen dat ze de meeste rapporten bij hun leven nog doorgeseind hebben. Deskundigen zoeken nu naar de oorzaak van de ramp die weer zoveel mensenlevens kostte.

Ander nieuws

Van Djogja nog niet veel nieuws. De heren hebben de tijd, gaan zich op hun gemak instuderen en later wel eens over een staakt het vuren confereren. De terreur gaat onverminderd door. Afwachten maar.

Goddank is ons gebied zo rustig. Die enkele peloppers die zich hier schuilhouden en waar we pas een stel van opruimden hebben niets te betekenen.

De Poeasa (islamitische vastentijd met overgang van het oude naar het nieuwe jaar) is nu bijna afgelopen. Het duurt ongeveer een maand, precies weet ik het niet. Eerstdaags worden wij twee nachten vergast op daverend tromgeroffel, het einde van de vastenmaand en het eind van een maand extra oppassen voor ons.

In de algemene toestand is weinig verandering. In Midden en Oost-Java is het nog steeds een rotzooi. Hier en daar is het in West Java ook niet pluis, vooral in het Buitenzorgse. Ons gebied is nog steeds rustig maar bij I-6 in de laagvlakte zit weer iets.
Een week geleden is daar een kampong voor 80% door een rondzwervende bende afgestookt. Dat was in het Soebangse, net buiten ons gebied. Onze spionnen kwamen melden dat er zes mannen in uniform ons gebied zijn binnengetrokken. Wij hebben er onze spionnenpatrouille erop af gestuurd maar de heren waren alweer verdwenen.

De politieke toestand is nog steeds vaag en onzeker. Ik verknoei er maar geen woorden aan hè snoes?

Twee kanonnen fiksen het wel even

Wij moeten weer eens uitrukken met kanonnen. Straks vertrekt van hier een batterij commandogroep (vijf man) naar Tjikampeh. Deze keer hoeven wij geen kanonnen te leveren, dat doet dde C-batterij. Er gaan twee kanonnen mee in plaats van vier stuks.

In de buurt van Tjikampeh zit een sterke bende die daar een Nederlandse patrouille van plus minus 100 man teruggeslagen heeft. Twee kanonnen fiksen het wel even. Het duurt maar een dag. Het is te hopen dat de actie succes heeft.

Schat ik hoorde dat er post op de Staf is aangekomen, ik laat het meteen ophalen hoor.

Wachtlijst voor een huis

Héérlijke schat, drie héérlijke brieven van jou. Wat ha ik dy leaf, wat ben ik gelukkig! Ik ben razend op dy, razend verliefd? Nee dat is het goede woord niet, een diep gevoel vanbinnen, niet te beschrijven. Straks dat grote geluk weer echt te mogen beleven, het maakt mij zo wonderlijk vanbinnen.

Ik bid nu wel eens dat god ons ervoor bewaart dat wij elkaar niet ten koste van hem liefhebben. Dat is moeilijk hè Jank? Hij die ons alles gaf. Onze trouwtekst zegt het heel scherp ‘tussen u en mij tot in de eeuwigheid’. Zie ook blog 44.

Je was die dag zo onwennig, je moest alles weghuilen, ik voel het lieveling, ik ben dicht bij je, nog even volhouden, jou heel even echt koese.
Jij schrijft er niet raar over. Het is werkelijk moeilijk om christen te zijn en god op de allereerste plaats te zetten.

Staan er 131 nummers onder ons op de wachtlijst voor een huis?

Als het nodig is, zal ik nog wel eens op de ketel slaan in Ternaard. Wanneer jij wel bij mijn ouders in de grote kamer en het kleine kamertje in wil trekken maar er tegenop ziet, wil ik het graag in orde brengen en alvast met mijn vader bespreken.

Word ik vervelend jank? Nee hè, ik wil je zo graag aan een eigen honk helpen.

Brief van mijn vader, Klaas geen zorgen voor die tijd hoor

Er was ook een brief van mijn vader. Ik vond het een fijne brief. Over mijn werk schrijft hij:

‘Toch zal er ook wel anders weer iets gevonden worden, daar behoef je je nu heus niet ongerust over te maken. Wel is het zoo dat het een heel stuk werk wordt al die ongeschoolde menschen aan een betrekking te helpen. Toch steek jij er nog bovenuit daar jij je gemakkelijk kunt aanpassen en je vakdiploma hebt en wat de hoofdzaak is, je hersenen en je handen van God hebt ontvangen om ze te gebruiken. Dus Klaas geen zorgen voor die tijd hoor.

Ik zou op het ogenblik je heel graag in ons midden hebben. Om je advies en je kracht voor al het werk dat er is. Nu moet je niet denken Klaas, is het vader daarom te doen. Neen jongen want ik reken in de verste verte er niet op een van beide daar ik niet denk dat je hier in Raard je bivak wil opslaan. Afijn, dat is ook niet nodig hoor. Maar toch zou het voor mij verlichting brengen met de berg werk die we momenteel hebben. Dus nogmaals we zien met groot verlangen uit naar het moment dat je thuiskomt, niet voor ons werk, veel meer voor je vrouw en kinderen en alle ouders.

We hopen en bidden iedere dag dat God ook nu je mag bewaren voor die sluipende dood die daar rondgaat en dan deze en dan die het slachtoffer maakt.

Nu Klaas we hopen spoedig weer eens een berichtje van je te mogen ontvangen en groeten je.

Je liefhebbende allemaal,

Vader’

Hij begon met:

‘Lieve Klaas!

Deze week hebben we oude Beppe ten grave gedragen en zoo is mijn veronderstelling dat ge ook die niet weer zou terugzien. Och dat leven is heengegaan zooals het gekomen is, onbewust en daar zij een hoge leeftijd heeft geeft dit afsterven geen smart zooals bij je schoonvader die nog in de kracht van zijn leven was en die nog in de volle belangstelling van dat leven bestond.’

Misschien schrijf ik ze vanavond nog terug maar eerst jij en dan nog eens jij en dan… Dat zei jouw vader ook vaak hè?

Jij hebt mij diep laten voelen wat je miste bij oude Beppes begrafenis. Het was niet háár begrafenis die je beleefde maar die van ús jonkje (Wims tweelingbroertje overleed vlak na de bevalling) en van heit, jouw vader.

Ja Janke ik begrijp het wel. Gelukkig dat wij de troost hebben dat god ze tot zich genomen heeft. Op zo’n moment voel je alleen het nameloze verlangen en gemis maar steeds komt ook later, al is het maar heel even, dat die troost werkelijk troost is. Je schrijven was niet droevig, je hebt mij weer een diepe blik in je hart gegeven. Jij moest het vertellen en ik heb het begrepen en meegevoeld. Dank vrouwke.

Het was heel onattent van mijn ouders om jou niet persoonlijk uit te nodigen voor de begrafenis van oude Beppe, zij dachten dat jij vanzelfsprekend zou komen. Ik heb ook geen rouwkaart ontvangen en daar ben ik niet rouwig om.

Het geeft hier altijd een hoop consternatie, eerst moet je bij de Kapitein of Luitenant komen die je het bericht meedeelt en later uitleg geeft aan ieder die ernaar vraagt. Het zat je even dwars en ik begrijp dat.

Nog geen bericht van de schilderszaak in Jelsum. Zie ook blog 100 onder kopje Antwoord van het Schildersblad, schilderszaak?

Het is een mogelijkheid en er zijn andere mogelijkheden. Wij nemen nu geen beslissing. Het uitzichtloze is weg schat nu onze terugkeer voor de deur staat. Vader schreef daar ook over. Jij vindt hem een schat. Je leest het zelf wel, ik stuur zijn brief naar je toe.

Het klopt wel wat jij zegt, ik neem geen blad voor de mond en de meeste klanten kunnen daar niet tegen. Wel heb ik geleerd me te beheersen maar ook geleerd hard en snel te oordelen.

Nanki, ik weet eigenlijk niets meer te schrijven. Het lijkt allemaal zo onbelangrijk vergeleken met wat er in je binnenste omgaat, wat je niet eens verklaren en beschrijven kunt. Is dat geluk schat? Ja, maar bij dat geluk is nu nog het niet werkelijk beleven van alle rijkdom. Straks in elkaars armen. Ik weet het, foar altiid myn Alles.

Gesneuvelde militair bij Spierdivisie, geen schot gelost

Er kwam bericht dat er een militair van de Spiertroepen bij Tjikampeh gesneuveld is. Hier meteen de vlag halfstok gehesen. Dat doet je weer even stilstaan bij de hardheid van het militaire leven hier. Hoevelen zullen nog sneuvelen voordat het vrede in dit land is?

De batterij commandogroep is weer binnen. Onze kanonnen hebben geen schot gelost. Het was een grootscheepse actie, de totale uitslag is nog niet bekend. Toen onze kanonnen in konden rukken waren de vliegtuigen met hun raketbommen in actie. Verschillende soorten wapens waren al buit gemaakt. De bendes waren omsingeld en ze werden steeds mee samengedreven. Het is te hopen dat de rust daar is weergekeerd. De Spiertroepen hebben zich weer kranig geweerd.

Ust het net, korsten van het brood snijden, kieskeurig?

Ukkie is een kwast hoor, lust geen karamelpudding, vies en ust et net, wat hear ik no famke, heit it dyn pudding ek op at Zuske it net ust. (ust het niet, wat hoor ik nu meisje, ik eet jouw pudding ook op als Zuske het niet ust.)

Heerlijk straks, lekker kokkerellen, wat zal ik weer smullen van jouw eten schat. Je komt vanzelf tot de ontdekking wat ik ust. Ik eet de korstjes van mijn brood, in tegenstelling tot veel stoere kerels hier, die snijden ze af. Ze zijn best hard en soms vies van al die zweethanden die het brood doorgeven maar ik wil mij er niet aan wennen. Wat moeten onze hummels daar wel niet van denken wanneer ik dat thús zou doen, wat zullen zij van mem denken als dat gebeurt?

H. bestrooid alles met suiker, eet extra eieren, een echte lekkerbek die later moeilijk tevreden te stellen is. Sommige kerels zou je met de neus in de jam duwen of wat dan ook, waar zij met hun snotneus aan snuffelen.

Ik ben niet kieskeurig. Ik weet verhipte goed wat ik lekker vind, geef mij maar jouw degelijke stevige pot schat.

De dominee en zelfbevrediging, geslachtelijke omgang, wat is het moeilijk om christelijk te zijn

Ds. Jense was hier en we hebben een samenkomst gehouden en nog lang nagekaart over het onderwerp. Ik kan het je niet allemaal beschrijven maar het gold ook voor mij. Ik voel mij ook schuldig. Naast de verhouding tussen jongen en meisje kwam ook de algemene kwaal hier in dit land van zelfbevrediging ter sprake. Dat is ook zonde. Het blijft een voortdurende strijd en soms kan ik er niet tegenop. Ik weet dat ik je hiermee pijn doe maar ik moet het schrijven voor ik weer verder kan.
Ik schreef je er eens eerder over. Ik ben zwak, alleen in het geloof kan ik ertegen strijden, andere middelen zijn er niet. Vrouwke, kun jij het mij vergeven? Jij kunt het misschien niet begrijpen, wat anderen gewoon vinden en doen voel ik als zonde tegen mijzelf, tegen jou en tegen god. Wil je mij ook vergeven dat ik er niet vaker over heb geschreven?

Kun jij mij nog liefhebben? Blijf mij liefhebben meisje, ik kan niet zonder jouw hulp. Ik ben blij dat ik het nu gezegd heb.

Hoe kan ik anders om vergeving en hulp aan god vragen? Als god mij helpt is het te dragen.

Nu is er niets meer wat ik jou moet vertellen wat jij nog niet van mij weet.

Schrijven over alles van ons hielp mij vaak maar ik durf je die brandende verlangens niet zo vaak te schrijven omdat ik niet zeker weet of het jou goed doet, of je het verdragen kunt en niet voor onbevredigend machtig verlangen komt te staan

Hij (dominee) las een stukje vooruit een boek van een christelijke dokter, hoe wordt de rijkste gave van het huwelijkse leven vaak misbruikt, vooral hier onder deze ontzettend zware omstandigheden waar niemand in Nederland zich een voorstelling bij kan maken.

Ik schat dat 50% van ons leger geslachtelijke omgang heeft met inlandse of halfbloed meisjes of gehad heeft. Gelukkig zijn velen hier die erop teruggekomen maar hoeveel gaan niet door met avond aan avond de kampong in te duiken en het beste wat hun lichaam geven kan weggeven aan een meisje of een vrouw die zij ervoor betalen.

Het duurt te lang. Er is door het lange uitstel van de demobilisatie door onze regering een zware wissel getrokken op de lichamelijke en zedelijke gezondheid van de militairen. Met het lichamelijke wordt nog rekening gehouden maar met het andere bitter weinig, net zomin als met onze persoonlijke belangen.

Het is niet eerlijk de schuld te geven aan wat voor omstandigheden dan ook want ieder heeft zijn vrije wil en draagt de verantwoordelijkheid voor het eigen zedelijk verval. De een heeft het makkelijker dan de ander maar allemaal hebben we dezelfde strijd.

Wat was er van mij terecht gekomen als ik jou niet had?

Ik heb Ds. gevraagd of er animo was om weer dagsluiting te houden. Ik durfde het zelf niet te vragen en dat is laf tegenover god Nan.

Ik had er al een paar weken mee rondgelopen, – het is niet goed Klaas -. Oe Nan wat is het moeilijk om christelijk te zijn. Om te proberen als christen te leven en te zijn in deze rauwe samenleving van mannen onder elkaar.

Bid voor mij schat. Mag ik je schat noemen? Wat zou het heel anders zijn wanneer wij even met elkaar konden praten, alles konden vertellen en niets meer verkroppen. Ik heb je pijn gedaan, kun jij mij begrijpen Jank?

Ik ga nu slapen en god bidden of jij mij echt kunt vergeven. Ben ik nog dezelfde voor jou? Schrijf mij gauw eerlijk. Koes myn lytse bern. Mag ik je een innige, alleszeggende zoen geven Nan?

Rondschrijven van Dominee v/d/ Berg

Heb een brief van Ds. v/d Berg gekregen, een rondschrijven voor allemaal. Wel aardig, nu eens geen preek van het begin tot het eind. Ik stuur hem mee.

In de cantine wordt een borrel gedronken onder leiding van M. Ik gun ze het, mij smaakt het niet meer. Een paar hebben alweer te diep in het glaasje gekeken. Enfin, een nacht slapen en ze zijn weer gezond.

Altijd nog beter dan een baboe naaien in de kampong. Er is weer een jongen onder doktersbehandeling voor geslachtsziekte. Oe Nan wat is het hoog tijd dat deze knapen naar huis gaan. Voor enkelen is het misschien te laat maar voor velen kan het nog in orde komen als ze alles open en eerlijk opbiechten.

Ik neem het niemand kwalijk wanneer het niet lukt er tegenop te boksen. God weet hoe zwaar die strijd is. God heeft mij genadig bewaard.

Ds. v/d Berg schreef ook over dit probleem. Hoe heerlijk om straks als jouw man weer thuis te komen. Alles heb ik je geschreven. Ik dank god voor zijn genade.

Er zal van beide kanten veel vergeven en vergeten moeten worden. Je merkt het zo niet maar er is zoveel ellende in de wereld schat.

Hoor ze eens zingen het davert ervan. Ondanks hun slippertjes, hun ruwe bast een stel kerels waar je op kunt rekenen.

Moeilijk is het om open voor ons geloof uit te komen hè Nank? We horen er niet thuis, weten eigenlijk niet hoe we het aan moeten leggen om anderen niet te krenken en toch vrede met god te houden. Het bidden wil dan ’s avonds ook niet omdat we in ons hart voelen dat we hem tekortdeden. Ik ken die moeilijkheid ook Nan en heb daar vaak mee te kampen.

Zo ook met de dagsluiting. Zal ik dan weer de vrijmoedigheid hebben om te trachten er weer mee te beginnen? Ik ben hopeloos tekortgeschoten, als ik vrijmoediger was geweest, meer durf had gehad om voor mijn geloof uit te komen dan had ik misschien mee kunnen werken om, ook protestantse jongens, uit de kampongs te houden.

Ik moet nu ophouden, we gaan eten en daarna naar de kerk. Ik hoop dat we een goede preek hebben, ik heb er wel zin in.

Een alleszeggende zoen, ook voor Pim en Ukkie.

Waarom ging ik weg?

Je was op onze trouwdag zo onwennig dat je er niet over kon schrijven. Ik wist wel dat je het in de eerste brief erna niet vergeten was maar je zat te vol. Zelfs een beetje boos op mij want ik schreef net alsof ik weg móest.

Ik heb het je allang echt vergeven schat maar het deed wel even zeer. Zou je dat nooit kwijt kunnen raken Nan? Oe wiefke wat is dat moeilijk en ik kan er niks aan veranderen.

Ik kan je nog steeds niet en nooit verklaren waarom ik wegging. Ik geloof niet dat een man meer lief kan hebben dan dat ik jou liefheb, toen ook schat. Is het een mannelijk ideaal, zoals bij zeevarenden die ook lang van huis zijn terwijl zij hun vrouw zielslief hebben en hun vrouw grote offers brengt? Een mannelijk beroep of roeping, een macht die sterker is dan vrouwenliefde? Het mannelijke wat het vrouwelijke niet begrijpen kan en de man niet verklaren kan? Ik weet het niet Jank. Dit leven is mijn ideaal niet, verre van dat.

Welke macht was er in mij om alle tastbare diepe geluk tijdelijk op te offeren voor een zwaar, heel zwaar leven met ontbering van alles wat liefde is, alles wat het leven zo mooi kan maken? Ik weet het niet Jank. God weet hoe lief ik je heb, hoe ik naar jou verlang in deze eenzaamheid met totaal niets tastbaars van alles wat ik zielslief heb. Kun jij mij begrijpen meiske? Geef mij maar op m’n kop, je mag me alles zeggen, alles verwijten maar blijf mij liefhebben vrouwke. Zonder jouw liefde ben ik dood!

Oe liefste wat heb jij een moeilijk leven met mij. Ik begrijp dat je het vaak niet verwerken en niet begrijpen kunt. Kun je voelen hoe diep het uit mijn hart komt? Nanneke, ik heb je misschien wel vreemde en onbegrijpelijke dingen geschreven maar weet bij alles dat ik zielsveel van je houd. Jij hebt een rare man maar oe Kanneke wat haw ik dy leaf!!!

Je vraagt hoe ik je zie, hoe ik jou het liefste heb? Jouw ideaal is om zo voor mij te zijn zoals ik je graag zou zien. Ik kan het je niet schrijven of toch wel, zoals je bent liefste!
Weet je het nu Nanneke? Hoe zou ik je anders kunnen wensen dan je bent? Orakeltaal, of nee, jij voelt het allemaal heel goed. Ben ik in een verliefde bui, nee hoor, ik heb je altijd zo lief maar de ene keer kan ik er iets over schrijven en de andere keer niet.

H. en ik hebben de bedden naast elkaar staan, we kijken op een witte muur met twee foto’s. De ene echt waar zóóó lief, dat ben jij, mijn alles. De andere is van H.  een engel van een vrouw, een in kleuren opgepolitoerde beeldschone filmster in badpak. Wat een verschil hè, wat een geluk en wat een armoe.

Wat doe je nu, heb je het druk schat? Ben jij ook gelukkig? Hoe is het met onze lytse bern? Geef ze een zachte koes en een dikke tút fan heit.

Jankende katten

Twee uur ’s nachts, een akelig gejank van twee katten in de eetzaal. De wacht trekt zich er niets van aan maar het maakt mij hellig. Ik er op blote voeten op uit, ik pak de papierbak met alle rommel er nog in en sluip naar de eetzaal en zwaai met een daverende klap de bak naar binnen. De poezen staken hun liefdeszang en snorren langs mijn benen. De halve batterij is wakker en de wacht komt aan hollen. Ik geef hem meteen op z’n donder dat hij die beesten zoet moet houden.

Patrouille, tida appa-appa, alles in orde

Kwart over vier, Wachtmeester Bruinsma het is tijd. Een onverstaanbaar gebrom. Het is koud, vlug de kop even afrossen en aankleden. Een paar glazen warme thee en een snee brood, we zitten allemaal te huiveren. Klokslag vijf uur persen we ons, zestien man, in een aanhangwagentje. Het gaat net. Voorzichtig rijden we de heldere koude nacht in, gelukkig nog een klein schijfje maan. Het oude, afgejakkerde maar dapper karretje trekt ons langs het smalle, bochtige, vol gaten zittende kampong pad, heuvel op en heuvel af.

Hier en daar extra voorzichtig wanneer het pad scheefligt. Het wagentje staat smal en hoog op de wielen. Als het kantelt met mannen en wapens stijf op elkaar gepakt, krijgen we brokken, vooral wanneer het langs een ravijn gebeurt. Na een half uurtje schommelen zijn we er. We trekken onze extra warme jasjes en truien uit en geven die aan de chauffeur mee, die met drie man bewaking terugrijdt en nog een uurtje in zijn nest kan duiken.

Ik stel de patrouille op. Twee verkenners voorop, daar achter nog twee man, dan saja als vijfde man en de brengroep en de rest achter mij aan.

De kampongs slapen, de rondas (kampongwachten) zitten gehurkt om een vuurtje en roken hun eeuwige strootjes. De meeste kampongs zijn omgeven door een hoog, scherppuntig bamboe hek wat om het hele kampongcomplex heen loopt met hier en daar een uitgangspaadje met een hek dat krakend opengaat.

Een enkele jankende hond, verder blijft het stil. Zo nu en dan is het strompelen over dikke keien, hier en daar is het pad door de regen uitgesleten of weggespoeld. Toch schieten we vlug op, we lopen zo hard mogelijk om voor de zonnewarmte een flink eind op stap te zijn. Gesproken wordt er niet, doorlopen maar en uitkijken. Tegen het opkomen van de zon hebben we er 1/3 opzitten. We houden rust en bestellen klapperwater.

We vragen even naar de welstand, tida appa-appa, alles in orde en na een echte soldatensigaret een tabé maar weer verder heuvel op en heuvel af. Hier en daar door kleine kali’s waar we een paar natte voeten ophalen. Het is een schitterende ochtend, het loopt lekker, als ik maar niet zo’n last had van een spijker in mijn schoen. Enfin, ik leen straks wel even een hamer in de volgende kampong.

Bij de tweede rust brengt de Loera warme thee en kleverige zoete koekjes. Ook hier niets bijzonders en verder maar weer. Het wordt steeds warmer en we zweten steeds meer. Overal is het rustig, de vroege ochtendzon steekt alles in een gouden glans. Nog een uur tippelen, het zwaarste stuk moeten we nog nemen. Eerst afzakken naar een diep dal en aan de overkant van de kali weer tegen de berg op. We halen het in een keer, zuchten een paar keer diep om weer op adem te komen en duwen door.

We lopen alweer in de theetuinen, mooie effen paadjes en trapjes voor de steile hellingen. Drie kwartier te vroeg op de plaats van bestemming waar de wagen ons af komt halen. Om 9.30 uur weer binnen, mandiën, koffiedrinken, patrouillerapport schrijven: geen bijzonderheden. Hoe lang nog?

Het kamp was op een paar man leeg toen wij terugkwamen. In Legaleheran had een stelletje rampokkers van plus minus acht man een overval op de pasar gedaan. Een beetje links en rechts geschoten en een stel sarongs meegepikt.  Alle hens aan dek en erachteraan maar ze kwamen zonder resultaat weer binnen. Of de andere patrouilles wel succes hadden is nog niet bekend. Meestal hoor je er niets meer over net zoals die planter op de laagvlakte en de zuiveringsactie bij Tjikampeh.

Onze tijd in Kasomálang zit er bijna op

Wij hebben onze tijd in Kasomálang gehad Nan. Dertig man van de D-batterij nemen een Infanteriepost over voor tien dagen. Die post ligt aan de weg van Wanejasi (C-batterij) naar Bandoeng. Na die tien dagen gaat de hele D-batterij naar Tjikaremas, waar nu 41-RVA ligt. De C-batterij komt hier op Kasomálang en de posten worden overgenomen door de Veiligheidsbataljons.

Laatste maanden naar Tjikaremas, Spierpeloton mee

Ik ga volgende week met een man of vier al naar Tjikaremas. Zolang die 30 man op de Infanteriepost zitten krijg ik een Spierpeloton mee. Ik speel tien dagen commandant en heb niks anders te doen dan ervoor te zorgen dat Hare Majesteits Ongeregelde Troepen de boel niet afbreken of allerlei hokjes timmeren waar ze met hun vrouwen en kroost in kruipen.

Daar zullen wij de laatste maanden doorbrengen.

Wanneer er in ons vak aflossingstroepen komen is nog niet bekend. Het C-batterij gebied wordt dus het eerst overgenomen en de nieuwen werken meteen zelfstandig. Wij blijven voorlopig nog doorschuiven met patrouillelopen. Aan de ene kant pech Nan maar aan de andere kant merken we nu dat er daadwerkelijk aan onze aflossing wordt gewerkt.

De C-batterij heeft het laatste jaar de beroerdste ligging gehad dus huizen wij nu maar eens in kampong huizen. Dat is billijk.
Tjikaremas ziet er trouwens keurig onderhouden uit.
Het rotste gebied, rond Wanejasi, zijn wij over een paar weken kwijt.

Juli schepen wij niet meer in. Aug en sept in Tjikaremas, begin oktober naar Batavia en eind oktober aan boord! Zou het uitkomen Nan?

Nieuws is er niet. Het belooft wat met de nieuwe Repoeblik. Het zou mij niets verbazen wanneer Djogja op korte termijn weer bezet moet worden. Het maakt je soms zo moedeloos, alles lijkt zo nutteloos. Wij kunnen ons er beter tegen verzetten omdat we steeds dichter bij de bevrijding komen.

Grote kist voor de terugreis

Mijn grote kist is gekomen. De timmerman heeft hem precies zo gemaakt zoals ik het opgegeven had. De jongens vroegen wat daar allemaal in moest. Een baboe fluisterde ik, niet verder vertellen.

Ik haal, als ik geluk heb, mijn bureautje uit elkaar en die gaat erin. Heb m’n Indische wapenverzameling opgekalefaterd, ik heb nu vier verschillende slag- en steekwapens. Dat is ook genoeg hè?

Dromen en fantaseren over dagelijkse dingen thuis, het oude huis van je ouders

Daar ben ik weer, het is even rustig, de anderen zijn naar het voetballen. Hoe is het met myn leafste en ús lytse skotten? Zit je in de kerk of ben je aan het kokkerellen?

Ik was weer aan het fantaseren dat ik thuiskwam. Ik zie mij dan bijna altijd in thuis 2 thuiskomen. Dat komt denk ik omdat wij erover geschreven hebben. En ik moet in een vertrouwde omgeving denken, Beppes kleine huisje krijg ik niet zo goed voor de geest en thuis 2 was natuurlijk vroeger mijn thuis. Niet dat ik daar persé naar toe wil, alleen in uiterste nood, dat weet je.

Het oude huis van je ouders, waar wij in het smoeke (gezellige) woonkamertje het zo goed hadden, wat hadden wij daar een mooie verlovingstijd. Wat een heerlijke tijd was dat schat! Ook moeilijke herinneringen Nanke, een van onze kleine schatten hebben wij daar weer aan god af moeten staan.
Waar wij ook terecht komen, het oude huis blijft een dierbare plek voor ons.

Las een stukje in het tijdschrift De open deur in de rubriek vrouw tot vrouw’ waar ik onder zet van man tot man. Het gaat over opruimen. Ik ben het met de schrijfster eens en jij ook! In de eerste plaats komt het op de liefde aan en dan pas ruimen we de rommel op.

Ik ben een sloddervos, laat alles achter mij aanslingeren. Dat moet ik straks afleren hè?

Ik stuur je ook een verhandeling over De macht der schaduwbesturen.[verhandeling niet gevonden]
Als het je interesseert lees dan eerst het fatale Artikel 7. waar de Repoeblik munt uit slaat en hoe ze dat doen. De TNI-troepen die overal zijn achtergebleven stellen hier en daar ondergravende besturen in die ze met terreur handhaven.

Lees zelf maar schat, ik wil er geen woorden aan verknoeien. Ds. v/d Berg schreef ook over de politieke verhoudingen maar ik ben het helemaal niet met hem eens. Hij leeft nog op de goede hoop van rechtvaardigheid, democratie enz. Ik dacht dat hij Indië beter kende. Stop.

Heb nog vijf brieven van jou, het meeste heb ik beantwoord.

Verhuizing naar Tjikaremas

Het was een drukke dag, verhuisrotzooi tot en met. 41-RVA sleepte alles mee wat los en vast zat. Voordat ze vertrokken heb ik de spullen die ik moest overnemen gecontroleerd en toen pas de overdrachtspaperassen getekend. Ik weet hoe het bij onze verhuizingen gaat, alles meestunten wat je kunt gebruiken want op de volgende post is ook niks. Enfin, alles klopte in werkelijkheid en op papier.

Een man of tien uit de kampong gehaald en alle huizen uitgemest. De eersten van de nieuwe bezetting waren al aangekomen. Spiertroepen wildwest met vrouwen, kinderen, kippen, duiven, zangvogeltjes en aapjes. De Overste kwam ook nog een kijkje nemen maar verdween ook meteen weer.
Om een uur of tien kwamen de laatste Spiermensen en was de post weer bezet.

Wij van de D-batterij zijn met vijf man en het Spierpeleton is 25 man sterk met een Nederlandse chauffeur. Ze hadden geen keukenmateriaal meegenomen en ik had maar voor vijf man spullen mee, dus hoe krijgen we de pot klaar? Ik heb wat spullen in de kampong geleend, het zal wel gaan. Het eten was niet veel bijzonders maar we hadden honger en dan smaken rauwe bonen.

Heb me op mijn kamertje, alleen, zo goed mogelijk geïnstalleerd. Samen met de radioseiner de verlichting weer in orde gebracht. We hebben hier een benzine aggregaat en die werkt goed zodat we behoorlijke binnen- en buitenverlichting hebben.

Ik heb een plattegrond van het kamp getekend, de stellingen aangetekend en een alarmregeling gemaakt. Morgen een proefalarm houden en eens kijken of het werkt en alle stellingen bezet zijn. Ik heb hier ook een kanon en munitie. De Spiertroepen zijn goed bewapend en het kamp heeft een goede de ligging en is behoorlijk beveiligd met prikkeldraad en stellingen. Het kan een stootje opvangen hoor.

Het gebied is vrij rustig behalve de grens van het Infanterie gebied bij Soemadang heeft last van rampokkers die de grens over wippen en hun slag slaan. Het Spierpeleton loopt zelfstandig patrouilles en ik hoef nergens anders voor te zorgen dan voor de algemene goede gang van zaken.

Of we hier tien dagen blijven is de vraag, het verandert vaak per dag. Het lijkt me hier niet gek nu alles een beetje op orde is. Wij bewonen met z’n vijven een huis, saja Wachtmeester B. postcommandant, een verbindingsman die voor de radio- en telefoonverbinding zorgt, twee chauffeurs, eentje voor algemene ritten en eentje voor de waterwagen om water te halen in Kasomálang en een hospik.

Ga nog even een rondje lopen en de wacht controleren en dan slapen.

Nanki jij hebt een huis voor ons, waar moet de bus stoppen?

Nanki vier heerlijke brieven, alles was goed mei myn skotten, ik ben er weer zo gelukkig blij mee.

Oe skot, je hebt een huisje voor ons hè? Jank, wat vind ik dat fijn, kom ik dan echt thús by dy? (Kom ik dan echt thuis bij jou?) Kom even, een innige koes en tút!

Even vanaf het begin. Gelukkig heb je mijn antwoord niet afgewacht want toen ik je eerste brief las dacht ik meteen oh nee dat gaat niet door. Maar nu je het huisje toch gehuurd hebt ben ik er zo blij mee schat, hoe het straks ook loopt, wij hebben een eigen huis!
Ik vind het fijn dat je het doorgezet hebt en dat je het aandurft zonder op mijn antwoord te wachten, akkoord Wiefke!!!

Dat je zo schrok toen Nauta voor de eerste keer kwam en jij niets van zijn verhaal hoorde omdat je dacht dat er iets met mij aan de hand was! Ik wit it wol! Alles is bêst mei dyn man!!

Wij zijn eigen baas! Fijn dat Nauta het wat opknapt. Je hebt er zin in en ziet er ook een beetje tegenop. Ik voel wat er allemaal in je omgaat. Ik weet ook hoe moeilijk dit besluit voor je was en daarom vind ik het ook zo fijn dat je het toch gedaan hebt.

Je ziet er tegenop om alleen met onze kinderen te wonen, alleen in een vreemde omgeving, ’s avonds en ’s nachts als er iets is. Ik ben daar ook dicht bij je hoor. Ik denk dat je, wanneer je eenmaal geïnstalleerd bent en even gewend bent met je eigen spullen, je eigen baas te zijn ook over de hummels en het heerlijke vooruitzicht van straks samen!!!, dat je het dan toch fijn vindt. We zijn dan alweer een maand verder en dichter bij ‘thuis’.

Fijn dat meester een plattegrond voor je tekende, nu heb ik een goed idee. Het valt me niet tegen. Het staat vrij en volgens jou op de zon, wat heel wat waard is. Het is niet groot maar voor ons vieren gaat het best. Het keukentje lijkt mij niet praktisch of valt het mee? Het slaapkamertje is te klein om met z’n vieren te slapen maar daar vinden we straks wel wat op. Kun jij er nu slapen met onze hummels? Als we er straks langer dan een paar maanden blijven wonen kunnen we er misschien een paar veranderingen in aanbrengen. Er zijn ook nog twee bedsteden.

De woonkamer kan gezellig worden. Hoe ik het ingericht zou willen hebben? Zoals jij! Meiske, luister even, je richt ons huisje zo in zoals jij het graag wil hebben, ook akkoord lieverd?

We kunnen later nog veranderingen aanbrengen.

Ik weet niet eens waar het precies staat, waar moet de bus stoppen? Ik moet het zelf kunnen vinden hoor. Oe, jij doet de deur open en ik rol in je armen. Ja meiske, zo heerlijk is het in werkelijkheid.

Mevrouw Bruinsma in Ternaard!

Hoe is het nu? Ik ben zo blij met alles van jullie, weer twee brieven onverwacht, wat een fijne verrassing!

Wanneer ga je verhuizen? Krijg je het voor elkaar? Het wordt vast gezellig. Wat verlang ik daarnaar, met jou en de kinderen in ons eigen huis!
Geef je me gauw je nieuwe adres door? Mevrouw Bruinsma in Ternaard!

Hoe bestaat het hè? Duizenden hebben geen onderdak en wonen in bunkers en in hokken en wij hebben een echt huis. Ik heb ervoor gedankt. Nooit gedacht hè?

Ben je bang dat ik ons huisje niet goed genoeg vind? Toe Jank, kom even hier kijken in de bamboe woning hier. Kun je Pim en Zuske voorlopig niet bij je in de slaapkamer houden? Ze kunnen ook best in de bedsteden hoor.

Of ik het goedvind dat je het gedaan hebt? Ik heb er geen woorden voor, schitterend, voel je het wel?

Met een elektrische kachel en kookplaat verstook je geen brandstof

Ja je moet een kachel hebben en een kookgelegenheid. Kun je aan een elektrische kookplaat en kachel komen en kunnen ze je snel aan een elektriciteitsaansluiting helpen? Blaas ik te hoog van de toren? Of een kachel die voor alle brandstof geschikt is en waar je ook op kunt koken.
Elektrisch heeft als voordeel dat je geen brandstof verbruikt, en de kolen zijn nog schaars? Als je het uit kunt knikkeren neem je meteen elektrisch.
Ik weet wel dat het duur is maar ik heb straks nog wat tegoed en jij krijgt het fotogeld en ik kan volgende maand nog f 100,- missen.

Het is hier best, het bevalt ons uitstekend met z’n vijven. Ik vertel later meer, ik zit nu vol over ons huis.

Je hebt vloerbedekking en gordijnen nodig en lampen.

Wat neem je mee, het dressoir of het theemeubel? Zie blog 64. O ja er zit nog geen glas in het theemeubel. Ik wil dat het liefst zo snel mogelijk bestellen. Ik had er al eerder glas voor maar toen waren de schuifglaasjes verkeerd geslepen.

Zijn er stopcontacten Nan? Natuurlijk neem je meteen onze radio mee en die laat je aansluiten met antenne en aardleiding. Nu kun je de stofzuiger ook mooi gebruiken. Zorg ervoor dat je overal kunt komen hoor, anders laat je extra stopcontacten aanleggen.

Oe ik zie je al in ons hutje, wat heerlijk!! Ja hoe bestaat het, nog eens, wij zomaar een huis wat je je eigen huis kunt noemen waar we echt samen kunnen wonen!!

Heb je een waterpomp in het keukentje of moet je alles putten? Ik zat al te prakkiseren om de hals van de regenwaterbak te halen, onder de vloer door, afdekken met een los luik om de bak af en toe schoon te kunnen maken. Dan en echte keuken maken met keukenkastjes. Toekomstmuziek hè?

Het begin is er, later zien we verder. Als wij er toch langer blijven wonen verf ik zelf de kamer.

Toch kan ik misschien met kleine veranderingen je meer gemak geven. Ik zie ook mogelijkheden om van de gang een slaapkamertje voor onze hummels te maken. Dwaas hè?

Je richt het huis zo in zoals jij het hebben wilt en koopt wat je nodig hebt. Ik geloof zo dat het je meevalt. Wat vinden onze kinderen ervan? Ik denk wel dat ze snel wennen. Welke schilderijen hang je op? Bij thuis 2 hangt er ook nog een van ons, de waterlelies. Heb je wasgelegenheid, ruimte voor brandstof? Allemaal vragen. Heerlijk samen met jou hierover praten. Stuur me een kiekje zodra je kan.

Gevangenen afgedroogd, ik was allang dood geweest

Heerlijk weer, het is hier een broeikastje hoor hoewel we nog 100 m hoger zitten dan in Kasomálang. Hier is alles rustig, net een vakantieoord. We gaan zo naar de kerk, Ds. Jense preekt in Legalaherang, dat is ongeveer 1,5 uur rijden, 40 km hier vandaan. Wat een eind hè en ook nog hele slechte wegen.

Met het Spierpeleton gaat het ook best. Ze hebben al twee patrouilles gelopen. De eerste keer kwamen ze met vier gevangenen binnen. Het waren leden van de Daroe Islam (DI).

In het algemeen fanatieke Islamieten die geen pardon kennen voor alles wat niet bij hun geloof en partij hoort.

Goeiendag wat werden die kerels hier afgedroogd, ik was allang dood geweest. Ik stuur ze zo vlug mogelijk naar Soebang, anders worden ze hier nog afgemaakt en daar voel ik weinig voor. Twee of drie dagen mogen ze voor onderzoek hier blijven, dan loslaten of doorsturen. Ik wil niet het risico lopen voor een of andere terreurboef die hier naar de andere wereld geholpen wordt een half jaar na te dienen of straf op te knappen. Wat een verhaal. Ik houd erover op en ik ga naar de kerk.

Vakantiepark met evacuees, bijna elke dag branden

Nog even over hier. Ik ben wel postcommandant maar ik bemoei me nauwelijks met het Spierpeleton. Hun commandant is sergeant A, hij moet zich er wel mee kunnen redden. Heb net met hem gesproken maar dat gaat moeizaam, hij verstaat geen Nederlands en ik nog steeds te weinig Maleis. Als het zo doorgaat loopt het best. Sergeant A. zorgt voor de patrouilles en de nachtwacht en ik voor het geheel.

Ik houd de regels van Kasomálang aan, ik ben de baas maar laat het niet meer dan nodig, zo weinig mogelijk, merken.

De jongens vinden het hier prachtig, geen patrouillelopen en geen wacht, vakantie! Ik kan ze rustig hun gang laten gaan, ze doen op eigen initiatief hun werk en dat is beter dan dat de baas zich er om de haverklap mee bemoeit. Ze hebben hier ook alweer een pluimbal veldje voor elkaar gebokst. (Badminton). Er zit nog genoeg fut in.

De waterwagen is nu ook klaar dus geen gebrek aan water meer zoals in de eerste dagen. Nog wat kookpotten los kunnen krijgen.

Met twintig man uit de kampong de ergste troep hier wat opgeruimd. Er is hier veel te doen om de boel op te knappen maar ik wacht tot ik zeker weet of wij hier langer blijven en of de hele D-batterij hier komt, anders is het de moeite niet. Het ziet er nu weer toonbaar uit.

Voor het eerst een eigen post met 30 man, het ligt me wel. Ze hadden het een jaar eerder moeten doen dan had ik er misschien een streepje bij gekregen.

De laatste weken zijn hier veel mensen uit het Loemandangse gekomen, ze evacueren uit vrees voor de Daroe Islam. Bijna elke dag nemen wij branden waar en soms horen wij in de verte schieten. De omliggende kampongs zitten vol met evacuees.

Er was hier een bespreking tussen Luitenant M. en de Wedana waar al die mensen te bergen. Ik heb nog niet gehoord wat de plannen zijn.

De bevolking is hier goed, op onze hand, net zoals in Kasomálang.

De laatste juli dag en nog vier dagen te gaan en mijn schat wordt 25 jaar!! Jong!!

3 September, 2020
Hilma Bruinsma

Blog 100: Zo onwezenlijk ver weg, er wordt misbruik van ons gemaakt, waarvoor sneuvelden 1000 man bij de laatste actie, onverwacht aftreden van Beel, verantwoording dat het zo gegaan is als nu ligt niet op ons, aanval op Wanejasi, per mes afgemaakt (juni 1949)

Rode portefeuille die ik veel eerder van mijn moeder kreeg

Operatie geslaagd, half afgebreide kous

Ziezo snoes, dat is weer achter de rug. Vanochtend om 8.00 uur kwam de verpleger mij halen op een karretje. Ik dacht op een grote operatiekamer te komen maar ik werd op een klein kamertje op de slachtbank gelegd, verder was er niets te bekennen. Even later werd een roltafeltje binnengereden met de attributen voor de operatie. Als assistent was er een bruine broeder die zijn taak als handlanger goed verstond. Het tafeltje was netjes afgedekt met een hagelwit servet. Ik kreeg de indruk dat er een lekkere maaltijd onder het kleedje zat in plaats van schaartjes en tangetjes. Dokter kwam binnen en wenste goede morgen, van hetzelfde, wat je een goede morgen noemt. Dokter trok z’n gummihandschoenen aan en pakte een grote spuit en zei ik zal je even pijn doen, nou behoorlijk maar het plaatselijk verdoven viel toch mee. Dokter is een halfuurtje aan het villen, knippen en naaien geweest. Wat hij precies gedaan heeft weet ik nog niet want mijn puk zit nu in het verband, ik heb er niets van gevoeld. Toen het klaar was heb ik even gekeken. Er staken hier en daar losse naaidraadjes uit het vel, net alsof het een half afgebreide kous was. Raar gezegd maar zo schoot het me te binnen en zo schrijf ik het je poppi. De assistent heeft me verbonden en weer teruggereden. Ik moet nu een paar dagen in bed blijven. De verdoving is nu al uitgewerkt en ik heb een pimperend gevoel. Ik houd mij vandaag koest en vraag morgen om mijn spullen uit de werkplaats, misschien kan ik in bed een beetje prutsen. Ik wou dat ik een paar aardige modellen had om een leren beestje of pop voor Ukkie te maken. Ik kan niet stilzitten hè.

Ik ben blij dat ik geholpen ben en als volwaardig man bij je terugkom. Ik schrijf je gauw hoe het verloopt. Ik heb goede moed, wel een beetje pijn nu maar dat is geen wonder, als het niet erger wordt kan ik er best tegen.

Die heeft zeker iets uitgespookt, duurt langer

Heb het ergste achter de rug en heb bijna geen last meer van napijn. Alles werkt weer.

Ben de hele dag in bed gebleven, een hele prestatie!

Heb mijn vader toch maar geschreven dat ik hier ben voor een kleine uitwendige operatie, vraag er Janke maar niet naar want het is voor haar een beetje moeilijk uit te leggen.

De eerste gedachte onder de troep als ze horen dat iemand voor behandeling van zijn puk naar het hospitaal moet is – die heeft zeker iets uitgespookt met een inlandse vrouw -. Ik weet dat het bij ons maar enkelen zijn en die knapen zijn ernaar.

Het interesseert me helemaal niet wat ze denken. De enkelingen die vroegen waar ik voor opgenomen moest worden heb ik het ronduit verteld.

Oe schattebout als ik alle ellende zie die voortkomt uit ongeoorloofde, vuile seksuele omgang, voel ik mij rijk en dankbaar en gelukkig!!! Hoeveel knapen moeten straks eerst iets rechtzetten, samen uitmaken of ze door de hier of thuis gebeurde dingen samen gelukkig verder kunnen leven.

Het gaat minder snel dan ik hoopte, ik moet een paar dagen langer in bed blijven, het valt me mee dat ik mij zo goed kan deljaan (tot rust kan komen).

De hospitaal dominee heeft een tijdje bij me zitten kletsen. De oude baas zit al 30 jaar in Indië. Fries van geboorte, dan weet je het wel hè, knauw, knauw. De oude pastoor hoopt volgend jaar met pensioen te gaan en zich weer in Friesland te vestigen. Natuurlijk heb ik over jou en onze schatten verteld, hij vond het machtig. Hij komt zoveel ellende tegen, er gaat zoveel kapot. Ik kon voelen dat het hem goed deed dat er ook nog echte liefde en geluk is.

Heb nog steeds geen brieven van jou, die sufferds zijn vergeten ze door te sturen en dat is voor mij het ergste. Ik weet dat je geschreven hebt of er is iets ergs met je gebeurd, nee hè meiske. Ik ben razend op die kloterikken. Morgen maar weer laten bellen met Kasomálang, privégesprekken zijn niet toegestaan. Barst allemaal. Zo, dat lucht even op.

In bed eten, wassen, poepen, pissen jasses wat een gepruts. Ben nu al misselijk van al die verhaaltjes en plaatjes in de bladen. Och och wat heeft je man het zwaar hè? Alles zou goed zijn wanneer ik maar jouw alleszeggende brieven kreeg.

B. een Papoea van Nieuw-Guinea houdt de lol er wel in op zaal, je moet lachen als hij zijn parelwitte tanden laat zien en van oor tot oor grijnst. Hij is hier al langer dan twee maanden, springt op krukken rond en maakt daar nog danspasjes bij.

Heb een nieuwe buurman met zijn arm in het gips. Hij kijkt zo somber, ik laat hem maar even met rust. Eerst een nachtje slapen.

Gezegende Pinksterdagen Nan, zul je niet verdrietig zijn?

Pinksteren

Heerlijke schat van mij, allereerst een stevige koes en liefdevolle zoen!!! Geef onze kleine schatten en koes van mij. Meiske hoe heb je het vandaag, vertel het me even. Ik heb nog geen post en dat is een hard gelag!

Ik ben vanochtend zelf naar de kerkdienst gegaan. Er was verschil van mening of ik er op eigen benen naar toe mocht. De oude baas had een goede preek maar ik kon er na de middenzang mijn gedachten niet meer bij houden. Vroeger betekende Pinkster voor ons vooral samen zijn, voor god bleef er bitter weinig over Nan. Zou ik nu niet veel dieper de betekenis van Pinkster moeten voelen? Soms heel even is het goed, tijdens het zingen of bidden voor thuis, maar dan is alles weer weg en zwerven gedachten ver weg of luister je gedachteloos naar de preek. Was het bij jou ook weer zo of heb je genoten en voelde je dat god dicht bij je was? Ik heb gods zegen voor jou gebeden.

Permissie gevraagd om buiten te zitten, hè hè, niet in de zon zitten en niet lopen. Die knul pakt met me om al was ik doodziek. Het was lekker in het zonnetje hoor en even naar de cantine getippeld voor koffie met gebak en een goed pakje sigaretten. In plaats van een middagdutje even fijn met jou praten. Straks ga ik mij na drie dagen weer mandiën.  Ik ga vroeg want ik geneer mij toch wel een heel klein beetje, dwaas hè.

Drie heerlijke brieven, weet je wat dat betekent na 14 dagen geen post van jou? Ik ben weer gelukkig en moedig, zie je nu hoe razend hard ik je nodig heb, mijn Alles!!!

Eerst even van hier. Gister, tweede Pinksterdag was een stille dag. Er kwamen een paar lieve vrouwen met lectuur en snoep. ’s Middags kwam een stel jongens van de D-batterij op bezoek, een leuke afwisseling. Toen ze me jouw brieven gaven was het helemaal goed, ik had ze kunnen omhelzen. De brieven van vorige week mis ik nog maar ik heb ze goed op het hart gedrukt dat ze die zo vlug mogelijk doorsturen.

’s Avonds was er muziek in de cantine, kon mij niet zo bekoren en ik ging na de pauze weg. Nog even met een bed patiënt zitten kletsen en toen onder de klamboe. Ik lag wakker maar dat hindert niet, ik had jouw brieven om over te denken. Heb hier heel veel liggen denken, veel voorstellingen gemaakt. Luchtkastelen? Misschien wel maar vooral veel over wij gewoon weer samen met onze kinderen.

Heerlijk hoe jij alles weer vertelt. De zorgen om Pim’s hoge koorts. Dat alles weer terugkwam, de angst en zorgen om ons tere popke van toen. Ik weet hoe dat voor je is. Hoe Pim weer opknapt, is hij weer helemaal goed?

De verbazing over Ukkie. Ik hou haar straks in de gaten hoor. We vinden straks wel iets op haar kuren, het scheelt al heel wat wanneer je eigen baas bent en dat ben je!

Je genoot van je dagje eigen baas thuis en van je werk aan je zelfgesponnen en gebreide hemdjes van mij, het afrafelen om ze opnieuw voor onze hummels te maken. Je was er zo in verdiept dat je in jezelf begon te praten. Tegen wie had je het Jank??? Oe myn skat!

Fotoalbum

Om acht uur piekte ik al uit naar de prutsafdeling. Mijn geitenvel voor het fotoboek was verdwenen zie blog 99 maar ik kreeg mijn geld terug en kocht meteen een nieuwe. Heb de bladen en het vloeipapier gesneden en gelijmd. Nu zit het boek in de pers om te drogen. Heb een strop, mijn tekening voor het uitsnijwerk op het kaft is kwijtgeraakt. De hospik heeft het tegelijk met wat oude tijdschriften opgeruimd, dus een nieuwe maken. Ik hoop er hier zover mee te komen dat ik de rest met eigen gereedschap af kan maken. Ik zie er tegenop om de tekening in het vel van het album te maken, als ik het verpruts is het weggegooid geld.

Ik werd gehaald om de hechtingen eruit te halen. Ik heb me niet laten kennen. Zaterdag ben ik waarschijnlijk weer terug op mijn honk.

Op zaal trof ik de hond in de pot maar de verpleger had nog iets voor me bewaard.

Feest bij thuiskomst

Heeft onze gemeente geen Demobilisatie comité? Dat wordt dan een rustige thuiskomst, geen soesah met Jan en alleman.

Ik denk wel dat 6-RVA in Nederland een afscheidsfeest zal geven, daar sleep ik je mee naar toe. Jouw charmes stralen van binnenuit en verwarmen iedereen met wie je in aanraking komt. Als die fuif door gaat laat ik met trots myn leafste zien en iedereen zal begrijpen waarom ik drie jaar lang iedere dag zat te schrijven.

Voor de rest maken we zelf uit wat we doen. Wat denk je dat dat zal zijn? Rust famke, héééérlijk samen!!!! Weet je wel schat hoe trots ik op je ben, naast mijn grote liefde?!!

Dat jij je best blijft doen om een eigen haard te regelen hoef je mij niet te verzekeren, dat weet ik Nanki. Stel dat dat eens waar mocht zijn!!! Ik ben wel eens bang dat ik de vrede bij je moeder thuis niet lang kan bewaren. Niet om mijzelf maar om jou en onze kinderen. Ik zal kalm zijn hoor, jij bent mijn No 1! Daar kan geen moeder, omke of wie ook tegenop! Ik verzeker je dat ik het voor je opneem, ondanks zuchten en verwijten.

Geldzorgen

Had je weer geldzorgen? Dat was ook een smak geld voor de foto’s. Zodra ik het binnen heb stuur ik het terug, vervelend dat er nog een paar maanden over verlopen. Vindt je moeder fl 10,00 per week te weinig, dan geef je haar meer. Ronduit met haar bespreken hoor.

Dat het dubbeltjes omkeren is, daar zorgt Lieftinck wel voor. Vooral boeren en middenstanders hebben een dobber. Op een doodgewoon eenmanszaakje moet al zoveel ondernemingsbelasting betaald worden en dan komt de rest nog. Ik ben er dan ook huiverig voor om mij straks meteen in een eigen zaak te steken. We kunnen het eerst beter grondig bekijken.

Gister niet geschreven, om 7.00 uur op. Ben bijna twee dagen bezig geweest om de tekening in het leer te werken. Ik ben eerdaags weg en dan wil ik het zo ver mogelijk af hebben want hier heb ik meer gereedschap dan in Kasomaláng.

Ik ben van plan om nog een vel leer te kopen om nog enkele dingen te maken. Het wordt tijd dat ik hier ophoepel snoes want het is hier een duur leventje.

Als ik hier nog iets maak voor onze kinderen stuur ik het niet meer op hoor, dan neem ik het mee naar huis.

Waarvoor sneuvelden 1000 man bij de laatste actie? Plotseling aftreden van minister Beel, de plotselinge dood van Generaal Spoor

Heb dagen geen krant gezien. Wel weet ik dat de terugkeer van de Repoeblikeinse regering veel moeilijkheden met zich meebrengt. Het maakt voor ons geen verschil meer. Wel een beetje egoïstisch hè Nan maar dat maken ze van je.

Wij vragen ons nog steeds af waarvoor de plus minus 1000 man bij de laatste actie zijn gesneuveld. Het plotselinge aftreden van minister Beel, de plotselinge dood van Generaal Spoor zie blog 99 , het is beter daar niet te veel over te piekeren maar je weet hoe dat gaat Nan. Je bent een heel klein radartje van het geheel, je blijft niet koud onder alles waarvoor ze het geheel gebruiken en misbruiken. Genoeg poppi.

Generaal Spoor heeft een moeilijke taak gehad Jank, de overeenkomst zal voor hem ook een harde dobber zijn geweest.

Hij had weinig meer aan zijn bevordering. Dat gebeurt wel vaker. De laatste jaren zijn er ook postuum onderscheidingen en bevorderingen. In ieder geval is het voor allen een teken dat hij het waard was. Bovendien zal zijn pensioen voor zijn vrouw zoveel hoger zijn, wat natuurlijk bijzaak is als wanneer zij elkaar liefhadden.

Ik geef je een dikke zoen. Wij mogen elke dag danken dat wij elkaar nog hebben.

Ik ben wel eens bang voor al mijn rijkdom en geluk. Ik ben het niet waard Nan. Waarom wij wel alles nog hebben en zovelen die veel dichter bij god leven het allerliefste kwijtraken. Ik kan de laatste dagen niet bidden en het is mijn eigen schuld want ik wil het ook niet.

Weer op honk

Wat ga jij vandaag doen? Heb je het druk?

Hoor net van de verpleger dat ik vandaag ophoepel, maar eens kijken hoe dat staat met vervoer. Vanavond verder. Ik wil proberen het kaft van het album nog een kleurtje te geven. Een goede dag en een dikke tút, alles fan dyn Klaas, XXX

Zie zo snoes, daar zit ik weer op honk. Nanneke, eerst een stevige koes. Heb al je heerlijke brieven gelezen en ik weet alles weer. K. had ze niet doorgestuurd omdat hij dacht dat ik na een paar dagen terug zou zijn. Heb even gefoeterd maar ik was ook al lang weer blij.

Het afmelden ging vlot, even koffie in de cantine, m’n pyjama, handdoeken en washandjes inleveren. Dat gaf soesah want ik kwam een washandje tekort. Het kwam voor elkaar. M’n kleren waren fris gewassen en gestreken, voelde mij meteen een heel ander mens. Met passen en meten alles in m’n tas gekregen, m’n wapen gehaald bij de portier. Ik kreeg een lift van de Aalmoezenier, hij zette mij netjes af bij de Staf van de 7DD. Geen wagen meer richting Soebang, ik moest maar overnachten in een overgangskamp.

Laat ik nou Kapitein B. en zijn vrouw in een jeep tegenkomen. Hij was weer met verlof. Vrouw eruit en ik erin want hij had een wagen gezien waar ik misschien op mee kon. Na ettelijke rondjes lukte vonden we de wagen. Het was een Rode Kruiswagen die via Djalantjajak reed, het kon niet beter. Overstappen en meteen door.

Hier loopt alles goed. Bukanagara is overgegaan naar 41-RVA. Jammer hè, mijn kans om een frisse neus te halen is nu verkeken.

Ik ben een week vrij van dienst en heb een week lichte dienst.

Neem jij de uitnodiging om een week naar Terschelling te gaan nu maar aan. Ik geloof vast dat een week in de vrije natuur, onder vrouwen en meisjes die in dezelfde omstandigheden leven als jij je goed zou doen. Je krijgt een prachtig inzicht hoe anderen hun leven leiden. Je bent er een week uit. Laat Pim bij je moeder en Ukkie bij thuis 2. Zou jij ze geen week lang kunnen missen? Wat let je om op de boot te stappen? Vertrouw onze hummels een week lang aan de zorgen van de Beppes en probeer een week lang te genieten van de rust die je zo verdient en nodig hebt! Ik begrijp je volkomen en ik zeg niet dat je het moet doen. Het moet geen opoffering of inspanning in plaats van ontspanning zijn op wat voor manier dan ook. Neem het ervan en hou de duim niet op de knip hoor.

Goed idee, laat de kachel maar staan hoor. Hoe vaak zit jij in de zomer niet te rillen in ons kikkerlandje?

Het is kostelijk weer buiten, bij jou ook? Als je hier was gingen we lekker buiten zitten in het zonnetje, ik sleepte wat stoeltjes naar buiten en jij zorgde voor de koffie. Heerlijk zou dat zijn. Straks doen wij hetzelfde bij de kachel hè schat?

Je vraagt of je een nieuwe winterjas mag kopen. Ik weet eigenlijk niet wat ik hierop moet antwoorden, nee Janki je MOET ‘m kopen!

Er wordt nu misbruik van ons gemaakt

Eerlijk gezegd interesseert het Indiënieuws mij ook niet zoveel meer. We worden zo gemaakt. De interesses gaan niet veel verder dan onze eigen kring, dat het Nederlandse leger er zo goed mogelijk af komt. De kwestie van ‘Het lieve Vaderland’ is moeilijk schat. De moffen hebben ons laten voelen wat een Vaderland betekent. Waar begint het Vaderland? Is het eigenlijk niet zo, bij onszelf, bij ons huis, ons eigendom, ons gezin? Blijf je koud als normaal mens bij een aanval op het Vaderland, ons gezin, eigendom en verder zo terug? Nee zeggen, barst en knap het zelf maar op? Natuurlijk niet. Maar nu wordt er misbruik van ons gemaakt. Stel je voor dat de Rus of wie dan ook ons opnieuw aanvalt of bedreigt, komt een recht geaard mens ook dan niet weer in opstand en vecht voor alles wat in het woord Vaderland inbegrepen is?

Vaderland is een heel wijd begrip en het begint bij onszelf Nanni. Je krijgt niet op je kop lieveling. In deze situatie ben ik het volkomen met je eens.

De reden waarom een man vecht voor zijn Vaderland is heel moeilijk te verklaren meiske. Het is iets dat ik als man niet begrijpen kan, niet zuiver verdedigen en verklaren kan en jou als mijn vrouw nog moeilijker verklaren kan. Ik kom er niet uit lieveling. Schrijf je gedachten vrouwke. In mijn binnenste heb ik nog steeds het gevoel dat ik goed gehandeld heb, ondanks de opoffering die het jou, mij, ons gekost heeft. Ik kan het voor god verantwoorden en daardoor ook voor jou.

De verantwoording dat het zó gegaan is als nu, ligt niet op ons.

Deze tijd zal misschien voor menigeen verloren tijd geweest zijn. God verhoede dat.

Janki, zou je niet denken – maar man, ben ik dan niet alles voor je? –

Oe, hoe mat ik it dy dúdlik meitsje? Ja Janke, Alles bist do foar my. Ik ha dy sa leaf dat ik it net beskriuwe kin en dy straks ek net iens fertelle kin. Fanke, do wist it wol. God hat ús die djippe leafde jûn. Die leafde die troch dizze tiid sa grut wurden is dat wy sa folle drage kinne en nog sa gelukkig binne. (Oh, hoe moet ik je het duidelijk maken? Ja Janke, jij bent Alles voor mij. Ik heb je zo lief dat ik het niet kan beschrijven en het jou straks ook niet eens kan vertellen. Meisje, je weet het wel. God heeft ons die diepe liefde gegeven. Die liefde die door deze tijd zo groot is geworden dat wij zoveel kunnen dragen en nog zo gelukkig zijn.)

[En verder in het Fries een lang stuk voor hen zelf. In deze periode herhaaldelijk. ‘Fries schrijven is voor ons moeilijk hè, zo nu en dan moet het, een klein stuk. Wij zien de fouten niet eens, als wij het van elkaar maar kunnen lezen. De liefde zit bij ons zo diep dat het ons vaak te groot en te machtig is. Soms ben je zo van streek dat je krabbelschrift schrijft, de druk is zo groot dat je zit te trillen. Skriuw my mar Frysk fanke.]

Voor ons is het straks alsof wij weer met alles opnieuw beginnen, alles beleven wij tegelijk opnieuw. Zou je niet denken schat dat wij straks niet nog gelukkiger zijn dan een pas verloofd stel? Is de dag van onze hereniging niet nog mooier dan onze trouwdag en onze eerste tijd samen niet nog fijnere dan onze eerste huwelijkse weken?

Klaas leeggepend?

Daar ben ik eindelijk weer, na zondag niet meer geschreven, dat is lang hè? Wat denk je Klaas was leeggepend en nu wil het een paar dagen niet? Zo is het wel eens schat maar nu niet. Heb het razend druk gehad, druk voor jou Nanneke en ik ben nog niet klaar. Meer vertel ik je niet lieveling, je ziet het nog wel eens.

Ben nog niet weer met het fotoalbum bezig geweest, dat komt wel weer.

Nieuws is er hier niet. Er wordt veel patrouille gelopen om de jongens bezig te houden en om het hier rustig te houden. We moeten regelmatig onze neus in de kampongs laten zien.

Vorige week was ik wel erg van het hoekje. Ik ben nog razend maar anders dan toen. Ik weet niets meer, ik ga door met je brieven.

Je zette alles op alles om Pim z’n pakje klaar te hebben en smaakte weer de voldoening dat het áf was. Zorgzaam memke! Doe je het wat kalmer aan, je was tot 24.00 uur bezig. Och hoe kan ik dat schrijven, ik was vannacht om 2.30 uur nog bezig.

Geslaagd voor sleuteldiploma

Even een nieuwtje, ik ben geslaagd voor mijn sleuteldiploma, fijn hè snoes? zie blog 88 onder kopje sleuteldiploma en blog 94 onder kopje Te lamlendig om te leren voor het sleuteldiploma. Geef me een dikke koes schattebout, ik heb het verdiend. Het mooiste is dat ik morgen persoonlijk naar Poerwakarta moet om het diploma van de Kolonel Uilenspiegel (-berg) in ontvangst te nemen. Ik voel er geen pest voor, enfin, er zal wel niks anders opzitten. Een van de drie is gezakt.

Heb gister niet geschreven. Heb een pakje voor je klaargemaakt. Kapitein B. gaat binnenkort met zijn vrouw naar Nederland. Hij wordt overgeplaatst naar de luchtafweer. Nou besjoer hoor, we kunnen het net zo goed zonder hem doen. Laten ze M. maar batterijcommandant maken. Als de Kapitein nu maar vlug ophoepelt geef ik het pakje aan hem mee, dat is sneller dan met de zeepost.

Vandaag weer met het fotoalbum bezig geweest maar ik heb het verprutst. Ik denk dat ik een nieuwe omslag maak want ik weet dat ik het goed kan en ik wil niet steeds tegen een ding aankijken dat ik zelf niet mooi vind. Heb het Schildersblad geschreven welk materiaal ik moet gebruiken bij de afwerking van leer.

We kregen weer maandrantsoen. Ik heb nu vier flessen jenever die ik met een beetje winst hoop te verpatsen. Ik lust dat vuurwater niet meer, volgens velen wordt de kwaliteit steeds minder. Ik moet wat zien te sparen, mijn potje is na het hospitaal aardig geslonken. De jongens beginnen allemaal cadeautjes te kopen, houtsnijwerk zoals naaidozen, met hetzelfde motief als dat kleine doosje van jou.

De Kapitein maakt een inventaris op van de meubels die bij de batterij in gebruik zijn. Volgens hem moet mijn bureautje terug naar de Chinees in Soekamelang.

Zie o.a. blog 81 onder kopje Voorbereiden en verhuizing naar Bukanagara, werkelijk puf in.

Van herscholing is nog niets bekend schat. Het is de bedoeling dat de herhalingsoefeningen doorgaan zoals voor de oorlog, dat was geloof ik om de 3 jaar 14 dagen. Het is mogelijk dat we nog een zesweekse omscholing krijgen maar niet direct na de demobilisatie. De ex-militairen moeten zich eerst in de burgermaatschappij inwerken.

Antwoord van het Schildersblad, schilderszaak?

Schat ik heb bericht gehad van het Schildersblad. Zie blog 99 onder kopje Actie om een huis te regelen, zelf vechten en werken voor onze toekomst Ik zal het woordelijk overschrijven want het is voor ons samen.

‘Naar aanleiding van uw schrijven delen wij u mede dat wij van nu af aan u het Schildersblad tot uw repatriëring gratis zullen zenden’ (Fijn hè schat, ik had daar helemaal niet om gevraagd.) ‘Verder delen wij u mede dat wij momenteel een schilderszaakje onder de rook van Leeuwarden weten, dat u, na u te hebben ingewerkt, zou kunnen overnemen. Er komen bovendien regelmatig aanbiedingen van schilderszaken in ons blad voor, evenals advertenties waarin bedrijfsleiders of vaste schilders worden gevraagd van de gemeentelijke instellingen e.d.

Het zaakje dat wij op het oog hebben is gevestigd in Jelsum, de eigenaar de heer v.d. Heide heeft geen opvolger en begint al naar de 60 te lopen. Wij melden u deze gegevens voor het geval u rechtstreeks met hem zou willen corresponderen. Ten slotte delen wij u nog mee dat er een warme propaganda, waaraan ook wij deelnemen, wordt gevoerd om de uit Indonesië gerepatrieerde militairen de gelegenheid te bieden, onmiddellijk weer hun oude beroep te kunnen opnemen.

Verder een goede gezondheid en een behouden thuiskomst toewensende tekenen wij inmiddels hoogachtend, H. Wadman (red)’

Dat was het lieveling. Wat denk jij ervan? Zal ik v.d. Heide schrijven? Ik kan alvast inlichtingen vragen. Ik doe het vanavond nog hoor.

Zullen we het voorlopig maar tussen ons houden? Voelt v.d. Heide er iets voor dan wachten we rustig tot ik thuis ben. We kunnen dan samen kijken en overleggen.

Wij maken ons geen illusies Nan maar we steken ons licht hier en daar eens op. Dan staan we straks niet ineens wildvreemd tegenover ons nieuwe leven.

Dat ik het vakblad regelmatig krijg is ook fijn. Dan krijg ik weer inzicht en kan eens schrijven en inlichtingen vragen over diverse aanbiedingen. Ze zijn nieuw en wij weten nu dat ik dit jaar nog terugkeer.

Ik wil in de eerste plaats thuis zijn, bij jou en onze kinderen

Nee Nanni, we kunnen niet rustig afwachten. We zullen nog vele teleurstellingen ondervinden maar we doen het samen pop en bidden voor gods hulp. Dat in de eerste plaats Jank.

Ik kan ook net als zoveel jongens die niet weten wat ze anders aan moeten vangen, in dienst blijven. Maar ik wens niet van het kastje naar de muur getrapt te worden. Ik wil niet de kans lopen nog eens naar Indië of naar Duitsland uitgezonden te worden. Het militaire leven is makkelijk geld verdienen maar ik ben geen militair. Ik ga geen verbintenis aan, al lijkt het nog zo rooskleurig.

Jij schreef dat je naar hier zou kunnen komen, jij moet dan voor een jaar tekenen en ik moet dan voor twee jaar bijtekenen. Het lijkt aanlokkelijk maar het valt tegen want we zouden misschien niet eens samenwonen, jij in Bandoeng of Batavia b.v. en ik op een buitenpost.

Eerst een dikke zoen.

Zo leven de Kapitein en zijn vrouw ook. Bovendien is het niks voor ons om eerst hier nog een paar jaar te zitten en dan weer opnieuw ergens anders te beginnen.

We kunnen straks de mogelijkheid bekijken om als burger voor het leger te werken, het burgerleven lijkt mij, ook al is het voor ons zwaarder, het beste.

Ik wil in de eerste plaats thuis zijn, bij jou en onze kinderen.

Indië zou voor ons wel toekomst hebben wanneer onze regering de touwtjes strak in handen hield. Onder deze onzekere toestand is het niets.

Is er in Nederland ook geen toekomst, wat genoeg meevalt, dan veel liever radicaal een punt erachter zetten en emigreren, maar dat is dan ook in het uiterste geval.

Ik wil vrij blijven om straks, als god het behaagt, alles met jou te overleggen.

Ik heb jouw hulp zó nodig, je merkt dat straks veel beter dan nu meiske.

Ik ben vaak bang schat dat wij geen gemakkelijk leven zullen hebben, dat het misschien hard werken wordt en dubbeltjes omkeren. Ik ben geen hoogvlieger maar een doodgewoon simpel mannetje. Waar wij beiden groot en sterk in zijn is onze liefde Nan. Als wij die weten te behouden kunnen wij samen naast een eenvoudig leven en hard werken ook een innig gelukkig leven hebben.

Ik weet dat ik altijd op jou kan rekenen, jouw liefde en hoop zijn onuitputtelijk.

Jank, ik kin dei net misse, ik kin sunder dy neat meer. Ik schrijf misschien grote tegenstrijdigheden maar weet dat ik jouw liefde en hulp zo nodig heb.

Ik hou nu op hoor, schrijf mij gauw hoe je over alles denkt.

Nacht jonkje en famke. Groet Beppe en omke van mij, alles fan dyn Kai

Twijfels, is er iets? Zo onwezenlijk ver weg, de lange tijd die soms alles vervaagt

Heb v.d. Heide nog niet geschreven schat, dat doe ik waarschijnlijk morgen, Ik moet er even rustig over nadenken en ik heb te veel aan mijn kop gehad, niet dat ik er niet tegen kan hoor. Onderweg in die rotwagen die Hobbelpaardje wordt genoemd, zat ik er ook over te piekeren, niet zo optimistisch.

Ik zag me als mijn vader ploeteren en ik had ruzie met bekrompen boeren. Ik de koeienruitjes en stalraampjes zetten en een andere vent het grote schilderwerk doen. Brrrr dacht ik, ik kan er niks aan doen. Onzin hè Nan? Het kan ook heel goed zijn Jank, het is voor ons, we doen het samen. Ik hou je goed op de hoogte van wat ik zelf schrijf en wat ik terugkrijg.

Je vraagt mij of er ‘iets’ is? Ik vraag mij dat ook wel eens af schat en kan het niet verklaren, net zomin als jij. Jank het ligt niet aan jou. Jij bent Alles voor me, je brieven betekenen hier alles voor me. Het gaat er niet om of wij elkaar veel te vragen en te antwoorden hebben. Ik lees in iedere brief jouw onuitputtelijke liefde. Ik heb jou zielslief. Soms wanneer ik aan je schrijf vraag ik mij af, Klaas wat heb je, waar ben je, verberg je iets?

Nee Nan. Soms ben jij, onze kinderen, wij zo onwezenlijk ver weg dat ik mij alles niet meer goed kan voorstellen. Ik schrijf wel maar jij voelt iets. Is het de lange tijd die soms alles even vervaagt? Ik weet het niet lieveling. Wel weet ik dat het niet iets is dat ons van elkaar verwijdert. Konden we elkaar maar eens even spreken in plaats van alleen schrijven.

Het schrijven eentonig? Nee! Alle dagelijkse dingen van jou zijn steeds weer heerlijk nieuw voor mij net zoals jij met mij hier meeleeft.

Je kunt moeilijk meer in mij geloven. Ik begrijp dat heel goed omdat ik vaak niet in mijzelf geloof. Ik heb geen vaste lijn. Geen vast levensdoel. Jij voelt dat steeds in mijn brieven terug. Net zoals nu. Aan de ene kant lokt het me om straks een eigen bedrijf te hebben en aan de andere kant zie ik er tegenop. Ik wil wel weer mijn oude beroep oppakken en ik zie er ook tegenop. Ik wil ook wel wat anders en ik weet niet wat. Ik weet het allemaal wel Jank, steeds dat onzekere.

Ik weet een ding heel zeker, niet in dienst blijven.

Ik geloof wel dat het straks beter gaat wanneer ik voor de werkelijkheid kom te staan, alles weer werkelijk zie en beleef. In deze omstandigheden hier kom ik er niet uit en het is voor jou heel moeilijk schat om mij op het voetstuk, waar jij me in je hart op geplaatst hebt, te blijven zien.

Onze liefde is heerlijk diep, we voelen dat in ons hart. Ik moet straks eerst mijn daden zien voordat ik in mijzelf geloof. Jij kan mij niet tegenvallen Janke, ik jou wel.

God gaf de man de verantwoordelijkheid en de daad, de vrouw als hulp voor de man [?]. Alle hulp heb ik van jou, ik moet nog bewijzen of ik de verantwoordelijkheid en daden aan kan. Bid voor me dat god mij wil helpen om een doel in mijn leven te hebben, voor ons. Hoe kan ik boos op je zijn? Jij hebt alles heel diep aangevoeld Nan. Ik bid ook meiske. Gods zegen Janke en tot een werkelijk heerlijk weerzien.

Ja schat, het is de bedoeling dat wij in dezelfde volgorde teruggaan als waar we in gekomen zijn. Jij zat te rekenen net als ik, oktober? Was het maar vast oktober, wordt het dan toch nov. dan zijn wij al dicht in de buurt. Ik geloof dat die laatste paar maanden ons zwaar zullen vallen maar toch makkelijker omdat we weten dat het gauw zo ver is.

Rustig in 6-RVA gebied, maar een week op actie geweest

Leave Janke, Pim en Zuske, hoe is het vandaag? Een innige koes en koeskes foar ús hummels.

Vanochtend naar Poerwakarta geweest. In dezelfde cantine als waar we examen hebben afgelegd reikte de Kolonel de bewijsjes voor het diploma uit. Ik denk dat de diploma’s straks thuis uitgereikt worden. Het toespraakje was wel aardig, prestatie, doorzettingsvermogen enz. wat wij zo langzamerhand wel kennen. De Kolonel reikte met een handdruk, en gefeliciteerd, succes, de puntenlijsten uit. Die van mij was niet veel bijzonders, met de hakken over de sloot met Nederlands 7, rekenen 6 en kennis van eigen land ook 6, maar binnen. Na afloop kregen we een gratis flesje limonade, daarna koffiedrinken en weer terug. Was om 12.00 uur weer binnen en kon meteen aanvallen, honger!

Nieuws is er niet. Opmerkelijk hoe rustig het 6-RVA gebied is. Rondom ons is het hier en daar lang niet pluis. In Bantam, westelijke hoek van Java, bijna overal oplevende terreur vooral tegen de bevolking, binnenlands bestuur en ondernemingen. Voorlopig zal het wel zo blijven. Volgende maand is het weer inlands nieuwjaar en dan is het altijd soesah.

Wij hebben nu alweer extra veiligheidsmaatregelen. Overdag minstens drie man en ’s nachts vijf man op de wagens. Er wordt weer opnieuw een alarmsysteem in elkaar gezet zodat ieder weet wat hij moet doen als het kamp wordt aangevallen. Wees maar gerust hoor wij worden niet zorgeloos. Daar zorgt de Overste trouwens ook wel voor. Vorig jaar kregen we inlichtingen van Kasomaláng over aanvallen, sabotage aan bruggen en toen is er niets gebeurd. In ons gebied nu is het zo rustig dat wij er zelf versteld van staan. Wij denken doordat de bevolking meewerkt en de bendes bang zijn voor de kanonnen. Die enkele verborgen ploppers beginnen niets en ik geloof niet dat we bendes uit andere gebieden te verwerken krijgen.

Bij ons is het vooral patrouillelopen en voetballen.

Op twee man na ligt de hele D-batterij nu hier. Wel een gezellige boel Nan. Ze zijn maar een week op actie geweest. Het was daar een rotzooi Tjiberoesa. Maar toen onze kanonnen in zicht kwamen was er weinig meer te beleven. Toen de batterij na een week actie weer in stofwolken verdween, kreeg Tjiberoesa de daaropvolgende nacht prompt een frisse aanval van de ploppers. Ga er maar aanstaan. Niet dat wij zulke flinke kerels zijn maar de aanwezigheid van kanonnen alleen al werkt als de boeman. De bendes weten dat ze in geen enkele kampong veilig zijn, dat ze onverwachts Artillerievuur op hun donder kunnen krijgen. Net ten oosten van ons gebied zitten ze bij bosjes maar ze hebben niet het lef om onder het bereik van de stukken te komen.

Heel eind achterop met jouw brieven

Ik ben nog een heel eind achterop met antwoorden op je brieven. Je Pinksterdagen waren goed en dat zijn voor ons toch de meest moeilijke dagen. Ik was dolblij dat ik de tweede Pinksterdag brieven van jou kreeg.

Durfden de skotten niet aan heit’s spullen te komen? Wat dat is weet ik niet. Respect kunnen ze nu moeilijk voor mij hebben. Ik denk dat het komt door het onbekende gevoel en toch weten dat ik besta. Het is moeilijk te verklaren snoes maar toch fijn!

Dat Pim riep – dêre koe ús heit wol ris wêse mem! – (daar kon papa wel eens zijn!) toen hij de jeep in de verte met militairen aan zag komen rijden. En Ukkie dacht dat ik op die boot die op de Ee voorbij voer zat. Kostelijk. Ze weten dat ik militair ben en dat ik met de boot terugkom. Jouw liefde voor mij gaat dagelijks in hun kleine harten over en ze brengen veel van wat jij vertelt in hun kinderlevens met heit in verband. Kinderlogica, waarom zou heit niet nu in die jeep zitten of op die boot? Koes ze even van mij!

Nee Pim, heit hat straks gjin kei, heit is gjin boer. Fijn dast do my letter helpe wolst. Zuske sil mem helpe hè? (Nee Pim papa heeft straks geen koeien, hij is geen boer. Fijn dat je mij later wel helpen. Zuske zal mem helpen hè?)

Natuurlijk schrijf jij mij hun vragen schat, heerlijk, ze weten dat jij het niet vergat te vragen en weten dat ik aan hen denk. Heerlijk is dat zo schattebout.

Handig die film en praatje van onze oude legercommandant. Je kreeg een heel duidelijk beeld van de smalle sawadijkjes en moeilijk terrein in de bergen.

Het praatje van ‘moedige brieven schrijven’ wordt alleen vervelend. Als alle vrouwen, verloofdes en meisjes zo goed zouden zorgen als jij voor mij, waren er nog duizenden gelukkige mannen in ons leger, nu hebben velen een bittere teleurstelling te verwerken.

Ik had een stomme streek uitgehaald door naar huis te schrijven dat ik in het hospitaal lag. Gelukkig praatten ze erbij thuis 2 niet over. Jij kon een mogelijk slechte gedacht over mij niet uitstaan! Oe wat ben jij lief!

Je hebt je erg ongerust over mij gemaakt omdat je nog niet alles wist. Laat mij je geruststellen, alles is goed [Klaas beschrijft een en ander voor Janke]

Tomaten op brood was ik geen liefhebber van. Nu eet ik ze wel, ook omdat ze zo gezond zijn. Zijn ze nog zo duur? Yoghurt is heel goed voor onze mollen en voor jou ook, krijg je het van de fabriek?

Mooi dat er zoveel gras is en het mooi heawaar is (hooiweer). Pim zal zeker genieten, heb jij nog meegeholpen Nan? Heb je blaren?

Ik ben weer bezig met rijlessen. Heb er twee gehad en volgens Jippie mijn leermeester gaat het goed. Schakelen roffelt soms wat in de versnellingsbak maar met het rijden komt het wel klaar.

Daarnaast moet ik de kop volstampen met verkeersregels en kennis van de motor. De regels voor een militair rijbewijs zijn streng. Proberen maar Nannie, baat het niet, het schaadt ook niet. Een eigen wagen zit er toch niet in. Als leswagen gebruik ik een grote 5-tonner op 10 wielen, machtige wagen. Morgen ben ik weer aan de beurt en als ik het niet te bont maak doe ik binnenkort rijexamen.

Ds. Jense hield een samenkomst, Bijbellezen en bespreken, daarna belijdenis catechisatie voor de enkelingen die zich daarvoor opgaven.

Is alles puur noodlot?

Is alles wat er in ons leven gebeurt puur noodlot? Als wij geen rekening houden met god is alles puur noodlot. Wij hebben zoveel meegemaakt wat ons dichter bij elkaar heeft gebracht, wat anderen van elkaar verwijderd zou hebben misschien. Stomweg noodlot? Bepalen wij alleen zelf ons leven? Nee rooskleurig is het allemaal niet schat, maar ik ben gelukkig dat het nog zo rooskleurig is. En daar dank ik niet het noodlot voor maar god wel.

Zit te popelen op je brieven. Telefoontje dat er banjak post ligt in Djalantjajak. Meteen ophalen!

Aanval op Wanejasi, à la klewang afgemaakt

Vanochtend vroeg alarm! Om 4.30 uur kwam het bericht dat Wanejasi werd aangevallen (C-batterij). Zie blog 96 onder het kopje Een beest van een man, wil niet al zijn lijken op een hoop zien

Alles halsoverkop het nest uit, op zeven man na alles op de twee wagens en als de bliksem naar W. Ik bleef binnen en kroop er weer lekker in. Er was al een patrouille uit, we konden niet meer dan 25 man hulp sturen.

Het viel mee. Ltn. B. van de C-batterij was s’ nachts met 35 man op patrouille gegaan en daar hadden de flikkers op gewacht om daarna het kamp te beschieten. Ltn. B. kreeg onderweg al inlichtingen en keerde meteen terug. De patrouille pikte nog een paar mannetjes in de kraag die rijst voor de bende klaar aan het maken waren. Ze hebben het niet overleefd en zijn per mes afgemaakt.

Brr wat een verhaal hè. Typisch C-batterij, korte metten. Jammer dat de bende posten uit had staan. Want toen de patrouille dichter bij het kamp kwam stuitten ze op zo’n wachtpost die alarm sloeg met als gevolg dat de schietpartij was afgelopen en de bende spoorloos verdween. Zoek ze maar eens bij nacht. Toen kwam onze versterking ook aan, niets meer te doen. De vorige bezetting van Wanejasi had hetzelfde geintje soms nacht op nacht. Maar de C-batterij was dat niet gewend omdat ze vanaf het begin dat zij daar kwamen behoorlijk opruiming hebben gehouden. Ik denk wel dat het nu de laatste keer is geweest dat de ploppers het lef hebben dat kamp aan te vallen. Het was een bende uit het gebied van Poerwakarta. Wanejasi is een grenspost en dan heb je steeds dat gedonder.

Er was geen enkele chauffeur in het kamp zodat de Kapitein en saja de patrouille van Bukanagara moesten ophalen. Een prachtige rit door de theetuinen in de frisse morgen. Toen wij met het stel terugkwamen waren de anderen ook al terug van Wanajasi. De C-batterij heeft de hele dag in het veld gezeten maar het is nog niet bekend of ze iets te pakken hebben gekregen.

De vijf man die ze à la klewang afgemaakt hebben zijn een goede afschrik voor de rest.

Eerst een dikke tút. Heb ik je ongerust gemaakt? Ik kan het je nooit zo goed beschrijven hoe het hier is dat ik je ongerustheid weg kan nemen hè? Ik schrijf je alles eerlijk hoor. Schat denk nooit dat ik, als het onrustiger wordt of wat dan ook, iets verzwijg hoor. Ik maak je eigenlijk al bij voorbaat ongerust hè. Wat er gaat gebeuren weten we niet, maar het ziet er niet naar uit dat wij hier ooit zo’n beschieting mee gaan maken. Het grote voordeel hier is dat wij in een stenen vesting liggen en zij in Wanejasi in huizen van bamboe liggen, waar de kogels zo doorheen prikken.

Eerst even koesen. Nu verder met je brieven. Goed dat je voor Ukkie nieuwe schoentjes gekocht hebt. Ik sta versteld van die kleine haai, tegen haar ‘leave skottie’ doe je niets!

Schoolfeest

We waren vanavond met de vier wachtmeesters van hier even naar de kampong hier vlak tegenover, naar het schoolfeest. We hebben heerlijk gloeiendhete satehs gegeten en koffiegedronken. Er werd een wajangpoppenspel opgevoerd onder begeleiding van de tingeltangelbongkletsmuziek. Het kan nog wel tot 4.00 uur duren.

De kinderen hielden vandaag wedstrijden in steltlopen en andere spelletjes. Veel herrie schoppen en banjak plezier.

Verdorie wat maken ze een herrie met de ketelmuziek. Heel aangenaam voor kerels die niet kunnen slapen. Enfin, dit is nog niks van wat we straks met nieuwjaar = Poeasha te horen krijgen. Dan davert het dag en nacht door en wordt er op alle mogelijke slagwerken gehengst.

Kinderspeelgoed en klusje

Dag Nanni [etc.]

Heb jij het druk vandaag. Het is hier een bende op de kamer maar ik heb geen puf om de rommel op te ruimen. Straks maar eens verder kijken. Ik ben overal en nergens mee bezig, fout hè meiske?

Heb krabbels gemaakt voor een kar of kruiwagen voor Pim en een wiegje voor Zuske. Ik weet wel hoe ik het wil maken maar ik zit met het hout. Toen ik in Tjimaki in het hospitaal was opgenomen is een deel van mijn hout opgestookt in de keuken. Zwaar pech hè schat?

Nieuw klusje, moest bij de Staf verschijnen. Moet een waarschuwingsbord schilderen wat bij de oprit van een gevaarlijke berg moet komen te staan. Ik moest met de Kapitein mee, regen onderweg, het smoor in natuurlijk. Op de Staf kreeg ik het oude verrotte bord en de nieuwe tekst. Hadden ze net zo goed via de telefoon door kunnen geven. Ik kon niet terug omdat ik op de Kapitein moest wachten tot hij uitgekletst en geborreld was. Was 22.00 uur terug en weg was mijn avond. Niet dat dat zo erg is maar al die soesah om persoonlijk bij de Majoor te komen om zo’n half verrot bord en een papiertje en goede raad in ontvangst te nemen ligt me niet. Ach, waar zeur ik eigenlijk over.

De Kapitein moet nu halsoverkop weg. Vanavond een algemene eet- en borrelpartij en morgen de overdracht van de batterij aan Ltn. M. De Kapitein moet 4 juli op de boot en eind juli in Engeland zijn voor een tienmaandelijkse cursus. Ook pech, geen verlof in Nederland en de grootste strop is dat zijn vrouw niet met dezelfde boot mee mag. Zo zie je dat je ook als Kapitein met je drie XXX weinig in te brengen hebt en van het kastje naar de muur gestuurd wordt. Mij niet gezien.

‘s Nachts per brullende pantserwagen laten horen

De tweede keer dat ik begin te schrijven Nan. Het andere blaadje begon zo somber brrr. De pest is dat er geen post is, je weet wat dat betekent. Alles bêst hoor. Ik heb weer bezigheden en dat bevalt goed. Even een warme zoen, geef mij een tút fan dy. Een stevige knuffel, zo nu is het weer goed.

Hoe is het met jou en onze kinderen?

Even de belevenissen. Zaterdag- en zondagnacht een patrouille gereden in de pantserwagen naar Tjikaremas waar 41-RVA ligt. Zolang de feestelijkheden in de kampongs duren laten wij ons ’s nachts per brullende pantserwagen horen. Net zoals vorig jaar om deze tijd en met de kerstdagen en nieuwjaar. Alles rustig, niets te beleven. Misschien vannacht weer of misschien doet de opper het. We zitten wat krap. K. is een paar dagen naar Batavia en H. heeft z’n voet gekneusd tijdens het voetballen.

Kapitein B. heeft het commando overgedragen aan Luitenant M. We hebben ons koper gepoetst en hebben netjes in de houding gestaan. Gelukkig werden er korte metten gemaakt en was het gauw afgelopen. Heb thuis 2 geschreven en verder alleen op de post gewacht die normaal vaste prik op zondag komt. Heb de beide blaadjes nog niet weggedaan, stel je voor thuis 2 wel post en jij niets! Heb mijn vader geschreven dat hij niet op mij moet rekenen.  Het zal een teleurstelling voor hem zijn maar ik geloof dat het zo het beste is, jij ook niet? Vader schrijft altijd even over jou en onze hummeltjes, wij zijn niet de enigen die trots op onze kinderen zijn. Fijn is dat memmi. Hij noemt jou Janke of jouw lief vrouwtje. Liefste!

Verwacht ook eerdaags bericht van v.d. Heide, ben benieuwd wat die oude baas schrijft.

Goede preek van Ds. Jense, hij wees ons erop dat wij het kwaad van anderen niet aan ons moeten laten voorbijgaan maar dat wij elkaar moeten helpen in onze zonden en zwakheden. Beginnen bij onszelf en anderen helpen. Een moeilijke taak, zeker hier en ik breng er bitter weinig van terecht.

Hoe was het met jou, was je naar de kerk?

Meerdere jongens willen leer bewerken

Weer wat nieuws, meerdere jongens zien wel wat in leerbewerking. De bedoeling is dat ze dat ‘s avonds doen in de eetzaal. Ik heb een lijstje van liefhebbers en van wat ze van plan zijn te maken zodat ik uit kan kienen hoeveel materiaal ik in moet kopen. Nu het idee bij de knapen zelf opkomt heeft het wel kans van slagen en is het vooral voor ‘s avonds een prachtige tijdsvulling. Ik krijg het er wel druk mee maar dat geeft niet. Ik heb wat orde in mijn rommel gemaakt. Ik heb een kleine boekhouding aangelegd om de inkomsten en uitgaven bij te houden. De jongens hebben het recht te weten wat er met hun voorgeschoten geld voor de materialen gebeurt. Ik teken alles aan op een lijst en de kwitanties bewaar ik zodat ik alles kan verantwoorden. Ik heb er alweer vier liefhebbers bij.

Ben bezig met het maken van gereedschap om het leer mee te bewerken. We hebben nu genoeg modelleurs en rijgpennen om het stel bezig te houden. Morgen krijgen wij maandsalaris. Het is de bedoeling om in Bandoeng leer te kopen.

Even heel stevige koes, zes alleszeggende brieven van jou! Gek hè, nu schijnt zelfs de zon heel anders.

Heerlijk weer over de schatten en over jou Nanni!

Beslist Vrijzinnig

Heb bericht van v.d. Heide gehad. De eerste indruk is niet gek. Als ik hem teruggeschreven heb stuur ik je zijn brief. Ik vertel je nu eerst de hoofdzaak. De oude baas is 51 jaar en heeft geen opvolger. Hij zoekt nu een jonge knaap om de zaak bloeiend te houden en als alles van beide kanten goed lijkt de zaak na verloop van tijd over te doen. Hij heeft al meerdere advertenties geplaatst in het Schildersblad en het resultaat moet hij nog afwachten. Hij heeft geen plan om de zaak meteen over te dragen en wij hebben geen plan meteen in een zaak te stappen.

Ik kan merken dat hij er wel iets voor voelt en geeft mij de gelegenheid er verder over te corresponderen.

‘Dan meld ik u dat ons dorp beslist Vrijzinnig is (dat is tot nog toe het grootste bezwaar hè Nan?) en nu u een gezin hebt, een woning weer bezwaar zal opleveren, maar wij kunnen er hier onze ogen voor open houden. Ik zit hier alleen als schilder (een voordeel, geen directe concurrentie), een beste klantenkring, veel eigen boeren maar dat is alles betrekkelijk. Een goede vakman zal zijn weg moeten banen. U is uit het goede laag (nou nou) dat zal zeker wel gaan.’

Dat was het. Het grootste bezwaar is dat het dorp beslist Vrijzinnig is. Als het fel vrijzinnig is zal het moeite kosten om erin te komen. Verder lijkt het niet slecht. Wat denk jij ervan Jank? Ik ben van plan om de zaak warm te houden. Een besluit kunnen we nu toch niet nemen en er zijn veel goede punten om er helemaal niet op in te gaan.

Ik zal v.d. Heide uitvoeriger over ons inlichten en hem vragen of hij tot ik thuiskom de zaak vrij kan houden. Dat hij de zaak niet meteen wil overdoen komt ons goed van pas. We kunnen eerst proberen of het gaat zonder grote risico’s te nemen.

Gaat hij ermee akkoord dan lijkt het mij het beste dat jij er eens poolshoogte neemt Nan, maar ik moet eerst meer van de oude baas weten. Het moet in geen geval zo zijn dat wij om klanten te houden naar de Vrijzinnige kerk moeten of dat wij onze kinderen naar een Vrijzinnige school moeten sturen.

Inkopen om leer te kunnen bewerken

Alles goed met mijn lievelingen?

In het Hobbelpaardje, de wagen doet zijn naam eer aan, naar Bandoeng om inkopen te doen. Enfin, een zeer achterwerk maar we schoten flink op. Eerst naar Tjimaki om een liesbreuk patiënt weg te brengen. We hebben even onze knapen bezocht, ziet er goed uit ze mogen bijna weer terug. Ik wilde meteen proberen om op de prutsafdeling inkopen te doen. Maar pech, wegens feest (Prins B. verjaardag, wist ik niet eens) gesloten.

Ik had een knaap bij me die heel handig is om alles tegen de voordeligste prijs op de kop te tikken. Ik heb een beetje verstand van leer, hij van de handel dus een goede combinatie. We hadden meteen succes bij een gespecialiseerde leerhandel. Ik heb uit stapels leer de mooiste vellen uitgezocht, 13 stuks. Toen nog zes vellen geverfd leer om de binnenkant af te werken. Ik was meer dan tevreden met m’n aankoop en mijn maat over de prijs. Totaal fl 144,- Toen zoeken en sjouwen voor papier voor de albums. Na meerdere vergeefse pogingen hadden wij uiteindelijk succes bij een handels drukkerij. Die zaak zat krap in het materiaal maar omdat wij militairen waren wilde de Nederlandse baas ons helpen. We hebben alles wat we nodig hadden aan papier, vloeipapier en karton in een keer voor fl 90,- ingekocht. Wat een kapitalen hè meiske? Ik had per man fl 10,- voorschot ingezameld (fl 180,-) en nog fl 100,- uit de cantinekas opgenomen.

Het was al 14.00 uur toen we klaar waren. Toen even bij een Chinees aan voor houtsnijwerk. Viel tegen, voor mij zat er niets bij. Toch nog iets gekocht voor Ukkie, een aardig gesneden bakje dat heel geschikt is al poppenwiegje.

Ik ga nog wel eens een keer en wat ik dan koop vertel ik niet meer poppi. Niet lief hè? Om 17.00 uur waren wij weer binnen. Lekker gepoedeld, eten en daarna uitkienen hoe het materiaal te verdelen. Een puzzel hoor, maar ik kwam eruit zonder soesah met de jongens. Morgen begin ik ermee te werken, afwachten maar hoe handig de knapen zijn.

Schattebout, ik heb weer puf hoor. Voel een innige omhelzing liefste!!!