Ongeveer een jaar geleden sloot ik aan bij het groepje dat zich De Mannen van de Tegelberg is gaan noemen. De Mannen van de Tegelberg doen een oproep aan Oud-Indiëgangers en hun nabestaanden, die op 3 oktober 1946 op Troepenschip De Tegelberg naar Indonesië vertrokken.

Op 3 oktober a.s. is het 80 jaar geleden dat De Tegelberg naar Indonesië vertrok. Aan boord militairen die in de strijd om Indonesië werden ingezet. Het zijn onder andere vaders en grootvaders van het groepje De Mannen van de Tegelberg. Het uitwisselen van verhalen van wat er bekend is en veelal ook wat er niet bekend is – de stilte van de zwijgende mannen – de ervaringen en herinneringen die wij hebben aan wat het betekende of nog betekent om zo’n Indiëganger als vader of opa te hebben, geeft herkenning en erkenning.

De groep bestaat nu uit zeven personen, te weten Nelly de Heer, zus van Wilma Heijink en moeder van Marloes de Heer, Johan Luttik, Hella en Annemargreet Sloksoede en ik. Wij vinden het van groot belang dat de verhalen, zo die er zijn, boven tafel komen en dat ze voortleven. Daarom zijn we op zoek naar Oud-Indiëgangers die zelf op 3 oktober 1946 op De Tegelberg de reis aangingen en naar hun kinderen en kleinkinderen voor wie dit van betekenis is.  

Het verhaal van Hella en haar zus Annemargreet Sloksoede begint in december 2023. Heleen Hummelen zocht naar nabestaanden van Joop Sloksoede. Heleen is een journaliste, actrice en podcastmaakster en heeft een podcast gemaakt “Liefste Lies”. Die podcast is voortgekomen nadat in Sittard een koffer is aangeboden aan het gemeentelijk archief met honderden brieven van meer dan 40 mannen aan de Sittardse vrouw Lies. Een van die mannen was hun vader. Hij schreef de meeste brieven aan Lies. Iets waar zij niets vanaf wisten. Hun verhaal kun je lezen op de Facebooksite “Brieven uit Nederlands Indië”. Daar lees je over Hella’s boek dat zij hierover schreef.  

De vader van Nelly en Wilma en de grootvader van Marloes zat ook op De Tegelberg. Marloes was al een tijd op zoek naar informatie over haar opa. Hella en haar zus kwamen door de maaksters van de podcast Liefste Lies in contact met Marloes de Heer. Marloes bleek vlakbij te wonen en zo zaten ze op een zondag bij elkaar met heel veel foto’s en ervaringen die overeenkwamen. 

De meest gehoorde zin van iedereen die iemand (vader, grootvader, oom) kende die naar Nederlands Indië was geweest is “Hij heeft er nooit over gesproken!”

Er kwam een tweede ontmoeting bij Marloes waarbij ook Johan Luttik en ik aanwezig waren.

Johan heeft heel veel informatie over zijn vader verwerkt in zijn blog “Het oog op Arend”.

Mijn ouders verhaal heb ik in de blog Taboe in het theemeubel verwerkt.

We zijn inmiddels weer een bijeenkomst verder. Op de laatste bijeenkomst kwam Johan met het voorstel om op 3 oktober van dit jaar een soort herdenking te houden omdat het dan 80 jaar geleden is dat onze (groot) vader vertrok naar het verre Nederlands Indië. Wij vonden het idee van Johan meteen een hele mooie gedachte. En we zeiden ook direct tegen elkaar dat we eigenlijk moeten proberen nog meer nabestaanden te vinden. Hun verhalen mogen niet verloren gaan. Vandaar ook de oproep op, onder andere, diverse relevante Facebookgroepen.   

Johan Luttik lanceerde het idee om een Magazine samen te stellen met informatie, foto’s en verhalen van Mannen van de Tegelberg. Het magazine wordt dan tijdens de herdenking gelanceerd.

Hoe het Magazine en de herdenking er precies uit gaan zien weten we nog niet. Wat we wel weten is dat de Celebeskade te Amsterdam, waarvandaan het schip vertrok, er inmiddels niet meer is. Waarschijnlijk zullen we de herdenking op de sluis van IJmuiden houden, waar De Tegelberg Nederland achter zich liet.

Herco Lim van Haarlem 105 gaat waarschijnlijk bijdragen aan de verslaglegging van het gebeuren.  

Ben jij Oud-Indiëganger die op 3 oktober 1946 op de Tegelberg vertrok? Ben jij een zoon, dochter of kleinkind, neef of nicht van een van hen?

Misschien wil je je bij De Mannen van De Tegelberg aansluiten, of wil je bij de herdenking aanwezig zijn en/of heb je suggesties over de invulling van de herdenking.

Wellicht kun en wil je bijdragen aan het Magazine met jouw herinneringen of met het verhaal van jouw vader of grootvader. Heb je misschien foto’s voor het magazine?

Wees welkom.

Neem contact op met een van de leden van De Mannen van de Tegelberg of met mij via hilma@puntaal.nl

Hierbij de uitnodiging van twee herhalingen van het symposium Overdracht van trauma.

Het zijn, wegens het erkende grote belang, twee herhalingen van het symposium dat op 14 mei 2025 in Bronbeek werd gehouden. Daar was ik bij. Ik vond het zeer de moeite waard en het heeft mij veel inzichten gebracht.
Een van de inzichten is dat, ondanks dat ik altijd dacht niets met ‘tweedehands oorlogstrauma’ van doen te willen hebben, het overduidelijk is geworden dat overdracht onvermijdelijk is.

Achteraf nogal naïef gedacht. Er is altijd impact van trauma’s van ouders op hun kinderen. Of je er nu mee te maken wil hebben of niet. Angst en stress kunnen zeker doorwerken in volgende generaties, daar is niets ‘tweedehands‘ aan.
Het gaat niet alleen om oorlogstrauma’s, ook bij andere trauma’s werkt het op die manier. In wezen maakten de voordrachten mij duidelijk dat intergenerationele overdracht eigenlijk heel gewoon is. Iedereen heeft ermee te maken. De een zal er meer dan de ander onder gebukt gaan, hangt ook weer van zoveel andere dingen af.

Dit symposium is vooral toegespitst op de overdracht van opgelopen trauma’s uit de gezamenlijke geschiedenis van Indonesië en Nederland, met name op de gevolgen van de strijd tussen beide landen om de onafhankelijkheid van Indonesië op volgende generaties.

Nu ik eenmaal heb geaccepteerd dat overdracht onvermijdelijk is, het is er en je kunt er niets aan doen, helpt het om onder ogen te leren zien welke invloeden – bijvoorbeeld op karakter en ontwikkeling -gerelateerd (kunnen) zijn aan hoe je bent geworden wie je bent. Grote woorden, maar het werkt verhelderend en dat effect zal nog lang nawerken verwacht ik. Inzicht helpt om op een andere manier tegen de impact aan te kijken en er zelfs anders mee om te leren gaan.

De opluchting zit er vooral ook in dat het ‘gewoon’ is, je kunt overdracht niet wegdenken of weigeren. De invloed is onontkoombaar. Dit besef maakt dat het minder op mij – als een taboe, of als een zware last – drukt dan eerder.
Dat er ook veel humor en lucht in enkele voordrachten zat, heeft zeker aan het gevoel van opluchting bijgedragen.

Ik realiseer mij goed dat het hoe dan ook nogal heftige en beladen materie is. En ook dat niet iedereen er op die manier mee belast is of er mee bezig wil of kan zijn. Dat hoeft ook niet.
Voor wie het van belang kan zijn, ik wil je de informatie niet onthouden, ik kan deelname alleen maar van harte aanraden.

overzeese letters

zoveel vellen dundoorschijnend vol klein geschreven schuinschrift
schrijf je over alles wat je liefhebt, alles wat je ziet, al wat je denkt,
alles wat je weet, wat je beweegt, wat je doet en laat, je twijfels
alles wat je voelt, gelooft, vreest en hoopt, alles waar je voor strijdt

van binnen en buiten, ver weg in de groene guerrilla van smaragd
komt na jaren thuis en al je zinnen, al je woorden,
alles wat je wilde wie je was raakt langzaam los
eindeloos verloren in dagen en jaren raak jij kwijt

ik droom en zie je als grote trotse vogel je snavel wijd gesperd
vastgepind in de aarde monddood overdekt met zware letters
jij roept lees ze en ik pel ze een voor een
al je zinnen na al die jaren een voor een al je dagen

gestaag stijg je eindelijk licht en statig op
slaat met grote sterke vleugels lange slagen
machtig gedragen golven tijd terug
naar wie jij echt was en wilde zijn

_{Hilma Bruinsma, mei 2025
gebaseerd op het  gedicht Taboe in het theemeubel, de eerste versie uit 2017 in blog 68}