punTaal

scherp in formuleren

Hilma Bruinsma

punTaal staat voor:

scherp formuleren en strak in aanpak. Heldere taal en een directe benadering vormen de basis voor kernachtige resultaten.

 

punTaal is de noemer waaronder ik vanaf 2011 mijn eigen boeken uitgeef en literair actief ben. Op beide fronten gaan beschouwing en analyse vooraf aan passende actie. Filosofie: het leven is te mooi en te kort om tijd en energie te verspillen aan half werk.

Taboe in het theemeubel

Keerkring of rondwaren in tijd

Tijd Terug

Hilma Bruinsma

schrijver, dichter, eigenaar punTaal

31 January, 2021
Hilma Bruinsma

Blog 103: Klaas is terug in Kasomálang, voor ons is het nu afgelopen, eindelijk, heb je het theemeubel meegenomen Nan, ik reken op vertrek 6 november en jij meiske, durf jij het ook? Janke thuis in Ternaard 255 (tweede helft augustus 49)

Tinnen theestel en waterkan weer op het theemeubel

In januari 2021 heb ik het tinnen theeservies dat altijd op het theemeubel stond opgehaald bij mijn broer Tjibbe. Bij mijn broer Wieger haalde ik de tinnen waterkan met bekers op. Spullen nog wat heen en weer schuiven.

Eerste indruk: theestel en theemeubel weer bijeen.

T.K.F. Banka Tinwerk

Enkele brieven van Janke

In blog 89  keek ik vooruit op enkele ‘verdwaalde’ brieven van mijn moeder. Augustus 49 is het dan zover, het stapeltje is aan de beurt. Wat een heerlijk geluid om te horen. Mijn moeder zit midden in haar verhuisperikelen. Zij gaat met mijn oudste broer en zus Wim en Betsche van Beppe Veenema’s huis in Raard, waar ook Omke inwoont, naar haar eigen huisje in Ternaard.

Zo lang naar een eigen plek verlangd en nu is het dan zover. Drie maanden vóór mijn vader thuiskomt. Hun grote wens, een plek voor henzelf waar mijn vader thúskomt gaat in vervulling.

Mijn vader zit midden in zijn zoveelste verhuizing, nu van Tjikaremas, waar hij tijdelijk commandant was, terug naar Kasomálang. Zie blog 101 onder kopje Laatste maanden naar Tjikaremas, Spierpeloton mee en blog 102.

Er komen allemaal tabakskruimels uit mijn moeders brieven! Zij stuurde in iedere brief sigaretten mee. Een enkele keer kreeg zij een brief retour, te zwaar.

Janke: dagje uit, nog in Raard

Allerleafste daar ben ik weer, het is nu avond. Pim slaapt maar Zuske ligt naar mij te roepen ‘memmike, memmike, in tikje kinteboale ha’ (een stukje krentenbrood) Heb je nou wel ooit zo’n kwast?

Lieve man en heiti, een liefdevolle zoen. Gisteravond heb ik niet geschreven, we waren laat thuis, het was al half tien. De kinderen sliepen al in de auto. We zijn in het Noorderdierenpark in Emmen geweest. We hebben een mooie dag gehad, de kinderen vonden het prachtig. Tjibbe (Jankes broer) heeft zich voor ons uitgesloofd, hij doet trouwens altijd veel voor mij en de kinderen.

De kinderen hebben op alle draaiende en schuivende dingen gezeten, op de roets, Ukkepuk ook. Ze hebben op een ezel gereden, Pim alleen en Uk vastgehouden door Tj.

Er is zoveel te doen, wij zijn nog lang niet overal geweest. Daarna gingen we naar Paterswolde, het was ideaal voor de kinderen. Ben met ze in zo’n waterscooter geweest, het ging prachtig. Je zou die glunderoogjes eens moeten zien.

Je weet nu alles al van mijn verjaardag hè Kai, je weet hoe gelukkig jij mij gemaakt hebt. Je foto is het heerlijkste van alles.

Ik zit nog steeds in Raard, ik heb er eerlijk gezegd niet veel zin in om daar ginder heen te trekken, als ik er eerst maar eens zit.

Het was vandaag weer lekker zomerweer, wat een genot is dat toch. Ik heb het druk gehad met inpakken. O wat hebben we al een rommel zeg, ik weet haast niet waar ik alles moet bergen.

Ik wou dat ik bericht kreeg over de vloerbedekking. Misschien bestel ik ander spul want dit wachten is ook niks.

Misschien valt het straks tegen om daar alleen met de kinderen te zitten maar de verandering kort de tijd en dat moeten we hebben.

Het is hier in de kamer, waar ik zit te schrijven, niks gezellig tussen alle ingepakte spullen. Heb alles aan de kant gezet maar het blijft een rommel. Moeder zal ook blij zijn wanneer ik met de spullen opdoek, aan een kant dan altijd.

Schat, houd je er vooral rekening mee dat we in een dienstwoning zitten? We hebben dus niets te ruilen met een ander huis. En als je niet bij Nauta gaat werken en hij krijgt een andere knecht dan kunnen ze ons er 1, 2, 3 uitzetten, dat is hun recht. Ik ben zo bang dat je daar geen rekening mee houdt Kai?

Ja vroeger zag ik zo’n oud huis niet zitten, ik wilde geen arbeiderswoning hebben, stel je voor dat je in zo’n krot van een huis moet wonen. En nu ben ik blij dat wij zo’n woning hebben.

Weet je waarom ik wilde dat jij zo’n hakkepuf fiets zou krijgen? Het zijn damesfietsen en dus kon ik er ook lekker op wegkarren. Gemeen hè schat?

Vind het zo fijn Klaas dat je zoveel moeite doet om het moreel van de mannen hoog te houden. Ze zullen wel even gemopperd hebben dat alles weer model moest maar ze moeten toch ook vast erkennen dat het zo beter is.

De kinderen spelen nog wat, ze liggen al in bed hoor, maar ik hoor ze wel pret maken, dat heb ik liever dan zo’n gegrien.

Ukkie had een foto van jou bemachtigd en daar lag ze fijn naar te kijken. Je staat er samen op met K, die noemt ze omme Piet.

Pim vroeg waarom jij zo’n rare hoed op had, hij bedoelt op de trouwfoto. Hij zei, heit heeft ook een swart pak oan (zwart pak), ik geloof dat ze het niet mooi vinden. Zus zei dat ik geen bloemen in mijn hand hield, het zijn volgens haar aardappelen. Hoe krijgt ze het voor elkaar hè? He is een kostelijk stel die twee, maar soms zijn het rakkers hoor.

Je vond het wel erg veel hè Kai dat ik fl 300,- moest gebruiken en o heden, nou weet je nog niet eens dat ik daar nog lang niet mee uitkom. Ik bibber een beetje en je ziet er ook nog eens niets van.

De keukenuitzet is nog best, ik heb alleen een nieuwe afwasteil gekocht. Vitrage, overgordijnen en vloerbedekking is nu allemaal vrij en het is ook regelmatig verkrijgbaar.

Nou en of dat heerlijk wordt, als het eerst maar eens zover is dat ik jou in mijn armen kan knellen.

Er gaat een diepe rilling door mij heen wanneer ik jouw schrijven lees. Ik kan mij haast niet indenken dat het nog waar zal worden. Zou het mogen manni? We weten het niet het en we hebben het zelf niet in de hand.

Ik ga niet de deur uit om je op te halen hoor, ik moet je voor mijzelf hebben.

Ja snoes, je komt steeds weer bij ons huisje uit, ik ben er niet zo vol van hoor, ik ben zeker een rare ‘koude’ geworden. Wat is het heerlijk dat jij zo blij met ons huisje bent.

Een lekkere warme peignoir is ideaal, maar ze zijn erg duur. Als ik nog eens een geschikte stof zie, niet te prijzig, misschien kan ik hem dan zelf maken.

Het zou wel gemakkelijk zijn om ’s ochtends zo rond te schuiven.

Janke hield Wims hand vast denk ik, hij is nog veel te klein om al zo te kunnen schrijven
Janke met Wim en Betsche, waarschijnlijk op Koninginnedag 1949

Hier heb je onze zoon, hij wil graag even schrijven. Ik heb hem gevraagd wat hij heiti wilde vertellen, hij zei ‘dat ik sa lekker sliepen ha en of heit ek op it hynder van Sinterklaas wol’ (dat ik lekker geslapen heb en of papa ook op het paard van Sinterklaas wil), die kleine jongen van ons hè?

Hij staat nu bij mij te zeuren of ik Zuske uit bed haal, die ouwe schooier. Het kind slaapt nog zo lekker dus peins ik er niet over.

Voor altijd jouw Nan, veel liefs van onze schatten en tot spoedig.

Klaas: weer op Kasomálang

Zit weer op Kasomálang, m’n kastje staat weer met mijn lievelingen er bovenop.

Gister kwam eindelijk de nieuwe bezetting, met plus minus 47 man en hun vrouwen en kinderen met vier AAT wagens (zie blog 95 Logboek van AAT-er Henk van Welie).

Het Spierpeleton was al vertrokken en wij waren nog met vier man over. Ik heb de commandant, een Ambonese sergeant, alles zo goed mogelijk uitgelegd en de spullen overgedragen. Het lijkt een goede groep. Het is een Vredestaak (? onleesbaar) van de Pasoendanstaat, onder leiding van KNIL (zie blog 102 onder kopje Sease fire in enkele gebieden en andere niet? en blog 97 onder kopje Rapporten over moord en doodslag, ergste misdadigers verdwijnen).

Boekanagara heeft een bezetting van ongeveer 20 man. De Staf ligt hier met 12 man en de rest in Djalantji. Op 20 augustus worden de andere posten waaronder Wanejasi afgelost, ijs en weder dienende. Daarna was het wachten op de wagen die ons op moest halen.

(Zie blog 96 onder kopje Een beest van een man, wil niet al zijn lijken op een hoop zien en blog 100 onder kopje Aanval op Wanejasi, à la klewang afgemaakt en blog 101 onder kopje Onze tijd in Kasomálang zit er bijna op en Laatste maanden naar Tjikaremas, Spierpeloton mee).

Om 18.00 uur kwam Ltn. M. met een nieuwe Stafpik de zaak inspecteren en konden wij onze spullen opladen. Toch zijn er van ons nog twee man gebleven om voor het lichtaggregaat te zorgen waar het VB (Federaal Bataljon) geen sjoege van heeft omdat zij geen chauffeurs en monteurs hebben. Ze hebben daar geen enkele wagen dus zullen wij voorlopig wel voor hen moeten rijden. De jongens blijven maar een paar dagen om de handigste knul op de hoogte te brengen.

Ik was blij dat we ophoepelden schat, niet omdat het me slecht bevallen is, maar omdat het mij een stukje dichter bij thuis brengt.

We kwamen binnen met een prachthonger en kokki had nog een prima rijsttafel. Ik was moe maar een lekker fris plensbad maakte me weer fit. En het heerlijkste, er was post van jou!

Ik ga zo slapen hoor, morgen weer een drukke dag met allerlei klusjes.

Schat je zocht naar onze kapstok en je had je al kwaad gemaakt. Nanni, laat je broer Tjibbe maar eens in mijn schuilplaats in het oude huis van je ouders kijken, het zou me niets verwonderen dat het ding daar is.

Klaas: puntjes op de i

Ik moet nog wel even wennen hoor. Ik ben bezig om de puntjes weer op de i te zetten. Ltn. M. vindt alles wel goed en daar hebben de heren gebruik van weten te maken, het troepje is een beetje verwilderd. Vanochtend was het ontbijt een doorlopende voorstelling tot 10.00 uur. Er was de laatste tijd geen appèl gehouden om 8.00 uur zodat meerdere heren bleven liggen, met als gevolg een vuile eetzaal en onopgeruimde kamers en bedden. Morgen staan ze weer op appèl, even afwachten of en hoe ze gekleed zijn. Ook het permissie vragen om het kamp te verlaten moet opgefrist worden.

Verder de boel op laten ruimen zodat wij straks met z’n drieën, B. H. en ik, weer een behoorlijke ligging hebben. Het lijkt dat het nu wel zeker is dat de hele D-batterij hier geconcentreerd wordt.

De VB-staf voert hier nog niet veel uit omdat nog niet alle posten bezet zijn.

Onze besprekingen met de TNI zijn afgelopen. Ze hebben al 36 uur uitstel gekregen en konden nog niet beslissen of zij zich bij ons melden of ons gebied weer verlaten. Vannacht om 24.00 uur moeten ze eruit zijn.

Morgenochtend gaan er twee sterke VB-patrouilles, met een paar man van onze inlichtingendienst, naar de kampongs waar TNI zich genesteld had en waar ze tijdens de besprekingen al een schijnbestuur ingesteld hadden en druk propaganda voerden. Ben benieuwd of zij er nog zitten.

De TNI is uit het Soemandangse gekomen en zit nu in het gebied van Tsjikaremas.

De loeders, tijdens de conferenties mochten wij geen patrouilles lopen en daar hebben zij van geprofiteerd. Ik denk wel dat zij er weer handig uit zijn. Volgens de inlichtingendienst gaat het om een groep van 50 man.

De algemene toestand is nog vrij troebel.

Een fanatieke TNI-bendeleider bezette op zijn manier de havenstad Soerabaja in Oost-Java. Hij wilde besprekingen voeren over een eigen patrouillegebied enz. Het stel is ingerekend.

Vanavond las ik in de krant dat de Daroel Islam, D.I. een felle godsdienstige partij, een proclamatie heeft verspreid dat thans de Negara Islam Indonesia gevormd is, welk het gehele gebied van Indonesia omvat.

D.I. strijdt tegen de KL (Koninklijk Leger, wij dus), KNIL en TNI, tegen alles wat niet D.I. is.

(zie blog 101 onder kopje Terugtrekken uit Djogja, niemand gelooft meer in een werkelijk goede oplossing en kopje Gevangenen afgedroogd, ik was allang dood geweest)

Dat kan met de tijd leuk worden wanneer het niet spoedig de kop ingedrukt wordt. Kun je hier iets van snappen lieveling?

Ik schei ermee uit Nanneke. Ik maak even een rondje door het kamp. Ltn. M. is aan de pimpel in Bandoeng.

Met mij is alles bêst skot.

Klaas: voor ons is het nu afgelopen, eindelijk

De TNI heeft de kuierlatten genomen en is weer over de grens verdwenen, ergens in het Soemandangse. De rust is weer in Tsjikaremas teruggekeerd. Gelukkig maar. Voor ons is het nu afgelopen, eindelijk.

Als de anderen ook hier terugkomen hebben wij ons hele gebied overgedragen. De bedoeling is dat we hier voorlopig naast de VB’s blijven zitten en tot rust komen. Het is bijna niet te begrijpen en te geloven meiske. Toch komt er een einde aan. Toch gaan wij naar huis!!!

Het is nog niet zover, maar dit zijn de bewijzen dat het niet lang meer duurt, dat werkelijk gebeurt waar wij zóó lang naar uitkijken. Wij raken de zware last van onze verantwoordelijkheid voor dit gebied, de lange zware patrouilles, de dagelijkse gevaren, kwijt. Lieveling denk je dat eens even in, dat wil nog niet zo best hè?

De laatste tijd hier wordt nog wel moeilijk want als werkelijk het hele stel hier tot rust moet komen, moeten ze zoet beziggehouden worden. Het zal wel loslopen hoor.

Morgen begin ik de sportveldjes weer in orde te maken. We krijgen een tweede huis erbij voor de legering. Het staat hier vlak naast, de jongens hoeven er alleen maar te slapen, eten en mandiën doen ze hier. Ik neem het morgen in beslag en begin het klaar te maken voor zaterdag. Ik zeg de bewoners aan dat ze moeten verhuizen, ze moeten ophoepelen, laat het door een paar koelies schoonmaken, zorg dat er verlichting is en klaar is het huis.

We hebben een paar magazijnen aan de VB overgedaan en nu moeten onze spulletjes er weer tussen gestopt worden.

De opslagplaats van de kanonnen en de munitie heb ik leeg laten ruimen voor de grote kisten van de jongens.

Ik moet straks met de ruimte woekeren, de kisten passen niet in de kamers. Onze kisten heb ik hier op het terrasje opgeslagen.

Die klok is al weg, opgehaald door de Staf. (Zie blog 97 onder kopje Huiskamerklok). Ik wil het bureautje niet stiekem meenemen want ik wil er geen soesa om krijgen. Ik vraag de luit ernaar.

Heel wat minder drukte dan jij hè?

Ben met vijf jongens de theetuinen in geweest, op varkensjacht. Gewoon met een wagen rondrijden. Na een half uurtje hadden we geluk, drie varkens in de koplampen. Ze raakten verblind en twee zijn er geschoten. De zwijntjes hangen al schoon aan de haak. Dat wordt morgen lekkere soep en saté eten.

Zwijntjes gevangen, foto eerder geplaats in blog 67

Je laatste brieven zijn van zondag en het is nu donderdag. Je zal inmiddels wel verhuisd zijn? Je was al aan het pakken. Hoe fiene Pim en Ukkepuk it yn ús neie hûs?

Janke: schrijf je voortaan naar Ternaard 255

Lieve man!!!  Lieveling, is alles goed? Hier wel. De zondag is bijna weer voorbij. Ik ben naar de kerk geweest. Ds. had een mooie preek en de kerk zat boordevol, dat is trouwens de laatste tijd vaak zo dat de kerk zo vol is.

Toen ik gister klaar was met mijn werk heb ik een andere jurk aangetrokken en stapte op de fiets naar Ternaard. Ik dacht wanneer de vloerbedekking er nog niet is moet er maar zeil op de vloer maar ik heb dat liever niet. Het staat zo koud en ons vloerkleed is zo smal. Ik stap de winkel binnen en ze roepen me al toe dat ze de vloerbedekking aan het passen zijn. Prachtig, dan kan ik maandag komen.

Ik naar huis, gegeten en meteen naar T. om de verhuizing af te spreken. Het ging gesmeerd. Hij kan in de middag.

Jij kijkt al lang uit naar het bericht dat ik in Ternaard ben en ik zit nog steeds hier.

Als ik morgen nog even tijd kan vinden dan vertel ik je meteen hoe het is.

Het zal niet vroeg zijn, als we pas om 13.00 uur kunnen beginnen en alles eenmaal overgebracht is, jij kunt sneller verhuizen hè schat?

De hummels waren vandaag zo lief, ze zijn er zo vol van dat ze morgen meegaan naar Ternaard. Ze willen Omke en Beppe ook mee hebben.

Schrijf je voortaan naar Ternaard 255? Ik geef het op aan het postkantoor dan krijg ik je brieven meteen doorgestuurd.

Myn alles, fiel alles, fan dyn Jank, túten van Wim en Betty

Janke: Ternaard, 29 augustus 1949

Liefste man, Je ziet het al meteen, ik zit in ons huisje. Het was een drukke dag maar het meeste heeft zijn plaats al gevonden, het valt me mee. De kloostertafel kan hier niet staan, daar moet een kleinere voor komen. De twee grote stoelen staan er wel, we hebben dus een gezellig zitje.

Ik hoop dat je het gauw genoeg zelf zult zien. Ik ben de eerste avond niet alleen hoor jonk, ik had er helemaal niet op gerekend dat er iemand bij me zou blijven en ik meende dat het ook niet nodig was maar nu Lies (Jankes zus) hier bij me is, vind ik het toch wel fijn. Jouw foto staat dicht bij me, ik neem hem straks mee wanneer ik ga slapen. Het is hier goed wonen Klaas.

Onze kleine schatten sliepen direct, ze waren vroeg op en hebben niet geslapen.

Heiteke, het duurt niet lang meer en dan kom je bij ons, wat zal dat wat zijn schattebout.

Vanochtend kreeg ik fijn brieven van je. Het schijnt toch waar te zijn dat je 6 november aan boord gaat, toch durf ik het haast nog niet te geloven.

Weet je wat zo geruststellend is, dat je geen patrouille meer hoeft te lopen. Ik weet wel Klaas dat er nu evengoed nog iets kan gebeuren maar ik bid god dat hij ons voor elkaar wil sparen. Zou ik in mijn eenzaamheid nu meer tijd voor hem hebben denk je Klaas? God geeft dat het waar mag zijn dat ik niet zo’n slappe maar een echte trouwe gelovige mag worden.

Het is weer een kort briefje maar weet dat alles goed is.

Een warme, innige zoen fan dyn vrouw. De hartelijke groeten van Lies, ook van Tjibbe en Klas (Jankes broer en schoonzus), die de hele dag hebben geholpen.

Voor mijn moeder was het vandaag heel moeilijk en voor Omke niet minder, ik zag hem huilen. Ze kunnen hier vaak komen en ik ga ook vaak naar huis.

Nu stop ik toch werkelijk, ontvang veel liefs van jouw schatten, daaaag manni.

Klaas myn leave man, daar zit ik dan eindelijk alleen, nu moet blijken wat ik waard ben en het valt niet mee. De kinderen waren vandaag verschrikkelijk vervelend, door het dolle heen. Ze wilden een meisje dat met hen wilde spelen steeds afranselen, ze knepen er steeds stiekem tussenuit door het hekje, Wim gooide met alles wat los en vast zat. Ze hadden slecht geslapen, alles was ook zo vreemd, ik ben er denk ik wel zes keer uit geweest. Lies sliep ook niet natuurlijk, we bleven maar wat praten.

Omke kwam langs met vier brieven die nog thuisgebracht waren. Het maakte me zo onwennig. Alles lijkt zo onwerkelijk. Schat, je schrijft me alles zo mooi en ik wil het zo graag geloven maar ik kan het niet. Het leven lijkt zo verschrikkelijk op het ogenblik en of daar weer verandering in komt, ik weet het niet Kai.

Ik geloof dat mijn verwachtingen doodgedrukt zijn. Laat ik nu niet weer zo somber worden.

Een warme zoen, wat ben ik ondankbaar hè schat? Ik weet het wel hoor, ik moet flink zijn maar het voelt als een loden last.

De kinderen slapen nu gelukkig rustig, hoop dat het zo blijft vannacht.

Ik heb nog niet alles op regel hoor en dat duurt ook nog wel een poosje maar het is alweer een stuk beter dan gister.

Zus heeft zo erg gehuild toen Omke wegging, ze wilde met hem mee. Ze schreeuwde zolang dat ik er zelf zenuwachtig van werd.

Bid voor mij dat ik geduldig mag zijn, ik kan soms ineens zo razend zijn. Ik merk nu pas goed hoe misselijk bedorven onze kinderen zijn, Klaas help je me dit er weer uit te krijgen? Of valt het wel mee? Misschien kwam het doordat ze zo weinig geslapen hebben.

Het lijkt hier wel een beetje feest, ik kreeg een prachtige bos bloemen en die heb ik over vier vazen verdeeld. Er staat ook eentje bij jouw foto.

Vind jij dat het niet meer zo lang duurt tot het november is? Ik bereken het steeds weer en het lijkt mij verschrikkelijk lang.

Jij schrijf zo mooi over ons, het was niet te veel. Het doet mij goed. Ik zou jou daar ook zo graag over schrijven, ik weet hoe fijn je dat zou vinden, maar ik kan het niet. Ik moet jou eerst weer zien. Nog steeds jouw ongelovige Thomasje hè?

Jij was in gedachten het kamp uit en bij mij terwijl zovelen daadwerkelijk iedere avond de kampong in gaan, hoe ontzettend en wie kan het hen kwalijk nemen? Maar wat een groot verdriet vloeit eruit voort, ook wanneer ze voor geslachtsziekten gespaard blijven.

Klaas: heb je het theemeubel meegenomen Nan?

Heb je het theemeubel meegenomen Nan? Je kunt het voorlopig best zonder glas gebruiken. Heeft mijn vader er al glas voor besteld? Ik weet niet of een glazen theekast nog in de mode is? Het hindert ook niet. Ik kan het altijd nog helemaal dicht maken zoals de onderste deurtjes, dan kun je het ook als dressoir gebruiken.

Je had weer geldzorgen, goed dat je die fl 300,- opgenomen hebt. Hoop dat je mijn delegatie ook snel krijgt, dan gaat het wel weer hè? Je vertelt straks maar hoeveel en waar je het voor nodig had, maar je mag dat niet beschouwen als een soort verantwoording afleggen, ik hou geen controle of je het goed besteed hebt Nanni.

Dat belooft wat, twee ongedurige mensen, jij en ik, straks weer bij elkaar. We doen kalm aan schat, we hebben beiden ons verlof hard nodig. Jij houdt je huishoudelijke bezigheden maar zolang ik nog niet werk, doen we het samen. We maken nu helemaal geen plannen wat we in onze verloftijd gaan doen, we zien het vanzelf hè snoes?

Oe Janke, ik heb je zóó lief! Dag Pimmie en Zuske, heit komt gauw thús.

Je had van mij bericht over hoe ik over ons huisje dacht, je wist het wel hè Nan, maar je moest eerst toch lezen hoe ik erover dacht voordat je helemaal gerust was. Je durft er haast niet over te schrijven, het is haast te mooi hè pop, wij hebben zóveel teleurstellingen gehad. We kunnen en durven het ons haast niet meer in te denken. De angst en vrees dat het misschien niet mag gebeuren dat wij weer bij elkaar komen blijft bij ons tot we werkelijk weer bij elkaar zijn.

Wat kan dat jou en mij soms benauwen, dan voel je ook dat we zelf niets kunnen en afhankelijk zijn van het levenslot of van god? Ons bidden is vaak dwingen en zelden kunnen we alles echt aan god over geven. Zo blijven we denk ik Nan, als we die enkele keren maar behouden dan is het toch goed.

Nee, het boek van Alfred van Sprang hoef ik niet hier, ik wil het graag hebben voor later, als een stukje aandenken aan de harde werkelijkheid.

Klaas: Ze komen niet in stapeltjes op elkaar te liggen

Even een hele stevige zoen. Heb je een goede dag gehad?

Hier zijn er al acht man van Soemoser aangekomen, morgen komt de rest. Het gaat nu best met de legering hoor, ze komen niet in stapeltjes op elkaar te liggen.

Het nieuwe kampement ziet er nu ook keurig uit en de jongens die ik daar heb ingedeeld zijn er best tevreden mee. Ze wisten het nog van de vorige keer, ze vroegen bij binnenkomst meteen waar ze moesten liggen en geen soesa over Jan wil bij Piet liggen en kan niet zonder Kees slapen.

De kamers een beurt laten geven, alles is klaar. De rest mag morgen komen.

Ik kon merken dat de jongens blij waren terug te zijn, ze hebben daar nog een zware tijd gehad.

Het is hier wel gezellig op onze kamer, ben benieuwd wat B. en H. ervan zeggen.

Klaas: 6 november met de Johan van Oldenbarnevelt vertrekken

Ds. Jense kwam een praatje maken, officieel is er over de demobilisatie nog niets bekend gemaakt, maar hij had bij de dominee van de Brigade de tijden gezien. Wij zouden dan inderdaad 6 november met de Johan van Oldenbarnevelt vertrekken.

Even rekenen, dat is de laatste dagen van november of de eerste van december thuis. Nog een hele ruk maar de tijd vliegt.

Voor jou duurt het langer dan voor mij Nan. Ik heb nog grote veranderingen, het vertrek van hier naar Batavia, de afvaart, de bootreis. Jij hebt alleen je dagelijkse bezigheden en merkt niet zo goed dat wij dichter bij elkaar komen. Jankefanke wat sil dat wat wêse!!!

Ds. had van de Overste officieel aanzegging gekregen dat 6-RVA 15 october in Batavia moet zijn. Nannie, dit zijn nu eens geen geruchten, ik reken erop en jij meiske, durf jij het ook?

Ik hoop dat wij hier tot het eind blijven. Het bewaken van treinen bevalt I-6 geloof ik niet zo goed. Lange dagen, uren wachten op stations en ze kunnen in de steden lang niet rondkomen met hun geld.

Hier verder geen nieuws meer.

Klaas: wij voelen het als een eer dat wij het tot het laatst hebben volgehouden Waarom 6-RVA langer op hun posten moet blijven dan III-9 RI? Omdat III-9 is afgeknapt en al een hele tijd geleden is teruggetrokken en ze hebben de thuisvaart harder nodig dan wij. Ze konden niet meer tegen de moeilijkheden op.

Waar het van komt is moeilijk te zeggen snoes. ’t Gaat niet aan om ons om de borst te rammen en de anderen maar een stelletje klootzakken te vinden. Er zijn zoveel factoren die daarin een rol spelen. Toch voelen wij het als een eer dat wij het tot het laatst hebben volgehouden.

Lichamelijk zijn deze kerels er niet op achteruit gegaan, behalve degenen met venerische ziekten. Moreel zijn er meer afgeknapt, dat zie je niet aan de buitenkant. Die krijgen het straks thuis dubbel moeilijk. Dat is geen gevolg van de zware dienst, maar ze zijn 1,5 jaar te lang plopper, te lang uit de huiselijke kring, te lang uit de zogenaamde Westerse beschaving, te lang alleen maar bruine broeders gezien enz. Gelukkig is het percentage bij ons niet hoog. [Alfred van Spang beschrijft in zijn boek dat uitzenden voor maximaal twee jaar achtereen ‘verantwoord’ is, zie blog 101 ]

Ik denk dat al je brieven te zwaar zijn lieveling en die ene die je terugkreeg was zeker wel 20 gr in plaats van 10 gr.  Ik denk dat de posterijen een oogje dichtknijpen.

Fijn dat je al die spulletjes voor ons huisje kon krijgen. We bekijken het straks samen. Dat keukentje daar maak ik vast wel wat van.

Ik kan me haast niet indenken hoe heerlijk het straks zal zijn. Alles wat wij aan liefde opgekropt hebben geven wij elkaar, het is haast niet te geloven, we kunnen dat nu niet verwerken die grote wonderlijke liefde na drie jaar weer te beleven. Wij zijn het soms vergeten, wij beseften toen soms niet hoe het was.

Janke: Is alles goed met mijn man? Lukt het om de jongens bezig te houden nu ze geen patrouille meer lopen? Is er nog animo voor het leer bewerken en hoe is het met de dagsluiting?

Ik had een enorme strop, wat denk je begint ze weer te zaniken? Twintig kleine weckflessen met boontjes zijn bedorven. Ze zijn niet losgegaan, dat niet. Er zijn zoveel mensen die klagen dat de flessen niet dicht blijven met Feria inmaakdruppels. Ik had het daar ook mee gedaan, daarom maakte ik ze open en er kwam me een walgelijke lucht tegemoet. Ik heb het in een emmer gedaan maar ik weet niet waar ik er nu mee naar toe moet. Ik heb geen spijt, ik weet zeker dat het door dat goedje kwam.

Wim stapte vandaag alleen door de werkplaats van Nauta, hij praatte ook zo nu en dan, hoe bestaat het hè, gelukkig begint het al iets te wennen. Ze slapen alweer, het is heerlijk rustig en zo fijn even alleen bij jou.

Een liefdevolle zoen, ik verlang naar jou Klaas, maar ik ben wel gelukkig. Lieveling, ben jij ook gelukkig?

23 December, 2020
Hilma Bruinsma

Blog 102: Brieven van maart tot en met juli 1949 naar NIOD, ex libris, permissie om TNI-boef dood te schieten, staakt het vuren, in november naar huis (eerste helft augustus 1949)

Augustus tot en met december 1949 nog thuis
Maart tot en met juli 1949 naar het NIOD

Brieven van maart tot en met juli naar NIOD

De brieven van maart tot en met juli 1049 heb ik niet zelf naar het archief van het NIOD in Amsterdam gebracht, zoals de voorgaande twee keer. Zie blog 74 , blog 77 en blog 92

.Gertjan Dikken van het NIOD heeft ze, in verband met coronabeperkingen, deze keer bij mij thuis afgehaald. Goed om kennis te maken. Zie blog 93 onder kopje Degene die de verhalen inneemt.

In juli schreef Klaas: 4 Augustus, Jankes verjaardag, persoonlijk wapen, ex libris op leren kaft fotoboek

Myn leafste vrouwke!!!

Ik hoop dat je dit op je verjaardag leest, of ervoor.

Wyfke, het is hjoed, 4 augustus, dyn jierdei. Janke ik nim dei yn myn earmen en sjoch dy djip yn de eagen, dyn mantsje felisitearjet dei leafste!!! Een leafdevolle tút fan dyn Kaijemantsje.

Lit us bliid wêze en god tankje foar alles wat hij ús joech.

Ik wit Janki dat dizze dei ek moeilijk is foar ús, mar hâld moed skot, wy komme no toch ticht by elkoar. Gods zegen en in goede dei. Ik bin hiel ticht by dy Nanke.

(Wyfke, het is vandaag 4 augustus, jouw verjaardag. Janke ik neem je in mijn armen en kijk diep in je ogen, je man feliciteert je liefste!!! Een liefdevolle kus van je Kaijemantsje. Laat ons blij zijn en god danken voor alles wat hij ons gaf. Ik weet Janki dat deze dag ook moeilijk voor ons is, maar houdt moed schat, wij komen nu toch dicht bij elkaar. Gods zegen en een goede dag. Ik ben heel dicht bij je Nanke.)

Ex libris Janke Bruinsma-Venema
zelf in leer gesneden kaft

Schattebout, dit is je cadeau waar ik zo druk mee bezig was, weet je nog? Zie onder andere blog 99. Ik geef het aan de Kapitein mee en hoop dat hij nog vóór je verjaardag in Nederland is.

De leren omslag is in eerste instantie bedoeld voor je vakblad Moeder. Je kunt er ook andere tijdschriften in opbergen. Ik heb dagenlang zitten uitkienen wat ik voor jou zou maken snoes en dit is het resultaat. Toen ik er mee bezig was en het lukte, heb ik er bijna onafgebroken aan gewerkt om zo vlug mogelijk klaar te zijn.

Jammer dat ik de map niet helemaal kan afwerken omdat ik geen materiaal heb. Het leer moet nog behandeld worden, nu zit er nog niets op en is het heel teer.

Ik moet je even waarschuwen, druk er niet met harde voorwerpen op b.v. nagels, want alles wat erin gedrukt wordt kan er niet meer uit gehaald worden. Het leer is gevoelig voor vet, het trekt er ogenblikkelijk in. Dit geldt eigenlijk allemaal niet voor jou maar voor degenen aan wie je het laat zien.

Ik had de grootste moeite, iedereen moest kijken en iedereen moest even voelen of het kopje er werkelijk op gewerkt was of dat het erop geplakt was, even met de nagels proberen maar dat ging ze niet glad af.

Even je het ex libris in de linkerbovenhoek beschrijven. Het kopje spreekt voor zichzelf hè mem? Ex libris betekent ongeveer dit boek is eigendom van, een soort wapen met persoonlijke motieven voor kostbare boeken.

Voor jou heb ik dit persoonlijke wapen gemaakt. Je vindt er je hart in, wat voor mij jouw grote liefde betekent, een vrouwenhand die chrysanten plukt, wat ik zie als je gevoel en liefde voor alles wat mooi is. In de punt je monogram. Het geheel is omsloten door enkele smalle lijnen die eigenlijk je liefdesstralen uitbeelden.

Als ik thuis ben hoop ik de map verder voor je af te maken.

Ik weet dat je het mooi vindt Nan en ik voel al je innige omhelzing. Pim en Ukkepuk, jou mem een dikke tút fan heit.

Soms lijkt toen zover weg

Begin je moedig aan een nieuwe maand schat? ’t Valt niet mee, ik heb er vandaag eigenlijk niet eens aan gedacht, alle dagen zijn voor ons bijna hetzelfde. We staan ’s ochtend op, doen ons werk, zonder doel vaak, we leven zomaar een beetje omdat dit ons leven niet is. Is het niet zo dat we al onze hoop op onze hereniging richten en tot zolang ons leven een beetje uitstellen?

Schat ik zal gewoon schrijven. Ik ben blij dat we weer een nieuwe maand hebben, weer een maand dichter bij elkaar.

Ik ben het met je eens Nan, soms lijkt alles zo wazig, is ‘toen’ zo ver weg net alsof het allemaal niet zo geweest is zoals het was en het nooit weer terug zal keren.

Dat zijn van die inzinkingen die wij regelmatig hebben, maar waar wij altijd heerlijk weer uitkomen. We kunnen weer verder en zelfs gelukkig zijn. Het ‘toen’ herinneren we ons weer heel duidelijk, heb ik je niet vele herinneringen over ons geschreven meiske? We geloven weer dat alles van ‘toen’ van ons weer komt.

Kun je nog geloven in het geluk dat ons te wachten staat?

Vooral jouw zelfstandige daad om ons huisje te huren heeft alles, geloof, hoop en vertrouwen weer heel sterk gemaakt. Je hebt dat aan mijn brieven kunnen merken, het was een pak van mijn hart en ik dank er god iedere avond voor.

Ik kan je niet genoeg vertellen hoe dankbaar ik je hiervoor ben, als ik straks bij je thuiskom kan ik het je misschien laten voelen.

Wat doet het ertoe dat het huis oud en klein is, dat we ons moeten behelpen. We hebben nu na vier lange jaren van nergens thuis een eigen thuis. Ik voel aan je schrijven hoe blij jij ermee bent maar ook hoe je er tegenop ziet, wat sil Klaas dêr fan fiene?

Ik hoop dat je nu weet hoe heerlijk ik het vind. Nu je weet hoe heerlijk ik het vind hoop ik dat het lichter, gemakkelijker en gelukkiger voor jou zal zijn. Dat je je over kunt geven, na alle verwachtingen en idealen, waar niets van terecht kwam. Dat je kunt geloven in het heerlijke geluk dat ons te wachten staat.

Ik begrijp het Jank, we zijn nog niet samen, de toekomst is onzeker, hoe zullen we straks verder gaan? Laten wij het samen aan god toevertrouwen, dan gaat het weer Jank. Jij leeft veel dichter bij hem, jij zou het alleen veel beter kunnen dan ik. Als jij het werkelijk heel zwaar hebt, keer je tot god terug en krijg je weer kracht, zo is het steeds geweest Nan en zo blijft het altijd.

Ik heb nog niet die diepe depressies gehad schat waar jij soms doorheen moet. Zou dat mij naar god toe drijven of zou ik nog verder van hem gaan?

Vanavond dacht ik dat alles goed was, nu weet ik het weer niet. Onwennige schat, ik voel je stevige knijpen.

KNIL neemt dit kamp over, geen enkele wachtmeester op Kasomálang

Zit bij een kaarsje te schrijven. De lichtmotor krijgt kuren, de jongens zijn al de hele avond bezig, maar het blijft stumperen en flikkeren.

Heb vandaag weinig uitgevoerd. Kreeg twee timmerlui die de boel een beetje bijspijkeren. De wc was levensgevaarlijk. Beetje rond gedaasd en toezicht gehouden. Heb m’n wapen een goede beurt gegeven en een stel handgranaten gedemonteerd, schoongemaakt en weer voor het gebruik gereed gemaakt, tot nog toe is het daarbij gebleven gelukkig.

Er kwamen een stel KNIL-officieren rondkijken om het kamp te bekijken. Ze vertelden dat zij het voor de 20ste aug over zouden nemen. Prachtig, ik hoop dat het waar is, dan komt de D-batterij niet in zijn geheel hier te liggen. Met een man of vijf gaat het best maar een hele batterij in deze wrakke tent is niks gedaan.

Het Spierpeleton heeft alweer patrouille gelopen, alles rustig. Er was weer een film, op een uur rijden, over een hele slechte weg. Geen animo van hier, zelfs niet bij de inlandse mensen.

Heb mijn oude fototoestel opgekalfaterd, er nieuw leer omheen gespannen met een mengsel van lijm en rubber. Heb een paar natuurfoto’s gemaakt.

Was naar Kasomálang, H. is naar huis vanwege de ziekte van zijn moeder. Ik zoek vast wat spullen bij elkaar, er is nu geen enkele wachtmeester op Kasomálang.

O ja, ik heb mijn sleuteldiploma gekregen, was het hele ding vergeten.

Een gauwe tút

Heb je het druk Nan, ons huisje aan het schoonmaken? Wie gaat je verhuizen? Zijn de kinderen lief? Wat haspel ik er vreemd in om hè?

Eerst even een koes en een gauwe (snelle kus, zomaar) tút. Oe wat hebben wij heerlijke schatten!!! Enig hoe zij beiden in een ledikantje zaten te keuvelen ‘Wy fiene ús heiti sa leaf’. (We vinden papa zo lief). Wie weet Nan zijn ze straks helemaal niet bang en blue voor mij en vliegen ze meteen om mijn hals. Zo niet dan zullen ze wel heel snel ontdooien wanneer ze zien hoe jij mij zo vaak een gauwe tút geeft, denk je ook niet?

Hoe fiene Pim en Zus ut dat jimme mei mem ferhúsje? Dêr yn dat hûs komt heit straks by jimme thús. It duorret nog wol in skoftsje, dat witte jimme wol hè?
Heit wit dat jimme yn it oare hûs ek leaf foar mem binne en dogge wat sy seit.
No kreije jimme ek in dikke gauwe tút fan heit, daag Pim en Zuske, heit fient jimme ek sa leaf!!

(Hoe vinden Pim en Zuske het dat jullie met mem verhuizen? Daar in dat huis komt papa bij jullie thuis. Het duurt nog wel even maar dat weten jullie wel hè? Papa weet dat jullie in het andere huis ook lief voor mem zijn en doen wat zij zegt. Nu krijgen jullie ook een dikke snelle kus van papa, daag Pim en Zuske, papa vindt jullie ook zo lief!!)

Zouden ze mij straks ook zo lief aankoesen als jou memmi op deze foto?

Soms kan ik niet schrijven Nan, dan wil het niet meer. Het is net alsof ik niet bij je kan komen, hoewel er niets is. Ik weet niet waar het van komt. Het is dan het beste er een punt achter te zetten en later verder te gaan. Jij hebt dat ook wel eens. Zelfs onze sterke liefde is geloof ik niet altijd precies hetzelfde, soms vervaagt het even om dan weer opnieuw dwars door je heen te bruisen, dan leef je weer van je haar tot je kleine teen.

Of ik hier nog rijexamen kan doen weet ik niet, door gebrek aan wagens staan de rijlessen nu weer stil.

Eerst even eten.

Het is niet veel bijzonders, weet dat alles goed is leafste, een innige zoen fan dyn Kai en heiti.

Alles begrepen en vergeven

Myn eigen leafste vrouwke, dank voor je brief, je hebt mij diep gelukkig gemaakt. Je hebt alles begrepen en mij vergeven! Myn allerleafste man, schreef je en dat zegt me alles. Ik ben zo blij dat ik je alles heb verteld. Het blijft moeilijk maar het is nu veel lichter omdat jij het begrijpt én ik mag je alles schrijven. Ik heb alles van je gevoeld en nu is alles goed Nan!! Ik weet het, voor Altijd!!

Wat had je het druk, thuis de boel beredderen en voor ons nieuwe thuis zorgen.

Prachtig dat je een kachel kocht, ja ik zal er wel genoegen mee moeten nemen, weet dat ik dat ook bij alles doe, want jij bedenkt wat je nodig hebt.

Zonder dat je gelezen had dat ik schreef dat je een allesbrander moest nemen heb jij er een gekocht. Twee zielen, één gedachte?? Fijn dat je niet weer op een wachtlijst kwam. Kun je er ook op koken?

Ben blij dat je ervan geniet schat ook al is het soms moeilijk om alles alleen te moeten beslissen, maar mijn schat kan beslissen!!

Nu is het echt 4 augustus

Janke, hjoed is dyn jierdei, nee dat wol net. Kijk me even aan, even mijn armen stijf om je heen, gefeliciteerd mijn lieveling. Het is nog vroeg, de anderen slapen nog. Ik moet even heel dicht bij je zijn. Ik bid voor een goede dag voor jou. Je slaapt nu nog, ik ga even naar je kijken. Waar denk je straks aan wanneer je wakker wordt? Zul je niet onwennig zijn, maar gelukkig omdat je deze dag mag beleven, zul je voelen dat ik heel dicht bij je ben?

Ik hoop zo dat mijn spullen voor mijn jarige meisje op tijd waren. Ik hoop dat je een goede en drukke dag hebt en dat niemand je vergeet. Al die mensen en al die drukte is beter dan dat ze je vergeten, of dat jij er vandoor gaat. Voel hoe dankbaar en gelukkig ik ben Janke, ik wil nu heel graag bij je zijn maar zo is het ook goed.

Ik dank voor jou, voor alles van jou, voor dat grote geluk, jou nog te hebben, je heerlijke diepe liefde steeds weer te voelen, de grote rijkdom van onze kinderen. Zul jij ook zo gelukkig zijn?

Nog enkele maanden en dan mogen wij, als het god behaagt, weer bij elkaar zijn.

Hoe bestaat het snoes dat ik in dit godvergeten kamp (nee dat mag ik zo niet zeggen hè?) zo dicht bij jou ben, zo diep gelukkig ben hè?

Permissie om TNI-boef dood te schieten

Wat is het leven vaak vreemd en hard. Gisteravond kwam de sergeant van het Spierpeleton vragen of hij een TNI-boef dood mocht schieten. Net of ik over dood en leven beschik. De Kampong Raad had het ook gevraagd.

Nou vooruit maar, maar het zat mij later toch dwars. Zo’n kerel, al is het nog zo’n rotzak, heeft een ziel te winnen of te verliezen.

Nu komt er voor de zoveelste maal een staakt het vuren. Het was gisteravond om 20.30 uur ingegaan volgens de krant. Ik was net op tijd om toestemming te geven.

Ik neem geen risico, wat de Spiersergeant op patrouille wil doen is zijn zaak. De rest van de gevangenen stuur ik door, meestal zonder bewijzen van bedreven moorden. Enfin dat is mijn zaak niet. Soms kom je dezelfde boeven die je doorstuurde weer tegen, vrijgelaten omdat ze ontkennen of omdat er geen ‘bewijzen’ zijn. Bewijzen genoeg maar de kampongbevolking durft niet te getuigen. Harrebarre wat een verhaal Nanki.

Zopas gegeten. Heerlijk dat kaasje van jou, we eten er heerlijk van met ons vijven.

Het is hier schitterend weer. Vannacht om 24.00 uur scheen de maan me vlak in mijn gezicht, dezelfde maan die ook bij jou schijnt pop.

Ik ga nu aan de slag met mijn kisten. Ik geloof niet dat ik langer wacht met mijn bureautje uit elkaar te halen, weg is weg.

schrijfbureautje

Lieve schat, fijn even met jou gepraat. Sla dat ene stukje maar over. Dyn Kai heeft goede moed.

Was de hele dag dicht bij jou

Het is alweer avond, hoe heb je het gehad? Jou even in mijn armen, je even naar lucht laten happen. Twee kostelijke brieven. Hoe bestaat het, iets van jou, een brief die je zelf gedacht en geschreven hebt, een stukje Janke, binnen zeven dagen van het ene uithoekje van de wereld naar dit verafgelegen gat in de rimboe, waar de mensen nog net zo leven als 100 jaar geleden, zonder ondersteuning van moderne hulpmiddelen. Daas niet Klaas.

Heb je de leren omslag op tijd gekregen en was mijn foto precies op tijd Nanki? Volgend jaar krijg je weer bloemen, geen potplant maar zo’n grote mooie bos weet je wel?

Ik heb een rustige dag gehad, niet veel gedaan, ik hou mijn gemak, was de hele dag dicht bij jou.
Kom je even bij mij zitten in onze stoel in ons huisje? De verjaardagsvisite is nu wel weg. Ik ben bij je, je hoeft me niets te vertellen, je bent nu niet alleen. Heerlijk is het zo, net of alles wegvalt, alsof niets er meer op aan komt. Alles is nu goed, we hoeven niet te praten hè? Kun je het weer alleen, maar toch niet alleen aan?

Wanneer ik denk aan het moment dat ik straks jou ontmoet in ons huisje, voor de eerste keer, dan ben ik nooit bang. Jij wel hè schat? Je weet alles van mij, je weet hoe lief ik je heb, toch zul je bang zijn voor je werkelijke man, heel even maar. Dan, in één oogopslag, in één diepe blik zul je zien, ja dat is echt myn eigen leave man. Het is eigenlijk niet uit te leggen hè, maar toch denk ik dat het zo ongeveer is. Het heeft niet met later te maken maar alleen met het eerste ogenblik van weerzien, het echt beleven van de werkelijkheid, is myn skot nog dezelfde?

Nog geen orders staakt het vuren

Kapitein Spier heeft bij I-6 RVA een DI-bende opgeruimd (zie blog 101 onder kopje Gevangenen afgedroogd, ik was allang dood geweest)

Ze hebben een partijtje wapens buit gemaakt waaronder twee brens en andere automatische wapens. Hier is alles rustig. Ook de overgang van oud naar nieuw hier gaf geen onrust. Het was nog rustiger dan vorig jaar. We hebben maar een paar nachten wegpatrouilles gereden.

Heb nog geen orders staakt het vuren gehad. Ik geef er niet veel voor. Wel is het mogelijk dat verschillende TNI-groepen zich eraan zullen houden maar DI, communistische en andere bendes zullen rustig doorgaan.

Staakt het vuren wil ook zeggen, de bevolking met rust laten, geen inlands bestuur ontvoeren, afwachten, geen ondernemingen aanvallen en geen sabotage. Nou we zullen wel zien.

De aflossingstroepen mogen niet mopperen wanneer ze 6-RVA gebied overnemen, of zij het zo rustig kunnen houden?

Iets meer gedaan dan branden en moorden alleen

Het is hier prachtig. Als je al die groene bergsawa’s ziet, als je al die mensen ziet werken met vlees op de botten en kleren aan hun lijf en je vergelijkt dat met twee en een half jaar geleden, dode sawa’s en uitgemergeld volk, armoe en ziektes, dan hebben wij toch nog iets meer gedaan dan branden en moorden alleen.

Het zou jammer zijn wanneer dit eenvoudige volk dit zorgeloze bestaan weer moet missen omdat een stelletje heethoofden voor de zogenaamde vrijheid, maar vooral voor de eigen zak vecht. Ik schei er weer mee uit, niet met schrijven hoor.

Ik mag eigenlijk geen vooronderstellingen maken maar ik reken zo, de eerste boten gaan begin september en kunnen eind oktober, begin november terug zijn en varen dan weer eind november en daar zal II-6 RVA dan wel mee terugkeren. Pessimistisch? Ik weet het niet lieveling. Ik bekijk het misschien te logisch, misschien valt het allemaal mee.

Adres Ternaard op mijn kisten

Alweer avond. Hoe is het met mijn lievelingen?  Had je een goede dag? Hier niets bijzonders. Er is weer een patrouille erop uit geweest, alles rustig.

Heb de adressen op mijn beide kisten klaar, ruimte overgelaten voor het huisnummer. Het gaf me een fijn gevoel toen ik er Ternaard op schilderde. Heb je al toestemming van de commissie ontvangen? Stel je voor dat ze het niet goedkeuren omdat ons geval nog niet dringend genoeg is.

Jij schrijft dan is het niet voor ons bestemd, maar ik laat het er dan niet bij zitten en schrijf rechtstreeks naar de burgemeester.

Eerst even koese, ek ús lytse rakkers.

Voor ik het vergeet, Ds. Jense houdt op 17 augustus 24.00 uur Javatijd, ongeveer 17.00 uur bij jou, een korte toespraak op radio Batavia die rechtstreeks in Nederland wordt uitgezonden. Als je ernaar luistert hoop ik dat het verstaanbaar is. Hier hebben wij geen radio, alleen een zendapparaat voor de verbinding. Was eerst wel wat stil maar het went snel.

Schilder

Kreeg weer een Schildersblad. Ook antwoord op mijn vraag hoe ik leer moet kleuren. Ik schiet er weinig mee op want ik kan het materiaal hier toch niet krijgen. Het leer bewerken met de jongens staat nu stil, straks als de D-batterij weer bij elkaar ligt, zal het wel weer doorgaan.

Jij denkt dat we wel een poosje in Ternaard zullen blijven en ik denk het met jou Nan. We hebben een huisje, wat een zeldzame bof is en we zitten er voor de winter.

Als ik na mijn verlof aan de slag kan komen doe ik het natuurlijk, zo kom ik er weer een beetje in en krijg ik overzicht van wat er te koop is.

Ik reken er steeds meer op dat ik huisschilder blijf. Wanneer er bij de demobilisatie niet meteen een andere betrekking voor mij is, waar wij onze toekomst op kunnen bouwen, is er ook geen andere keus meer.

Het ergste vind ik dat het een seizoensvak is. Vooral in Raard heeft mijn vader daar altijd mee te kampen gehad. Ik heb ook mijn vakopleiding niet grondig genoeg kunnen afmaken. Ik heb eerst 15 jaar nieuwbouwpraktijk gehad, voordat ik met de schilderschool begon.

Door spoedcursussen heb ik de vereiste diploma’s gehaald, maar dat wil nog niet zeggen dat ik voor 100% vakman ben. Die opleiding is te kort geweest. Enfin, dat is weer bij te spijkeren. Ik kan in elk geval nog wel zoveel van mijn vak dat ik niet als halfwas hoef te beginnen.

Het nadeel om bij een baas te werken is dat je ‘s morgens een pot verf krijgt en begint te smeren, de baas zal wel zeggen wat je moet doen en hoe weet hij alleen. Met andere woorden, je staat ernaast. Bij het ene werk heb je er meer mee te maken dan bij het andere, bij sommigen overleg je alles. Het zal ook best meevallen, want ik ben niet zo’n knecht die zijn werk doet zonder er verder over na te denken, op zaterdag zijn geld opstrijkt en zich tot maandag nergens meer iets van aantrekt.

Ik maak mij daarover geen zorgen. Het begin is al heel goed, jij hebt voor het allerbelangrijkste gezorgd en dan wil jij nog beweren dat jij alleen niets kunt???
Je weet het wel hè myn leaveling? Een stevige handdruk en een warme tút fan dyn Klaas.

Heb een enveloppe met artikelen voor je klaar gemaakt. Niet met weekoverzichten of politiek maar zomaar wat aardige dingen uit tijdschriften waar we misschien iets aan kunnen hebben.

Lovink drijft de zaak door, staakt het vuren, zijn wij allemaal stommeriken?

I-6 RVA wordt teruggetrokken, dat is zeker. Waarnaartoe is nog niet officieel, volgens de geruchten naar Bandoeng en Batavia, waar ze de laatste maanden treinen bewaken. Nou, laat ons dan maar in het vak zitten, altijd beter dan dagelijks op zo’n boemeltreintje te rijden.

Hoe de situatie hier is zul je wel gelezen hebben. Lovink heeft de zaak doorgedreven. Het staakt het vuren wordt afgekondigd en nu doen ze net of de zaak gewonnen is en alles in kannen en kruiken is, in plaats van dat de zaak verloren is.

Onze legercommandant Generaal Buurman van Vreeden deed ook al mee met dikke woorden van reikt elkaar de hand.

Verdorie, we gaan straks visite afleggen bij de TNI. Zijn wij allemaal stommeriken? Niemand gelooft dat het ooit tot een goede samenwerking komt. Stop pop, geef mij maar een zoen van jou schattebout! Pim en Zus een dikke tút fan heit.

Hawwe jimme der sin yn om mei mem nei it oare hûs to gean?

Wij lijken wel een taxibedrijf

Ik voer hier niet veel uit, mee met de waterwagen, onderweg de telefoonlijn repareren die regelmatig breekt maar het is de moeite niet meer om 30 km nieuwe lijn aan te leggen, proberen om sokken en ondergoed bij de nieuwe foerier K. te ruilen wat niet lukte want hij had het te druk, schoenen poetsen, rommel opruimen. Het is wel eens fijn zo, maar het moet niet te lang duren. De tien dagen zijn morgen om, maar er zullen nog wel een paar weken bij komen.

Lekker uitgemaft zoals elke zondag in Indië, straks niet meer hè Nan?? Lekker koffiegedronken. Heb een handeltje gedaan, had nog wat gereedschap, kapmessen, het hele rommeltje verkocht voor fl 15,-. De koper was er blij mee en ik ook.

Het is net alsof we hier een taxibedrijf hebben. De wagen zit altijd vol lifters met hun mandjes waarin van alles meegesleept wordt. Onze waterwagen, waar maar twee man in kunnen zitten, hangt meestal ook vol met passagiers, net een overvolle tram. Ze moeten aan beide kanten van de watertank staan en zich goed vasthouden. Het valt me mee dat er nog nooit iemand is afgeslingerd.
Het is voor allemaal een feest, net als bij ons kleine kinderen dol op rijden zijn. Zo nu en dan krijgen we een tros pisangs.

Ze hadden me gister te pakken. We kwamen met een volle tank, plus minus 900 liter water, terug van Kasomálang en onderweg stonden er alweer een man of twintig te wachten. Ze konden niet allemaal mee omdat we te zwaar belast waren. Alleen degenen die het verst moesten lopen mochten mee. Op twee man na klommen ze er toch allemaal op, Joost mag weten hoe ze zich allemaal vast konden houden.

Toen we bij de eerste kampong kwamen stopten we om drie man te lossen. Ze waren er al dachten ze tenminste, maar ik nam ze mee naar de kampong waar de mensen die het verst van huis waren moesten zijn, zij hadden toestemming om mee te liften. De rest niet en zij konden teruglopen. Ik laat me niet bedotten. Wie het laatst lacht…

Toestemming voor ons huisje

Mijn schat!! Ha fijn dat je toestemming kreeg voor ons huisje!! Nu woon je er misschien al? Hoop heel gauw te lezen hoe alles is. Het was of is wel even moeilijk om je moeder te verlaten Kanne? Voor moeder is het moeilijker schat, jij bent de jongste en de laatste. Kun je gemakkelijk even overwippen met de bus?

Bewaking van treinen

[Hilma: deze passage is lastig in de tijd te plaatsen, er zijn een aantal brieven zonder data.] [Toevoeging, het bewaken van treinen gaat in op 5 september, zie blog 104.]

Ben nu pas terug van een treinreis, gelukkig zit het ervoor vandaag weer op. Gisterochtend begon onze eerste treinreis. Met mijn ploeg werd ik naar het station gebracht, de lange goederentrein stond al klaar. De enige personenwagon was voor ons. We hebben het vrachtje, twee zware locomotieven en 65 wagens naar Tjikampeh gebracht. Van daar met een personen- en goederentrein naar Poerwakarta, van daar met een boemeltrein die 101 keer stopt weer naar Batavia, waar we om 15.00 uur aankwamen.

Vandaag precies dezelfde reis. Het is niet zwaar, we moeten alleen meerijden als militaire bewaking tegen eventuele aanvallen op de trein, dus geen controles in de trein of op de stations. Het is broeiend warm en dat mat je af.
Vooral in de boemelpassagierstrein stoom je gaar op de vele stationnetjes. We hebben er de helft alweer opzitten. Morgen een vrije dag, vrijdag en zaterdag weer meerijden, zondag vrij en maandag weer terug naar Kasomàlang voor een frisse neus en een koel bad.

Na het eten ging ik in mijn eentje wandelen. Eerst was het wel aardig, alles was weer nieuw voor me, maar al gauw liep ik echt ‘alleen’ Nan. Ben naar een militaire cantine gegaan, ik had papier en pen bij me. Ik zat nog maar net achter een glas bier toen iemand naast me kwam zitten, wij kennen elkaar. We hebben de hele avond zitten kletsen en jij schoot er toen bij in Nanki.

Was bekaf, de eerste nacht niet geslapen door de hitte en nu sliep ik als een os tot de volgende treinreis. Het eten is niet bijzonder, het valt ook niet mee om voor al die ongeregelde treingroepen het eten warm te houden. Ik stop er genoeg in hoor maar lekker is anders. Voor een week gaat het best. Het werk is eentonig. De laagvlakte van Tjikampeh is smoorheet en op de kale uitgestrekte sawa’s brandt de koperen ploert, het lijkt soms net een woestijn waarin de kleine rommelige kampongs met hun groen er als oases bij liggen.

De jongens kankeren wel maar de stemming is goed. We liggen met z’n allen op een grote zaal. Ik moest naar de afdeling voor onderofficieren maar daar voel ik weinig voor en dus ben ik tussen de jongens gekropen. Alles is vrij primitief maar dat deert ons niet voor een week.

Ik ga me kleden, een sneetje brood eten. Wat ik vanavond doe weet ik nog niet, als ik binnenblijf schrijf ik je verder. Niet veel bijzonders hè, mar do wist dat alles bêst mei dyn jonk is.

Ben toch nog de stad in geweest. In m’n eentje. Het beviel me niet en toch ook weer wel omdat ik aan een klein huisje in Ternaard dacht waar mijn héél lieve vrouw op mij wacht. Ik ben een beetje onwennig maar toch is alles bêst, je weet het wel.

Het is hier goed wonen Klaas

[Deze passage past achteraf gezien beter in blog 103. Door het ontbreken van nummers en data lopen brieven en blogs heel soms niet synchroon]

Je had een hele drukke verhuisdag maar toch moest je mij er nog over vertellen. Je weet hoe blij ik ermee was. Ik kreeg ze net op tijd voordat we naar hier vertrokken, anders had ik misschien een week moeten wachten. Heerlijk was het bericht, het is hier goed wonen Klaas. Ik heb gedankt.

Vermaken onze hummels zich alweer of moeten ze nog wennen? Zijn de avonden erg lang en eenzaam in ons huisje lieveling? Het duurt niet lang meer dan vlieg je in mijn armen!!!! Nog even in je brieven lezen schat, ik heb ze hier al meer dan eens overgelezen, heerlijk zijn ze liefste.

Ik ben deze dagen door alle veranderingen de kluts weer even kwijt. Ik kan niet bidden. De ‘stad’ had me even in de macht. Nu voel ik weer dat al dat klatergoud schijn is en ik veel rijker ben dan heel Batavia met al het wufte gedoe. Ik ben een arme donder maar heb mijn rijkdom thuis, in jou met je zorgzaamheid en je heerlijke diepe liefde en verlangen. Us leave lytse bern. Ik heb alles, jij en Pim en Zuske.

Hoe heb je de lamp op laten hangen, boven de tafel zoals in Wezep? Wat wil ik het graag zien ik weet zeker dat onze kamer heel gezellig is!!

Zal weer aan de zachte matras moeten wennen, krijg misschien het gevoel erdoor te zakken net zoals ik nu op een zachte stoel ga zitten.

Heerlijk dat je de pyjama’s zonder punten kon kopen, lekker warm, wat zal ik er heerlijk in slapen.

Ik stel me voor dat ik thuiskom, dat is in mijn beleving altijd ’s avonds, en als we elkaar eindelijk weer los kunnen laten, alle mensen zijn dan weg en onze schatten slapen heerlijk, ik mij helemaal uitkleed net of ik drie lange jaren uittrek, was ik mij lekker en schiet in mijn eigen warme pyjama die jij voor mij gekocht hebt. Vreemd hè dat je hele verhalen weeft rond een pyjama of andere dingen, nee, vreemd is het toch ook weer niet.

Koop jij voor jezelf een peignoir?

Majoor op bezoek

De Majoor kwam langs, niets bijzonders, zomaar even een kijkje nemen. Hij bleef een hele tijd kletsen en dat kan hij beter dan Brugman. Het onderwerp is bijna altijd hetzelfde, demobilisatie. Geen nieuwe gezichtspunten. De Kale dacht ook dat wij in november aan boord gaan. Wat er met II-6 RVA gebeurt wanneer de posten worden overgenomen, is nog niet bekend. Ik ga over een paar dagen met mijn vier man weer terug naar Kasomálang. Ik had de koffie klaar en dat viel wel in de smaak bij de majoor.

Het kan haast niet anders of vlugger. Nederland wil zo snel mogelijk demobiliseren. De Indische regering wil de troepen natuurlijk nog wel wat houden als extra reserve. De Luitenant Generaal Buurman van Vreeden zal het met minder troepen moeten fiksen, de demobilisatie gaat door.

Fijn dat je het verboden boek van Alfred van Sprang besteld hebt, zie blog 101.
Ze hebben nog geschriften van de verongelukte Amerikaanse journalisten gevonden hè? Of dat nog van waarde is denk ik niet, de demobilisatie gaat immers door. Zie blog 101.

In november naar huis?

Majoor Plaat (zie ook blog 99 onder kopje Demobilisatie comité, huisvesting en werk, goede raad van Plaat) hield zitting in Kasomálang, wij er heen. Wij hoopten op nieuws over wanneer wij naar huis gaan maar dat kon hij ons niet vertellen. Hij wilde alleen weten of wij nog vragen hadden of wij andere gezichtspunten en wensen voor de toekomst hadden. Voor ons waren er geen wijzigingen hè Nan?

Ik heb alleen gevraagd of er gelegenheid is om me bij te spijkeren op het schildersvak. Speciaal wat techniek betreft, bijvoorbeeld bediening van diverse verfspuiten. Als ik naar mijn oude vak terugga wil ik daar nog wel wat meer van weten. Verder bleef alles hetzelfde als de vorige keer.

Heb hem verteld dat we een huis hebben en ons nieuwe adres opgegeven. Hij moest het huisnummer ook nog weten, dat geef ik wel op als ik het van jou krijg Nan.
Ik heb zo’n idee dat hij al spoedig naar Nederland gaat om daar onze zaken verder te regelen. Ik kon wel merken dat hij ook op november rekent. Toch fijn te merken dat er aan onze terugkeer wordt gewerkt.

Bijna weer verhuizen

Meteen terug, de dokter was hier om te vaccineren. Heb mijn portie wel gehad, Tetanus en Tetra, wat dat inhoudt weet ik niet en waarvoor het is, is mij niet bekend en nog weer voor pokken. Drie vliegen in een klap, toen ik in het hospitaal lag heb ik er eentje gemist en die kreeg ik nu extra. Heb alleen stijve armen.
Velen worden beroerd en krijgen koorts. Volgens de dokter hebben we nu alles gehad dus daar straks geen drukte mee voor we aan boord gaan.

De dokter, verpleger en chauffeur hebben hier gegeten, heb een paar borden en bestek geleend. Waar 50 man van kunnen eten kan er altijd nog een paar man bij, maar van vijf naar acht man is wat anders. We hielden nog over, het was dus in orde.

Onze chauffeur van de waterwagen is overgeplaatst als chauffeur voor de Majoor, de vorige had verzakking van zijn nieren opgelopen door al het rijden. Je had hem moeten horen vloeken op de Kale. De waterwagen blijft nu in Kasomálang en brengt ons iedere dag een vrachtje.

Ik kreeg bericht dat ik maandag rijexamen af moet leggen, dat belooft wat, ik heb nog maar vier rijlessen gehad. Maar eens kijken of ik deze week nog wat kan oefenen. Zo het nu lijkt verhuizen we die dag en moet ik de post hier overdragen, maar eens kijken of alles tegelijk kan.

Gillen en griezelen in de kelder

Wat had je het druk met ons huisje, heb van je beschrijving genoten. Ik zag hoe je emmers water naar boven sleepte en hoe je gilde en griezelde in de kelder. Het was toch fijn werk hè schattebout?? Het huis had ook wel een goede beurt nodig.

Ik ken dat gillen van jou famke, moet je hier eens komen, het krioelt hier van het ongedierte, niets voor jou. Als er later toch nog weer ergens beestjes zitten ruim ik ze voor je op. Wat heb je geploeterd, wat pak je alles goed aan Janke!!
Fijn dat Klas weer hielp, ik zal haar schrijven.

Als alles lekker schoon is, overal een verfje en behang op zit, verandert het oude huis, het wordt vast gezellig!!

Het valt soms zo zwaar

Ik weet hoe zwaar het je soms valt. Kijk eens, je hebt nu twee flinke, nette kinderen, dat geeft zorg en vaak moeite. Maar wat is de zwaarste last voor jou?
Is het niet onze scheiding, de angst, soms bijna wanhoop die als een loden last drukt, vloeit daar het tegen alles opzien en het denken het niet te kunnen uit voort?

Wat heb je daarenboven nog te dragen, het verlies van je vader, heeft dat niet alles dubbel zo zwaar gemaakt Janke?

Kijk schat, nu is steeds gebleken, bij alles wat je is overkomen, bij alle tegenslagen, bij alles wat je alleen moest doen en waar je alleen voor stond, dat je alles wél kunt, zo goed en flink dat ik er, nu ook weer, iedere keer weer, versteld van sta. Mijn lieve, flinke, dappere vrouw.

Lieveling, dit komt diep uit mijn hart, dit meen ik echt, omdat het zo is. Jij weet niet wat je kunt, ik ook niet, maar ik voel diep in mijn hart dat jij nog veel meer kunt. Hoe moet ik het anders voelen bij alle feiten die op tafel liggen?

Je ziet er tegenop, je hebt er moeite mee en het valt je zwaar. Ik begrijp dat lieveling. Zou er niet een oneindig zware last van je schouders vallen wanneer wij weer samen zijn. Zou je dan de dingen die je nu niet denkt te kunnen, heel anders zien? Zouden ze niet veel lichter worden. Weet je nu waarom ik steeds volhoud dat jij alles kunt?

We zijn vaak bang want er kan van alles gebeuren, we zijn nog niet samen, die last blijft drukken tot wij weer in elkaars armen zijn. Dat is begrijpelijk want wij zijn kleine mensenkinderen die zichzelf niet kunnen bewaren. Misschien waren wij beiden wel gek geworden als god ons niet had geholpen, ons gespaard heeft, steeds weer kracht geeft. Zo kunnen wij veel meer dan wij zelf ooit vermoeden. Nu hou ik weer op hoor.
Alderleafste, dappere, flinke fanke fan my, alles fan dyn Kai, túten foar ús bern.

Zo goed als een dag verder

Goedemorgen, spelen de kinderen al buiten? Ik zit midden in de rotzooi aan jou te schrijven, ineens vloog het me aan. Straks maar opruimen.

Eerst even van gisteren vertellen. Om 6.00 uur op, dan is het hier nog donker. We moesten naar Soebang om een Spierknaap weg te brengen en ik ging mee voor rijles. Op de terugweg ging ik achter het stuur van de oude rammelkast. Het ging goed tot ik op een steile helling strandde en de wagen met geen mogelijkheid weer op gang kon krijgen. De chauffeur nam het van mij over maar ook zonder resultaat. Toen we de wagen nakeken, we hadden hem net van Soebang overgenomen, bleek dat de accu geen stroom meer had en totaal uitgedroogd was, er hoort water in te zitten.

We hebben het geval maar van de helling terug laten zakken en gewacht tot er assistentie op kwam dagen.

Even later passeerde de Majoor. De Kale was woest dat Soebang een wagen in zo’n slechte staat af kon geven. We hebben 1,5 uur aan de kant van de weg gezeten tot er een wagen van de reparatiewerkplaats uit Soebang kwam om ons te slepen. Het bleek dat de remmen ook niet in orde waren.

Later ben ik weer teruggelift.

Intussen was K. de foerier langs geweest. Gelukkig kon ik alsnog een paar zware kistjes voor de winter lospeuteren, twee paar prachtige dikke wollen sokken. Heb nog een paar kapotte hemden en onderbroeken, daar moet ik nog nieuwe voor terug krijgen. Zo kom ik weer een beetje in mijn spullen schat en het zijn allemaal dingen die we meekrijgen. Niet gek hè?

Ik had de rest van mijn kapotte kleding willen ruilen maar ik bleef binnen omdat er al zoveel mannen weg waren. We zaten nog maar met vijf man, het hindert niet maar als de baas van het spul dan ook nog weggaat wordt het wel heel dun.

Zitten knoeien om telefoonverbinding met Soebang te krijgen maar het ging niet. Het Spierpeleton moest naar Soebang voor een parade en de herdenking van hun tweejarig bestaan. Onze wagen stond in Soebang dus konden we de kerels niet brengen. Per radio heb ik gevraagd of Soebang ze kon halen en vanochtend vroeg is het hele stel op twee man na opgehaald.

Even kijken of kokki de koffie klaar heeft.

Een innige omhelzing. Zo goed als een dag verder.

Verjaardag brief

Je kreeg je verjaardagscadeautjes op tijd, natuurlijk hoefde je niet tot de 4e te wachten. Hoe zou ik niet voelen hoe mooi jij het vond en hoe blij je ermee bent!!!  Oe Nan nog even en dan kijk jij mij weer echt aan en knijpen wij elkaar stijf vast. Ik ben blij dat je het op je verjaardag had.

Vader schreef er ook al over. De oude baas stond versteld, net als jij snoes. Ik vond het ook fijn werk omdat het voor jou was. Ik kwam plotseling op het idee, een paar proefjes maken en het lukte en toen had ik niet eerder rust tot de leren map klaar was. Ik voel je armen om mijn hals en je innige diepe dank, even je gelukkige tranen weghalen.

Kreeg je verjaardag brief. Ben zo blij dat je een fijne dag had lieveling. Je was zo gelukkig, zo blij en dat is de grootste dank voor mij schat, dat is alles voor me Nanni! Ik wist hoe je tegen je verjaardag opzag, ik wist ook precies schat wat je die dag nodig had.

Ik ga je nu verklappen hoe ik het met de foto gedaan heb. Een korporaal van de Staf, M. heeft een goed fototoestel, hij heeft drie foto’s van mij genomen. Een paar dagen later kreeg ik de negatieven. De twee besten heb ik opgestuurd naar Foto Modern in Dokkum en gevraagd van de beste een vergroting te maken en die foto op woensdag 3 augustus te posten naar mevrouw….

Zo was ik zeker schat dat de foto precies op jouw verjaardag kwam, toen had je hem het hardst nodig. Ik begrijp het dat je heel erg gehuild hebt en weer zoen ik je tranen weg.

Verjaardagsfoto 1949

Gelukkig dat de zon scheen, ik geloof recht in je hart. Fijn hè dat er zoveel mensen aan je dachten, schitterend al die bloemen en andere cadeautjes. Ik zie mijn foto al staan tussen de bloemetjes. Je hebt me fijn mee laten genieten.

Enig ook Ukkies vraag, is dat ús heiti memmi? Wat zei Pim ervan? Koes ze even heel stevig van mij. Pim en Zuske, jimme krije in dikke tút fan heit.

Hoe groot is de foto geworden? Ik heb geen maat opgegeven en liet Modern de vrije hand.

Jij vindt mij een beetje smal maar je kon geloof ik ook zien dat ik kiplekker ben. Nee hoor, die foto is geen bedrog, ik ben niet mager, ik zie er goed uit, soms lijkt het net of ik een buikje krijg, je gelooft het niet hè. Je ziet het straks wel, het valt je werkelijk mee hoor.

Natuurlijk was je even onwennig maar om 23.30 uur schreef je heel veel liefs van je gelukkige vrouw.

Ik was bang dat je op je verjaardag weg zou gaan, ik kon je niet schrijven doe het niet want je krijgt precies die dag mijn foto. Een liefdevolle, alleszeggende zoen. Je hebt me weer zo gelukkig gemaakt.

Op één dag orders en tegenorders, wat weer een gedonder

Vanmiddag bezoek van de aalmoezenier. Er zijn hier geen katholieken maar ik vond het toch aardig dat de Aal even een praatje kwam maken. Verder niets gedaan dan maffen en praten. Met drie man in het kamp is er niet veel te beleven.

Vanavond om 19.30 uur kwam het Spierstel weer terug. De sportwedstrijden duren nog twee dagen. Morgenvroeg gaat de hele kluit weer terug naar Soebang, zaterdag worden de finales gespeeld.

Morgen ga ik mee naar de Staf om mijn ondergoed te ruilen. De wagen pikt me later weer op, dan moet ik een vracht zware kanonmunitie naar Kasomàlang brengen. Het spul wordt ingeleverd en het scheelt weer met de verhuizing. Het is wel zeker dat we weer weggaan, maar nog niet zeker dat we in Kasomàlang komen te liggen.

Wat dat betreft zijn we gemakkelijker geworden schat en wachten we rustig af. In het militaire leven heb je vaak op één dag orders en tegenorders, de laatste order volg je op. Sommigen maken nog echt spektakel, maar ik maak mij er niet meer sappel om. Je ontkomt er toch niet aan, dus heeft het geen zin om te kankeren op dingen die eerst wel, dan niet en later toch weer anders moeten gebeuren. Ik zeg hoogstens, wat weer een gedonder.

Ik hou weer op hoor, nog even met de jongens kletsen en dan slapen. Morgen er weer om 6.00 uur uit. Een diepe blik in je ogen, een lange zoen, koeskes foar ús bern. Straks nog even je brieven lezen, bidden en dan slapen.

Wij gaan terug naar Kasomálang

Het is duidelijk, wij gaan terug naar Kasomálang, niet slecht. De post Soemasoe Moser waar opper B. met 30 man zit, wordt door de Federalen overgenomen. Daarna komen ook zij terug op Kasomálang. Het wordt wel een volle boel.

Ltn. M. heeft mij vanochtend opgedragen uit te kienen hoe alles te bergen.

Wij moeten drie kamers afstaan aan het kader van onze opvolgers. De nieuwe troep komt voorlopig in het OP kamp (Ondernemings Politie). Dit is de voorlopige opzet. Het is niet bekend hoelang we zo blijven zitten of dat wij nog een nieuw baantje krijgen of op de lauweren mogen rusten tot we naar huis gaan. Heb het kanon nagekeken en klaargemaakt en naar Kasomálang gebracht, ziezo, dat zijn wij hier alvast kwijt.

Dus morgen nog en dan ben ik weer baas af. Best bevallen hoor maar ook weer blij dat het is afgelopen.

Ik geloof niet dat we samen met de aflossers patrouille lopen. Onze taak zit er dan op en we dragen het maar wat graag over. Behalve wanneer we treinen moeten bewaken of wachtjes kloppen zoals I-6 nu doet, dan houden wij liever ons gebied tot de laatste dag.

Voor die tijd terugtrekken voelt ons aan als ‘op zijn’, nog goed genoeg om klusjes op te knappen maar niet meer geschikt om de rust te handhaven.

Wat ik van Soemasoe Moser hoor lijkt het nog niet veel op afknappen. B. schijnt ploppers … [Hilma: onleesbaar] en nog wapens buit te maken??

Vanochtend hebben zeven man bij Tsjisalak zich bij de Wedana gemeld. Dat waren de voorlopers van de grote groep die daar nog in het veld zit.

Ik denk dat ze mij wel hebben zien rijden met het kanon achter de trekker aan en later weer zonder terug. Het viel mij op dat de bevolking zich merkwaardig gedroeg, hoe weet ik niet, maar ze waren oplettender dan anders.

Sease fire in enkele gebieden en andere niet?

Het schijnt dat het de bedoeling is dat de TNI groepen zich aan de instructies van het staakt het vuren houden en contact zoeken of zich melden.

Wat er met de TNI buiten het Repoeblikeinse gebeurt weet ik niet. Volgens mij hebben Repoeblikeinse troepen niets te maken in een Federale Staat zoals hier in de Negara Poesandan.
Volgens mij moeten ze terug naar het Djogjase waar ze thuishoren. Je krijgt er een punthoofd van schat. Hier zullen ze geen geintjes uithalen en zich wel netjes gedragen.

Vier van de zeven man TNI zitten nog in Tsjisalak, drie zijn er terug naar hun onderdeel om contact op te nemen.

Morgen gaat er een wagen van ons het Soemandangse in om een bespreking te houden. Het zal hier wel in orde komen maar vooral in Oost-Java en rondom Buitenzorg is de toestand slechter geworden. Nu moet blijken of de Repoeblik nog zeggenschap over z’n ploppers heeft.

Het is niet in orde dat het sease fire in enkele gebieden opgevolgd wordt en in andere de zaak rustig doorgaat met het tegenovergestelde.

Jank, je weet het, ik heb er weinig vertrouwen in, de verdeeldheid is te groot en de Federale troepen krijgen nog heel wat op te knappen voor het werkelijk rust en vrede wordt.

Eind november thuis bij jou en de kinderen

Liefste, ook nog wat nieuws over onze demobilisatie. Ds. Jense heeft gezegd, en ik vraag het hem morgen zelf, dat wij begin november aan boord van de M.G. Johan van Oldenbarnevelt gaan. Officieel is ons nog niets bekend gemaakt maar dit klopt wel met de algemene berekening en verwachting. Het schip is vorige week naar Holland vertrokken en kan dus voor die tijd terug zijn.

Augustus is bijna voor de helft om, oe skot over twee en een halve maand ga ik naar huis. Denk je dat eens in, eind november thuis bij jou en de kinderen. Sommigen denken dat het eerder zal zijn, o.a. de Majoor maar als wij inderdaad teruggaan met de van Oldenbarnevelt dan moet die toch eerst weer terug zijn en klaar zijn voor de volgende tocht, wat minstens negen weken duurt.

Oe Nanki, de tijd vliegt om, we komen steeds dichter in de buurt. Valt het je tegen? Mij niet. Ik hoop dat we nu eindelijk zekerheid krijgen en op een paar dagen na uit kunnen rekenen wanneer wij in elkaars armen zijn.

Verder met je brieven, nee schat, we hebben maar een paar keer dagsluiting gehouden en toen is de hele batterij weer versnipperd over drie posten. Ik heb geen moed om er opnieuw mee te beginnen wanneer wij weer geconcentreerd worden. Het hangt ook van de jongens af of ze er iets voor voelen.

Laatste patrouille al geweest? Ik zag er altijd tegenop

Oe Nan misschien is de laatste patrouille in Indië al geweest. Het eigenaardige is dat ik altijd tegen patrouillelopen opzag, maar was ik eenmaal op stap, dan vond ik het fijn. Ja schat ik neem ook mijn petje af voor de jongens die het al die tijd hebben volgehouden. Daarbij vergeleken sla ik maar een nietig figuur. Ik kan mijn patrouilles nog tellen en het zijn in verhouding maar enkele geweest.

Ik kanker op mijn beurt ook wel eens maar ik hou niet van onredelijk kankeren. Ik neem de moeilijkheden zoals ze zijn omdat je er toch niet onderuit komt én ik vergeet ze gauw. Schattebout, ik heb een ruggensteun en als ik je vertel wie dat is, geloof je me niet. Jij maakt alles veel lichter voor mij. Onbegrijpelijk hè pop maar voor mij niet schat.

In mijn vorige brieven heb ik je al verteld hoe prachtig je alles doet, hoe fijn je er overal alleen voor gezorgd hebt. Ik ben trots op myn Wyfke. Ik moet nog leren schat dat je het vaak heel moeilijk hebt met de gedachte – wat zou Klaas ervan vinden? –

Nee, op Van der Heide reken ik niet meer (zie blog 100 onder kopje Antwoord van het Schildersblad, schilderszaak?) Hij had allang terug kunnen schrijven. Zullen we het maar als afgedaan beschouwen ook als hij nog wel reageert?

Panter geschoten

Hoorden vanmiddag fantastische verhalen, enkele jongens van de D-batterij hadden een panter geschoten. De waarheid was dat de bevolking het dier in een klem had gevangen en zij durfden het beest niet te doden. Zo schiet je gemakkelijk niet? Het ondier had in korte tijd ongeveer 15 geiten verorberd. Ik wou dat ik zo’n kans kreeg Nan, die ’katjes’ hebben een prachtige pels, het zou een mooi kleedje in de slaapkamer zijn.

Kamp netjes overdragen

Had een drukke dag, 40 man uit de kampong in touw om het kamp op te ruimen. Ze kwamen met patjols, graskapmessen en bezems. Het is ervan opgeknapt hoor. Iedereen kan komen kijken en ik kan het morgen netjes overdragen zonder nakaarten van wat hebben ze een zootje achtergelaten.

Heb de mensen betaald met vijf pakjes slechte sigaretten, bijna drie jaar orde en rust en gratis Obat (medicijnen). Mijn spullen heb ik al gepakt, handig zo’n grote kist, heb alles erin gekeild.

We kregen een heerlijk galgemaaltje, gebakken aardappeltjes, gebraden kip, appelmoes en pudding met vruchten op sap na, niet gek hè Nan?
Als onze opvolgers tenminste ’s ochtends op komen dagen. Laatste avond in Tsjikaremas.

Waren met z’n tweeën van hier naar de kerkdienst. De hele gemeente bestond uit zes man. Ds. gaf geen preek maar het werd een korte zondagswijding over Maria en Martha. Maria koos het goede deel, het ene wat de hoofdzaak is, het eerste. Bekommeren wij ons ook niet vaak over vele dingen? Wij doen net als Martha, zorgen, zorgen en zorgen tot we vastlopen. Eerst luisteren naar wat god ons te zeggen heeft en dan blijven de zorgen maar is het lichter en lopen we niet vast. Eenvoudig hè Nan maar steeds weer zo moeilijk voor ons.

We zitten op de sprong om te verhuizen maar wachten op de opvolgers. Het Spierpeleton is verhuisd met vrouwen, kinderen, kippen en verdere dierentuin. Wat een bende, wat een rotzooi, wat een gekakel van vrouwen en kippen. Het wachten was weer eens op de wagens. Enfin, dat stel is weg. Heb alles weer opnieuw laten opknappen en uitmesten. Nu ziet het er ook werkelijk toonbaar uit.

Alles staat klaar en zodra de wagens komen en ik de spullen die achterblijven heb overgedragen, kunnen we ook snel weg. De jongens zijn uit verveling de tent hier met closetpapier aan het versieren, de overdracht vindt plaats in een feestelijke stemming. Overal hangen lange slierten wc-papier die met papieren bloemen zijn vastgeprikt aan deuren en ramen. Het spul hangt zo laag dat zelfs ik niet meer rechtop kan lopen. Enfin, laat ze maar, dan hebben de Federalen meteen iets om op te ruimen.

Heb alle waterdrums vol en een half volle op de kookplaat staan. Ze kunnen meteen theezetten en rijst koken.

We hebben nog wat sneetjes brood gegeten en ook kokki heeft nu alles ingepakt.
Stel je voor dat we vandaag hier nog blijven zitten, dan kunnen we alles weer uitpakken. Met de TNI wordt nog onderhandeld. Ik weet niet wat de plannen zijn.

Telefoon!!

Hoera, de Federalen zijn op Djalangdjajak, over een uurtje kunnen we ze verwachten.

We gooien onze spullen eruit, dan zijn we straks zo klaar.

Een alleszeggende zoen! Daag memmi, jonkje en famke. Tot D.V. Spoedig