October 1, 2018

Van Kasomalang naar Bukanagara

 

Koninginnedag, de grootste zuurpruimen brulden van het lachen, niemand dronken

Mijn allerliefsten!!

Heb in twee dagen niet geschreven en ook geen post gehad, lang hè? Hoe heb jij het gehad, heb je feest gevierd met de schatten? Was je gelukkig meiske? Een alles zeggende zoen omdat jij mijn grote liefste schat bent. Hoogdravend? Nee hoor, het is zo!
Lees verder…

July 16, 2018

Ik ken jou inderdaad beter dan jij jezelf kent snoes

 

[Noot: wat een leafde, wat in herkenning nei mem ta. Oe jakkes.]

 

Een beetje vriendschap betekent niet jezelf in je hart laten kijken schat. Jouw hartsgeheimen zijn te diep om die aan een ander behalve mij toe te vertrouwen. Jij voelt dat zelf wel aan poppi, de een vertel je meer dan de ander.

 

Dat jij vaak hartsgeheimen aanhoort komt omdat jij hartsgeheimen kunt bewaren. Het is voor jou heel moeilijk schat om met een ander te ‘praten’ omdat het vaak over onderwerpen gaat die jou niet interesseren. Ga de gemiddelde dagelijkse gesprekken maar na. Is het dan niet vaak lullen als een kip zonder kop? Nog duidelijker Jank, jij staat innerlijk ver boven het gemiddelde, waar Jank!! Om met allemaal te kunnen praten zou je je eigenlijk ook even gemiddeld moeten worden zonder zelf te veranderen. Dat is moeilijk schat. Je bent dan gauw geneigd jezelf een beetje af te sluiten. Of het egoïstisch is? Ja en nee.

Ja als je jezelf zoveel hoger voelt. Zijn en voelen is verschillend Nan.Lees verder…

June 19, 2018

NIOD archief en bibliotheek

Brieven tot en met juli 1948 zijn overgedragen aan het archief van het NIOD. De eerste 20 blogs en de toegevoegde blogs 01 en 02 (Over Taboe in het theemeubel en wat vooraf ging) als Pdf’s gemaild naar de Bibliotheek van het NIOD, ze worden opgenomen in de collectie.

De rest van de blogs en de nog volgende blogs moet ik nog in Pdf’s overzetten en mailen. Tot aan december 1949. Dan zit het erop en ga ik aan de slag met een boek of documentaire Taboe in het theemeubel of… komt tijd komt raad.

 

 

Alle brieven
Augustus 1948 t/m december 1949

 

En dan nu de draad weer oppakken, verder met mijn vaders verhaal, de tweede helft van juli 1948 Lees verder…

June 13, 2018

De brieven weer uit de bamboemanden, uit het theemeubel

 

 

Dinsdag 12 juni 2018 heb ik de brieven van mijn vader naar het archief van het NIOD gebracht. Het is heel vreemd. Dit is een wezenlijk deel van onze familiegeschiedenis, meer dan 65 jaar in een kastje opgesloten.

Het theemeubel dat mijn vader maakte, cadeau voor de verloving met mijn moeder. De kast was een meubelstuk in ons ouderlijk huis. Er stond een tinnen theestel op, het werd nooit gebruikt want er kwam een rare smaak aan de thee.Lees verder…

May 30, 2018
Bamboemanden en een oude schoenendoos

 

Alle brieven in de manden en oorspronkelijke schoenendoos

 

Brieven, theemeubel én manden

Blog 75 van Taboe in het theemeubel gaat over het uitstel van de afspraak met het NIOD. Het overdragen van mijn vaders brieven moest wachten. De reden is dat de bamboemanden waarin mijn vaders brieven in het theemeubel werden bewaard niet meer bij mij thuis waren.

 

Net voor ik met mijn steekkarretje en mijn ‘archief’ met de brieven die verwerkt zijn met de schoenendozen naar Amsterdam toog, viel het mij net op tijd in. Een soort flashback maar dan de andere kant op. Nog voor de overdracht aan het archief van het NIOD moest ik natuurlijk foto’s maken van alle brieven, ín de manden, ín het theemeubel. Zo werden ze immers meer dan 65 jaar bewaard.

Eerder had ik wel de brieven en de manden thuis maar nog geen theemeubel, later had ik de brieven en het theemeubel in huis maar geen manden meer. Lees verder…

March 13, 2018

 

Foto’s thuisfront, Janke, Wim en Zus

 

Janke en de mollen

 

Foto’s van memmi met de schatten vind ik het mooist. Wat hebben wij heerlijke prullen, ik raak niet uitgekeken op mijn kleine schatten. Ja memmi ik vind ze mooi, zo mooi dat ik het niet kan vertellen. Dat zijn mijn kinderen, onze schatten Kantsje, ik weet niet meer.

Wat zijn ze gegroeid. Vindt Zuske het fijn achterop de fiets? Wat heeft ze een lekker kuifje. Wat kijkt ons baasje ernstig. Een heerlijk groepje, mijn lievelingen. Morgen verder.Lees verder…

March 7, 2018

 

 

Verhalen

rijzen langzaam

uit bamboemanden

 

herschreven

zoals het was

 

voor nu en later

 

 

Brieven later naar het archief van het NIOD

Vandaag zou ik mijn vaders brieven naar het archief van het NIOD brengen.

Lees hierover ook Over Taboe in het theemeubel.

Het gaat om de brieven van 1943-1945, 1946, 1947 en 1948 tot en met juli. De lading van juli 1948 tot en met december 1949 houd ik thuis in het theemeubel net zolang ook deze tot blogs zijn verwerkt.Lees verder…

November 27, 2017

Kasomálang, de onrust neemt weer toe, er zijn in Holland zo ontzettend veel mensen die zich geen voorstelling kunnen maken van het leven van de militairen hier, 452ste brief, een dagboek zoals nooit geschreven, de grote wereld is onrustig en wacht in spanning af

 

nieuw kaki pakje

Lees verder…

October 17, 2017

Mijn ouders hebben het zwaar. Er is iets meer tijd verstreken tussen het overlijden van mijn moeders vader en de harde realiteit is tastbaar.

Mijn vader is machteloos en laat zich voor het eerst wegzakken. De drank die hem later uiteindelijk de das omdoet, het begint hier. Mijn moeder is overspannen door alles wat er gebeurd is en gebeurt.

Het is pijnlijk om te lezen hoe enorm moeilijk zij het beiden hebben. Ik twijfel of ik dit weer moet geven. In zekere zin is het herhaling van wat eerder ook al uit de brieven te lezen viel. Maar het is nu zoveel intenser. Het geeft heel goed weer wat het voor hen betekent om ook met deze thuisomstandigheden zo heel ver van elkaar weg te zijn.

En wat de gevolgen daarvan zijn.Lees verder…

August 15, 2017

Brief 47, 1 april

Liefste lievelingen. Gister geen post. Hoe is het nu, kun je er tegenop?

 

Weer een maand voorbij, weer een maand dichter bij huis. Maart was een maand van rouw maar wij zijn weer een maand voor elkaar gespaard gebleven.

 

Schrijf mij gauw alles want ik ben ongerust, vaak bang. Kan ik je nog helpen ook bij dit grote verdriet. Slaat dit je niet helemaal te neer in wanhoop?

Ik ben dicht bij je, ik kan je niet missen, je moet volhouden en sterk zijn voor jou, voor mij, voor onze kinderen.

Wist ik alles nu maar.

Lees verder…

June 12, 2017

 

 

Betsche en Wieger Veenema
Wynsen en Afke Bruinsma

 

Gedachten over de toekomst, een mokerslag

Mijn ouders schrijven de afgelopen maanden veel over hoe het straks zal gaan wanneer mijn vader weer thuiskomt. Zij zijn het lang niet over alles eens. Mijn vader wil liever niet zijn vak als huisschilder oppakken en zeker niet samen met zijn vader Wynsen Bruinsma, ook huisschilder omdat er dan te weinig inkomsten zijn voor twee huishoudens. Hij vertrekt liever uit hun geboorteplaats Raard, waar ook beide grootouderparen wonen. Hij ziet er geen toekomst voor zijn gezin. Zij blijft liever in de buurt van haar ouders wonen.Lees verder…

May 18, 2017

Waar blijft de start van de vliegende eindspurt?

De vernieuwde website is in de lucht en waar blijft de voortvarende vliegende eindspurt eigenlijk?

Afgelopen periode rond 5 mei Bevrijdingsdag heb ik mijn nieuwe gedicht Taboe in het theemeubel als onderdeel van de feestelijkheden op verschillende plaatsen voorgelezen en er mooie reacties op gekregen.

Ik had het pas vlak voor deze gelegenheden afgeschreven.

Lees verder…

April 11, 2017

 

De nieuwe website is klaar!

Met trots plaats ik blog 67 op de vernieuwde website! Technische hobbels met het plaatsen van foto’s in de blogs en verschillende regelafstanden en lettergroottes met een eigen leven zijn verleden tijd!

Mark Lonissen heeft de website stevig onder handen genomen en deze compleet vernieuwd. Ik ben er heel erg blij mee.

 

Zo kan de lange eindspurt van Taboe in het theemeubel op nieuwe vleugels echt los.
Lees verder…

February 14, 2017

Wie de chronologische volgorde in het verhaal Taboe in het theemeubel wil aanhouden leest vóór blog 66 eerst (nog eens) blog 57 en 58 over de eerste en tweede helft januari 1948. De brieven van november en december 1947 waren spoorloos vandaar dat ik al in januari 48 beland was nog voordat 1947 was afgerond. Toen ik de brieven gelukkig vond heb ik eerst die periode in blog 61 tot en met 65 verwerkt.

 

Goddelijk dilemma, ik schiet een mens neer en leg er een lapje op, eeuwige cirkelgang van het leven

Lees verder…

January 31, 2017

Verlof in Bandoeng, kerstfeest, vrede, blijdschap, oorlog, dood. Ter plekke doodgeschoten. En je foto…

Kerstfoto 1947, Kanne wat ben je mooi!

Bandoeng, ik ben hier razend onwennig

Hoe hebben mijn schatten het vandaag? Ik laat je deze week een beetje in de steek. Ben je echt gelukkig, heb je nog goede moed ondanks deze briefjes van mij die je niet helpen? Zeg hier niks op poppie want het is zo. Je leest niets anders dan over mijzelf en hoe ik mij hier vermaak en telkens bij al het moois denk, konden wij hier maar samen van genieten zoals zovelen hier.

Lees verder…

January 17, 2017

 

Theemeubel thuis

Het meubel met paneel

Even terug naar het begin. De meer dan 7000 kantjes dun briefpapier die mijn vader aan mijn moeder schreef tijdens zijn naoorlogse verblijf in Indië. In bamboemanden in het theemeubel bewaard. Het theemeubel dat mijn vader voor zijn liefste maakte ter ere van hun verloving. De brieven die vroeger in de manden in het linker kastje van het meubel, achter slot en grendel lagen.

Lees verder…

September 26, 2016

Oorlogsmisdaden in Indië, zware jongens ruimen we zelf op, niet over praten snoes

BUITENHOF, 25 september met Anne-Lot Hoek en Peter Romijn 

over oorlogsmisdaden in Indië

Terwijl ik me klaarmaak om met de hond naar buiten te gaan vang ik een opmerking over oorlogsmisdrijven in Indië op. Ik val halverwege in bij Buitenhof waar Peter Romijn en Anne-Lot Hoek aan tafel zitten. Pas de laatste tijd komen er publicaties uit die expliciet over oorlogsmisdaden in het na-oorlogse Indië gaan. Een onderwerp dat tot voorkort geschuwd werd. Excessen, OK maar structureel geweld tot en met oorlogsmisdaden aan toe? Niet dat het niet bekend zou zijn maar het echt onderzoeken en beschrijven? De mantel der verdoezeling afgelegd?

Lees verder…

August 10, 2016

 

Liefde, god en guerilla, tweede helft november 1947

Goede morgen liefste vrouwke en mijn kleine schatten. De patrouille nam op de terugweg de post mee dus heb ik een dag eerder post. De post gaat hier altijd voor. Als er post uitgedeeld is zie je overal lezende jongens.

Lees verder…

June 20, 2016

Verloren brieven november en december 1947

De brieven van november en december 1947 zijn boven water. Mijn moeder heeft gereageerd op een incident dat is beschreven in blog 57 onder de kop Verruwing, voorzichtig met schatten, de brulaap en brieven als kranten.

Een gebeurtenis die mij schokte en die ik ook begreep en dat verbaasde mij niet. Is dat feit op zich weer schokkend? Ik nam die gebeurtenis zonder verder commentaar op in de blog. Het illustreert optimaal de verruwing van de mannen in het algemeen en van mijn vader in het bijzonder. Neemt met de toenemende verruwing het begrip ervoor evenredig toe? Wat is uiteindelijk nog acceptabel, wat niet meer? Mijn moeder vraagt in haar brieven van begin november ’47 naar het grove incident. Ik vond het al vreemd dat ik niks vond waaruit bleek dat zij op deze actie terugkwam. Gelukkig blijkt dat zij dat wel doet.

Lees verder…

June 2, 2016

Tussentijd

Mijn laatste blog is op 15 augustus 2015 gepost. Dat is een lange tussentijd zonder taal noch teken over Taboe in het theemeubel. In blog 58 schreef ik dat de brieven van november en december 1947 misten. Wat ik er niet bijschreef was dat ik daar wel blij mee was in zekere zin, dan schoot ik lekker op. Ik realiseerde mij dat dit een teken aan de wand was. Taboemoe?

Intussen zijn we in juni 2016 aanbeland. In de tussenliggende tijd heb ik met stadsgenoot Kees Hocque Gorcum doorkruist. Een tocht door de stad waarbij ik zijn verhalen, jeugdherinneringen uit de jaren 50 – 60 optekende. De tekst ligt nu bij een groepje lezers. Vinden de lezers het boek interessant ook voor buiten Gorcum dan zoeken wij een uitgever. In het andere geval geven wij het boek in eigen beheer uit. Een welkom intermezzo.

Ik heb geen moment getwijfeld of ik door zou gaan met de brieven te verwerken in Taboe in het theemeubel. Een afleiding als deze geeft weer frisse moed. De brieven uit november en december ’47 zijn boven water. De nummering loopt dubbel, zo zijn ze op een andere plek in het archief, de schoenendozen terecht gekomen. Blog 58 en 59 gingen over de periode januari 1948. Ik heb de brieven van februari 1948 inmiddels gelezen maar nog niet omgewerkt tot een blogtekst.

Ik ga nu eerst de eerdere vermiste brieven uit november en december 1947 lezen en plaatsen. Wordt vervolgd.

August 15, 2015

Ik noem het de burgerlijke stand, velen hebben al een kruisje, wij zijn bijna oerang tani mee

Patrouilles, gevangenen, doden, routine, kamp opknappen, dagelijkse zaken, het immense contrast tussen strijd en leven. Steeds denk ik dat er een evenwicht ontstaat, hoe barbaars ook. Dat ik blijf lezen, alles lees maar minder veel weer hoef te geven, herhaling op herhaling is niet nodig. Sprongen naar een nieuwe fase. Maar dan stuit ik steeds weer op het verglijden, weer een nuance verschil in hoe het leven beleefd wordt. Het lukt me nog niet om grote delen over te slaan. Als ik stukken oversla lijkt het alsof het leven schoksgewijs voortgaat. Dat is niet zo. De foto van de gevangenen van de D batterij heb ik bij blog 54 al op Facebook gezet. De foto komt in twee fotoalbums voor, het rode en het album met de aquarel. In dit album staat er een bijschrift bij de foto. Nu, met de tussenliggende tijd, komt die tekst in een heel ander perspectief. Van mild schertsend naar rauw dodelijk.

Lees verder…

March 25, 2015

Fabriek, spoorlijn, gevangenen, saja orang tani toean

De hele dag in het zweet des aanschijns gewerkt en laten werken aan de rails. Ook weer met behulp van gevangenen, die aan mij een goede baas hebben. We hebben een verbinding gemaakt, een klein maar moeilijk stukje s-bocht van rechte rails. Rails laten zich slecht buigen, met een ijzerzaagje moesten we stukjes door veilen en er tussen prutsen. Toch hebben we het weer gefikst en plezierig samen gewerkt. Morgen beginnen we met het laatste stuk naar de bron, daar zit wel een week werk aan.

Lees verder…

January 13, 2015
Rijstpellerij

Kruisje op de kalender

Weer een dag om, weer een kruisje op de kalender en weer een heerlijke liefdevolle brief van jou. Ik probeer je zo goed mogelijk duidelijk te maken waar ik uithang. Vraag anders een landkaart van Oost-Indië bij een boekhandelaar in Dokkum. Wij zitten in kleine plaatsjes die niet in het nieuwsbericht voorkomen.

Lees verder…

November 24, 2014

Opstaan, wassen, eten, lezen, schrijven, kletsen, schaken

Achter het hospitaal ligt een kampong. Ik mag er weer even uit en ben samen met een andere patiënt op sloffen en in pyjama een kijkje wezen nemen. Heb wat shag gekocht en een tros bananen. De mensen zijn vriendelijk en de kampong ziet er netjes uit. Een heel verschil met Soekamelang. De mensen zitten iets beter in de kleren, de gezondheidstoestand is ook beter.

Verder is het weer hetzelfde, opstaan, wassen, of niet, eten, lezen, schrijven, kletsen schaken. Ik krijg nog allures want ik geef ze allemaal voor de broek. Weer eten, mandiën enz. tot we weer gaan slapen. De radio staat de hele dag tot 22.30 uur te spelen, dan stopt het strijdkrachtenprogramma uit Bandoeng en horen we tot slot het Wilhelmus. Als er een mooi stuk muziek is luister ik. Er is weinig nieuws. Weer een gesneuvelde aan onze kant.

Lees verder…

October 21, 2014

Rustig en klusjes in Soekamelang

Vandaag een rustige dag, geen patrouilles. Een paar dagen geleden een van de vele varkens die hier rondlopen geschoten. Zo’n stukje spek smaakt lekker hoor, we hebben gesmuld van erwtensoep met zwijntje. De opper had een blik ananas en die hebben we met een blik dikke melk (net room) burgermeester gemaakt, laten wij ook eens een enkele keer smikkelen, daar knapt een mens van op.

We hebben een stel Chinezen in bescherming genomen, ze werden bedreigd door de rampokkers en durfden niet langer in de kampong te blijven. Hun huizen zijn leeggeplunderd en een groot deel is in brand gestoken. Ze hadden genoeg voeding bij zich en redden zichzelf. Gelukkig zijn ze weer weg, weer een zorg minder. Een jongen is achtergebleven en speelt een beetje voor djongos. ‘k Heb hem alle schoenen en de enkelstukken en koppels laten poetsen. Hij is erg gewillig maar poetst het liefst wapens want hij wil bij het Indische leger, zodra er reisgelegenheid is gaat hij naar Batavia.

Lees verder…

September 17, 2014

Strak Taboe eerst en dan de rest

Ik ben halverwege augustus 1947 met lezen. Tot zover dan het bijhouden van de tijd toen in het nu. Het zij zo. Misschien haal ik de tijd in met een flinke spurt of misschien gaat het zo als het gaat. Het idee om over twee jaar met ‘het boek Taboe in het theemeubel’ uit te komen, ongeveer haalbaar wanneer ik de tijd synchroon weet te houden, is hoe dan ook aantrekkelijk. Een stip op de einder, daar ergens en dan is het klaar. Vreemde gedachte.

De planning sneuvelt voortdurend bij weerbarstige zaken in het nu, die op een of andere manier steeds voor weten te dringen. Als ik daar nou eens een stokje voor steek, strak Taboe eerst en dan de rest.

Lees verder…

August 4, 2014

Mijn moeders verjaardag, 4 augustus

Het is vandaag 8 augustus 2014. Genieten van het zonovergoten Rhodos. Al is het genieten momenteel meer gebaseerd op de met aircolucht gevulde hotelkamer. Ik sjoemel met de plaatsingsdatum. 4 Augustus is de verjaardag van mijn moeder en dit is de eerste keer dat zij daar zelf niet meer bij is. Ik heb de tweede helft van de juli- ’47- brieven meegenomen, met het oog op gelijke pas houden met de tijd in de brieven en het hier en nu.

Vier dagen geleden las ik brief 31, 26 juli ’47. Ik lees: mijn liefste jarig vrouwke en onze kleine lieve schatten!!!! Daar ben ik weer en een heel stuk opgeknapt. Ik hoop dat je deze brief op je verjaardag krijgt. Vandaag ben ik nog dichter bij jou mijn jarig vrouwke, een gelukkige dag en gods zegen. Voel mijn stevige handdruk en mijn andere arm om je schouder. Knijp die kleine schatten van ons maar even en denk dat ik het ben, kalm aan hoor.

Lees verder…

July 10, 2014

Het is bijna 10 juli, trouwdag

10 juli 1946

Mijn lieve dierbaren. Nog negen dagen en wij gedenken onze trouwdag, de gelukkigste dag van mijn leven Jank, toen werd mijn kleine lieve meiske mijn eigen vrouw en schat wat heb je me gelukkig gemaakt. Jij blijft mijn mevrouw hoor, nergens om, maar volgens mij betekent het mijn vrouw. Wij kunnen god danken dat hij ons die twee jaar gespaard heeft. Hij heeft ons rijk gezegend in elkaar en in onze schatten. En nog, nu wij van elkaar gescheiden zijn geeft hij ons iedere dag opnieuw alles wat wij nodig hebben. Laten we danken en bidden dat hij ons ook verder leidt op onze levensweg die wij vaak zo moeilijk vinden.

Lees verder…

June 30, 2014

Foto’s van het thuisfront

 

Mijn lievelingen, juni 1947

O Nanneke, wat heb je me heerlijk verrast met de prachtige foto van mijn lievelingen. Hoe moet ik je daarvoor bedanken, wees blij schat dat je even niet hier bent want je zou het niet overleven. Ik zit er steeds naar te kijken, wat zien mijn poppen er heerlijk uit, mijn vrouwke, mijn jonkje en famke. Jij bent mooi met je jurk en nieuwe kapsel en dan die kleine jongen van ons. Dat hij zo was wist ik niet memmi, wou hem wel opvreten. Moet je kijken hoe vertrouwelijk hij zijn armpje op jouw schouder heeft en met zijn andere pootje zusje voorzichtig aait en dan die toet en kuif. En die kleine meid van ons met haar heldere kijkers en lief tevreden gezichtje en wat is ze al gegroeid. Memmi is gelukkig en ik kan het op je gezicht lezen.

Lees verder…

June 26, 2014

21 juli

 

Veldboeket voor Mem

 

Memke, ús memke is overleden

Het is zover. Mijn moeder is overleden. Negenentachtig jaar oud. Het is goed. Zij heeft zolang geleefd dat haken en ogen uit het verleden allang geneutraliseerd zijn. Haar blijde glimlach, haar veerkracht tot op het allerlaatst, haar grote liefde die er altijd was, ook al kon ik die een tijd geleden misschien niet zien. Het is goed, zei ik een paar dagen voordat ze ging, je hebt het goed gedaan. Woorden die ik niet voor het eerst zei en daarvoor jarenlang niet kon zeggen.

Lees verder…

February 28, 2014

Foto’s, handel, geldsmokkel en briefcontrole 

Mijn dierbare vrouw en lieve kleine kinderen. Nog een paar dagen dan ben ik hier acht maanden, twee keer zolang als mijn opleidingstijd in Engeland. Schrijf met een nieuwe Parkerpen, gister kwam de luitenant me vertellen dat ik voor f 14,- een pen bij hem kon halen. Het is een prachtig pennetje, klein maar fijn, schrijft dun en is doorzichtig zodat ik kan zien hoeveel inkt er nog inzit. Nu moet ik nog mooi leren schrijven. Ik schrijf net zolang totdat het licht om tien uur uit gaat.

Ik ben het met je eens dat het slecht schrijven is wanneer ze om je heen zitten te praten, ik heb het smoor wel eens in wanneer ze me aan m’n kop zitten te zeuren, ik moet vaak horen, jij met je eeuwige geschrijf. Dat is mijn mooiste bezigheid.

Lees verder…

December 16, 2013

Heerlijk naar Depok

Prachtige natuur bij Depok

Ik ben naar Depok geweest. Was een prachtige reis, heerlijk weer en een schitterende natuur. Ik heb volop genoten en een paar foto’s gemaakt. Depok ligt ten zuiden aan de weg naar Buitenzorg. De weg was prima op kleine gedeelten na. We hadden een flinke vaart met 4000 kg eigen gewicht aan pantserwagen, een schoutkar. In de buurt van Depok moesten we klimmen, daar lopen de wegen soms zigzag omhoog, langs diepe ravijnen, de sawa’s liggen trapsgewijs tegen de heuvels aangeplakt.

Lees verder…

December 5, 2013
Verboden boek van Alfred van Sprang: twee jaar is het uiterste

 

Drie jaar is te lang

Een van mijn neven volgt Taboe in het theemeubel, ik weet dat nog niet zo lang. Laatst sprak ik hem en zijn reactie ontroerde me. Hij sloeg precies de spijker op z’n kop waarom ik überhaupt met Taboe in het theemeubel ben begonnen.

Hij vertelde dat hij heel veel van mijn vader hield. Hij herinnerde zich een gesprek dat hij met een van mijn zussen, en later met mijn vader erbij, had.

‘Het gesprek kwam op je vader. Je zus had het idee dat ik nogal een romantische kijk op jullie gezin had en dat zei ze dan ook, je moet niet denken dat het allemaal bij ons zo fijn was in het gezin, jij ziet alleen maar één kant, de mooie kant.

Lees verder…

November 9, 2013
Trouwtekst

 

In de tweede helft van mei ’47, komen tijdens het lezen verschillende thema’s naar voren. Van toen en actuele van nu, zoals zo vaak loopt dat door elkaar. Het verbaast me iedere keer hoe de dingen in de loop van tijd terugkeren, hetzelfde zijn maar door het tussenliggende tijdsbestek, in ander licht, van karakter veranderen. Tussen het ene moment van vroeger en de terugkeer in het heden, liggen eonen levenservaring, steeds in verschuivende nuances, gerangschikt om herontdekt te worden. Zo kan die wel weer. Tijd om weer eens een gedicht te maken misschien.

Lees verder…

November 3, 2013

 

 

Mijn vader heeft sinds mei ‘47 een eigen fototoestel en maakt regelmatig foto’s. De kwaliteit van de rolletjes of van de afdrukken laat vaak te wensen over. Toch zijn er mooie foto’s bij en ook als ze van slechte kwaliteit zijn, tekenen ze ook daardoor het tijdsbeeld. Soms mislukken rolletjes helemaal, soms stuurt mijn vader de negatieven naar mijn moeder om afdrukken te laten maken in Dokkum, dat is goedkoper, soms laat hij ze in Batavia afdrukken. Altijd alles dubbel, één voor haar, één voor hem én voor maten die bijbestellen.

Lees verder…

October 4, 2013

Het is een jaar geleden dat mijn broer overleed, de derde van ons achten, veel te jong. Sinds het vonnis over hem werd uitgesproken, stuurde ik hem iedere nieuwe aflevering van de blog Taboe in het theemeubel, per post. Flessenpost bijna.

Enkele opvallende, door zijn brieven voor ons nieuwe, zichtbare kanten van mijn vader – wat was hij lief en zorgzaam, hoopvol, opgewekt en ernstig tegelijk en hoe onzeker ook -, hielden we tegen het licht. Zijn stem uit het verleden, een spiegeling. Tussen alle verhalen en regels door, een geschenk. Ongelooflijk.

Lees verder…

August 4, 2013
Ode in veldboeket

Vandaag wordt mijn moeder 89 jaar. Ik heb net een bosje siererwt en Oost-Indische kers in een vaasje op de tuintafel gezet. Geen enorme bos veldbloemen zoals zij vroeger kreeg, zeker wanneer we met vakantie waren op Schiermonnikoog. Wel een kleinood, een soort ode aan haar doorzettingsvermogen, haar levenskracht, haar kunst het leven te nemen zoals het komt.

Lees verder…

July 23, 2013

Vijf schoendozen x 250 brieven x drie, dubbelzijdige velletjes =

7500 dichtbeschreven kantjes, groet uit het hiernamaals

Archief met de brieven uit Nederlands-Indië

Vandaag, 23 juli, werk ik de teksten bij in het album op Facebook, waar ik foto’s plaats bij de blog Taboe in het theemeubel. [Noot: het lukte een tijdlang niet om foto’s in de blogs te plaatsen. Vandaar het album op FaceBook] Ik schrijf onder de foto’s bij welk blog ze horen. Omgekeerd schrijf ik op de website welke foto’s bij de blog’s horen. Dat had ik niet consequent gedaan en ik zie dat het onoverzichtelijk is. Ik switch tussen blog en het album op FaceBook en dwaal soms af en kom weer terug.

Lees verder…

July 10, 2013

Gesneuvelden draaien zich om, ende dispereert niet

Aquarel Indië Herinnering ’46

Gistermiddag (25 maart ’47) was de ondertekening van de overeenkomstJe maintiendrai?? Merdeka!!! De gesneuvelden keren zich om in hun graf maar ik zeg maar zo, met het devies van de tweede divisie: ‘Ende dispereert niet’, wanhoop niet, god staat achter ons.

Alle troepen moesten binnen blijven en de wachten werden verdubbeld, snap jij het? Het is toch vrede? Ik stop hierover hoor, anders maak ik mij nog kwaad. Indië viert feest of rouwt, ’t is maar net hoe je het bekijkt. Vandaag wordt er niet gewerkt geloof ik, het is hen van harte gegund. Werken wil niet best als je dolblij of treurig bent.

Lees verder…

July 1, 2013

De radio, Indisch uurtje, herrie en voetbal Nederland België 1947

 

Hoofdzuster komt met een radio aansjouwen, misschien horen we nu eens wat nieuws. ‘k Geloof dat hier nog minder gebeurt dan in Friesland. Wat ik weet haal ik uit het Friesch Dagblad, die jij me stuurt. De artikelen over Indië lees ik niet, dat is geouwehoer.

De radio is weer verhuisd naar de voorzaal. Het kan me weinig schelen, het ding was te zwak voor deze zaal. Geef mij mijn Erres maar, daar zit meer leven in, laat hem maar eens brullen schat, misschien hoor ik hem hier. Dat de radio hier was stelde niet zo veel voor, van zo tot zo laat mag hij spelen en niet te hard zodat je de helft niet verstaat of hoort. Er werd ruzie over gemaakt.

Lees verder…

June 30, 2013

Wat de dokter zegt en ruzie met de zusters

Rembrandt, rondwarende geestelijke en gesputter in het lampetje

 

Zopas is dokter BM weer geweest. Hij zei, hé wat is dat lekker koud, waar hij het winterlandschapje, mijn laatste aquarel, mee bedoelde. Hij vroeg me of ik graag bij de troep was, natuurlijk daar voel ik me het best thuis, maar dan moet je gezond zijn. Ook vroeg hij mij of ik er voor voelde om er schilderlessen bij te nemen. Hij vindt het resultaat van mijn waterkrabbels wel goed, te meer daar ik het niet geleerd heb. Hij zou er eens over spreken met de betrokken instanties, wie weet schat maken ze me nog wel een Rembrandt. Het lukt misschien altijd nog beter dan soldaat, want daar ben ik meer lastig dan nuttig. Zo’n halve als ik hebben ze niks aan, en ik voel er zo geen flikker meer voor om als vijfde wiel aan de wagen te hangen.

Lees verder…

June 25, 2013

Of mijn vader even op wil schieten in het hospitaal, dan kan ik deze episode eindelijk afsluiten

 

Het moet nog gekker worden, ik wilde een laatste blog aan het hospitaal wijden, in totaal drie stukjes daarover leek mij mooi genoeg, en dan weer verder. Overzichtelijk.

Intussen is het meer dan een maand verder sinds ik de laatste blog postte, mijn vaders rugpijn is al lang over, de restpijn zit in zijn linkerbeen en hij ondergaat een experiment met bedrust en stoven in het oventje. Hij rolt van oorontsteking naar buikpijn en dysenterie, maar niet zo erg dat hij ervoor afgekeurd wordt, is meestal toch kiplekker.

Lees verder…

May 9, 2013

Mars en Venus, niets nieuws onder de zon

 

Regelmatig twijfel ik of ik ‘zomaar’ hele stukken van mijn vaders brieven, op internet nog wel, prijs kan geven. Meer dan 65 jaar een taboe en nu ineens in de openheid!

Maar. Gelukkig is er een hele grote maar die mij weer tot de werkelijke stand van zaken roept. Mijn moeder gaf mij toestemming met de brieven aan de slag te gaan. En, mijn vader in wezen postuum ook, ik droomde niet voor niets dat ik hem, in de droom als vogel met neergedrukte vleugels, middels letters zou bevrijden.

Lees verder…

April 19, 2013

Met rugklachten in het hospitaal te Batavia, vanaf februari 47

Aquarel hospitaalbed in Batavia ’47

 

Het bevalt me hier best, 

Mijn liefste schatten. Daar ben ik weer. Het bevalt me hier best schat. Ik zit nu in mijn pyjamajasje en witte gymbroek buiten te schrijven, het is lekker koel weer, een verse Player aan.

Lees verder…

April 3, 2013
Brieven in bamboemanden

Bijna vanaf het moment dat mijn vader in october 1946 in Indië aankwam, is hij bezig met het samenstellen van een pakket dat hij naar mijn moeder wil sturen. Zowel in Indië als in Nederland heerst naoorlogse schaarste. Mijn moeder schrijft in de brieven aan mijn vader, in de tijd toen hij in militaire training in Engeland zat, hoe moeilijk het is om bijvoorbeeld de babyspulletjes bij elkaar te scharrelen. Ze maakt heel veel zelf maar dan is het nog moeilijk om aan breigaren of aan stof voor lakentjes te komen.

Lees verder…

March 28, 2013

Klaas Bruinsma aan Pake en Beppe Venema,

en wat hij Janke vertelt. Reusachtige heilige bomen

 

Kebalen, 16 januari ’47

 

Vader en Moeder,

Allereerst wil ik Vader van harte feliciteren met zijn verjaardag en hoop dat hij nog lang voor ons allemaal gespaard mag blijven. Ook Moeder van harte gefeliciteerd. Wat moet ik eigenlijk meer schrijven. U weet alles van me door Janke. ‘k Hoop dat mijn krabbel op tijd is. Jank heeft me aan uw verjaardag herinnerd, anders was ik het vast vergeten en zonder haar zou ik mijn eigen verjaardag ook nog vergeten.

Lees verder…

March 19, 2013

Janus, hij roept ons met genever in het leger en flutterende kanonnen

Gister heb ik niet veel uitgespookt, wat op het kampwerk toegezien en even met de stukken aan het prutsen geweest. Toen ik gistermiddag m’n brieven zat te lezen, lekker in m’n stoel met de benen op de tafel, kwam er, schrik niet, een slang op de leuning van mijn stoel kruipen. We sprongen tegelijk van de stoel, de slang en ik. ’t Beestje was me te vlug af. Toen ik naar mijn bajonet greep nam hij de benen. We hebben alles afgezocht, zagen hem even later in onze slaapkamer onder LH z’n kastje. Ik heel voorzichtig er op los maar weer mis hoor. Hij was een meter lang en heel dun. Later was hij spoorloos verdwenen. Toch snapte ik er nog eentje onder de planken, die tussen onze bedden liggen. Het was een gewone onschadelijke sawaslang. Heb hem netjes de kop afgeslagen. Wees maar niet bang dat die slangen me kwaad doen. Zo lang ze niet in gevaar zijn, doen ze niets, maar als je eentje te pakken kan krijgen is het beter om ze af te maken.

Lees verder…

March 10, 2013

Logo 1-6 R.V.A. en plaatsen waar mijn vader met de A-batterij van october 1946 t/m januari 1947 was

Logo 1-6 RVA met kerstkaart

Vanaf januari 1947 schrijft mijn vader op briefpapier met het logo van 1-6 R.V.A. met bijbehorende enveloppe. In voorgaande brieven schrijft hij al: ‘Ik heb mijn klamboe met houtskool gedoopt. Het zijn twee gekruiste kanonskogels met 1-6 R.V.A. eronder en het wapen van de artillerie. Ik heb het in de vorm van een vaandel gemaakt.Lees verder…

February 28, 2013
Klaas Bruinsma schrijvend

Brief aan Dominee Israel

Oedjoengmenteng, 19 December 1946

Ds. en mevr,

Hongertocht, regentijd en drooglegging

Uw brief ontvangen, m’n hartelijke dank. ‘k Zal proberen op al uw vragen antwoord te geven. De reis naar hier wordt de hongertocht genoemd, toch heb ik volop genoten van al het schoons. En hoe het nu gaat is in een paar woorden niet te schrijven. U zult met ‘alles best’ wel niet tevreden zijn.

Lees verder…

February 18, 2013

Erg veel woorden, licht en lampen

De eerste de beste brief die ik lees nadat ik blog 26 plaatste, geeft meteen antwoord op de vraag of ik door moet gaan met Taboe in het theemeubel. Het is zo’n geval van als je het uitspreekt of erger, uitschrijft, lijkt het vergezocht, voor zeker toeval. Zolang je het voor je houdt weet je het zeker, het kan geen toeval zijn. Toch waag ik een poging, het is te toevallig, op meerdere fronten, dat het gewoonweg geen toeval kan zijn.Lees verder…

February 4, 2013

Het mysterie van de naam Betsche

Het jaar 1946 heb ik inmiddels uitgelezen. Het lezen en aantekeningen maken vordert gestaag. Grote tekstdelen neem ik zo over omdat ook mijn vaders taalgebruik het beeld en sfeer van die tijd oproept.

Hij beschrijft uitgebreid wat hij meemaakt en ziet. Vaak beschouwend maar net zo goed afwisselend met heel praktische opmerkingen over fotofilms die hij wel laat ontwikkelen in Batavia maar niet afdrukken. Om de kosten te drukken gaan de ontwikkelde films eerst naar huis, worden daar afgedrukt en dan weer teruggestuurd. Of over wat er in het rantsoen zit. Of midden in een beschrijving, -en nu ga ik eerst eten- en na afloop ook precies vertellen wat hij at.

Lees verder…

October 12, 2012

Harenfeestje, Harense kip of ei

Sinds het uit de hand gelopen Harenfeestje moet ik mijn mening (zie eerdere blogs) tot nog toe, namelijk dat iedereen tot excessief gedrag ‘gedwongen’ kan worden, wanneer de omstandigheden maar erg genoeg zijn, flink aanscherpen. De mening was ingegeven door de eenzijdige hetze tegen Oud-Indiëgangers, zijnde oorlogsmisdadigers, die zo vaak om het minste of geringste, zonder enige vorm van nuance, de kop in de actualiteit opsteekt.

Lees verder…

September 21, 2012

Schoonfamilie en in gesprek met een volle neef van mijn moeder

Niet gered door Soekarno’s auto, maar door een vrachtwagen

Wanneer verhalen blijven liggen beginnen ze te rafelen, er vallen gaten die weer worden gevuld, vaak met heel andere ‘waarheden’. In blog 20 vertelde mijn schoonmoeder dat ze in haar ouderlijk huis, de rampokkers met hun klewangs over de heuvel aan zagen komen rennen, razen. En dat ze net op tijd konden wegkomen in de auto van Soekarno. Hij had gezegd, jullie moeten nu wegwezen. Toen ze terug kwamen, waren al hun dieren, honden, alles afgeslacht.

Lees verder…

September 14, 2012

‘Schieten op schimmen en spoken’

Er is zoveel gebeurd, hij kan het onmogelijk allemaal schrijven. Hij heeft haar 12 brieven gekregen met foto’s van hen drieën en het kleine blote molletje op het dekentje, de brieven en foto’s zijn Alles!

Klaas, Wim, Janke

 

Kleine mol op dekentje

Hij schrijft met de foto’s voor zich. Ze zitten in een kamp in Batavia, hij maakte een wandelingetje, alleen, rond het kamp. Een rommelige indruk, paar inlandse huisjes met slonzige vrouwen en half naakte kinderen. Hij  moest in de buurt blijven om de wacht over te nemen.
Lees verder…

August 31, 2012

 

Eindelijk debarkeren, Batavia, Java, october 1946 

 

Het is zo ver, 27 october 1946 meert de Tegelberg aan in Tandjok Priok, de haven van Batavia. Het is een moment waar ik lang op wachtte, of beter, het duurde behoorlijk lang voordat ik er kwam in de brieven. Er is voorafgaand al zoveel geschreven. Ik heb al zoveel indrukken opgedaan. Dit is een zoektocht, een reisverslag met vele wendingen, gemengd verleden en heden, verrassingen en onvoorspelbaarheden en het ‘echte werk’, het verslag uit de Indiëtijd, moet nog beginnen.

Lees verder…

August 12, 2012

 

Documentaire Het merdeka van de dood, Pia van der Molen en Michiel Praal, zondag 12 augustus 2012, Ned 2, 18.53 uur

Ik lees vandaag de vooraankondiging door prof. dr. B. Smalhout in de Telegraaf van 11 augustus over de documentaire Het merdeka van de dood, van Pia van der Molen en Michel Praal. Helaas kan ik beide uitzendingen op achtereenvolgende zondagen niet meteen zien.

Lees verder…

August 11, 2012

Mijn moeder werd onlangs 88 jaar, en natuurlijk zocht ik haar op. Ze lijdt aan een vorm van vasculaire dementie, wisselend helder en in de war. Zij weet dat ik bezig ben met hun brieven en ik probeer, waar ik openingen zie, haar erbij te betrekken. Ik vertel leuke dingen die zij elkaar schreven of vertel wat mijn vader haar schreef, want ik kom nu in de fase waar haar brieven abrupt eindigen, ze zijn verdwenen en het is niet te achterhalen waarom, wanneer of hoe.

Lees verder…

July 30, 2012

Intermezzo : Het getal Fu van Ayu Utami

 

15 Maart 2012 komt de Nederlandse vertaling uit van Ayu Utami’s Het getal Fu. In juli loop ik, in de bibliotheek, tegen het boek aan, onbewust van het bestaan van dit boek en van het uitkomen van deze vertaling, onbewust van het feit dat het een Indonesische schrijfster betreft. De titel verleidt me en eenmaal thuis kom ik er achter dat het boek uitgeroepen is tot het beste boek van Indonesië.

Lees verder…

July 10, 2012

 

In plaats van brieven komt er iets heel anders op mijn pad. Twee kasboekjes in reebruine kaftjes, volgeschreven door mijn oma. Jaren geleden kreeg ik net zo’n kasdagboekje van haar hand, mijn moeder gaf ze me om te lezen. Ik gaf het netjes aan haar terug, nadat ik het uitlas, sindsdien heb ik het niet meer gezien. Het verwonderde me hoe fijn het is om zo’n stem uit het verleden te horen. Die ik zelf kort gekend heb, die in het kasboekje vooral vertelt over een vroege periode van haar huwelijk. Hoe zij samen een kindje verloren, hoe aangrijpend dit was, hoe het tijdens het lezen aangrijpt.

Lees verder…

June 28, 2012

Ik trek de plastic opbergkist, een dekenkist had toepasselijker geweest maar minder praktisch, en alles wat er op en omheen ligt te voorschijn. Een mix van papieren en spullen stal ik rondom uit. Van wat ik gebruikte bij de boekpresentatie en signeersessie van Keerkring of rondwaren in tijd tot en met aantekeningen van de brieven die ik tot nu toe las. Aantekeningen van telefoongesprekken, losse foto’s, foto’s in het groene blik, het rode fotoboek, P.J’s boek, 2-6 RVA gedenkboek, krantenknipsels, enveloppen met niet meer zulke vaste schuinhandschriften, alles door elkaar.

Lees verder…

June 1, 2012

KMA Breda, Tilshead, 6e regiment veldartillerie Wezep, Tegelberg, A-batterij, Oldenbarnevelt

Ik sla mijn aantekeningen van de eerste twee telefoongesprekken met M.G. erop na. M.G. herkent mijn vader van de foto. Was met hem in Breda, zaten in hetzelfde militaire trainingskamp in Tilshead in Engeland. Ze waren samen in Wezep betrokken bij de oprichting van het 6e regiment veldartillerie. M.G. kwam daar wel bij mijn ouders, toen zij daar met hun baby, heel kort, samen woonden. Hij kwam de fiets lenen om naar zijn verloofde in Zwolle te kunnen fietsen.

Lees verder…

May 25, 2012

De dag voor de reünie belde P.J. of ik wil inventariseren hoeveel mensen zijn boek willen lezen, het willen hebben. Hij maakt er toch extra bij, buiten zijn eigen familiekring. Ik kom op zo’n 20 exemplaren. Fantastisch dat hij dit doet, dêre sille jo in protte minsken in grut plezier mei dwaan zei ik, daar zult u veel mensen een groot plezier mee doen.

Lees verder…

May 10, 2012

De aantekeningen van de acht telefoongesprekken liggen voor me. Het zijn er zeven. Dan tel ik de reacties per e-mail mee en hou het op de club van acht.

 

De eerste die belde was W. uit H in het oosten des lands. Hij herkent mijn vader van de foto. Kent hem van de Tegelberg. Weer die boot. Ik herinner me dat hij vertelde dat ze samen schaakten maar vind het niet terug in de aantekeningen. Hij vond mijn vader een aardige man. Zelf zat hij bij de staf en heeft niet met mijn vader gediend.

Lees verder…

April 14, 2012

Checkpoint Charlie en de oudste veteranen

Het is intussen twee jaar geleden dat ik een oproep plaatste, wie kende Klaas Bruinsma uit het verzet en uit de Indië-tijd, in Checkpoint Charlie, een blad voor veteranen. Er reageerden acht mannen per telefoon, allen zo rond de 85 jaar. Sommigen kenden mijn vader niet en belden toch. Indrukwekkende verhalen hoorde ik. Over oorlog, soms niet eens in Indië, zoals K.S. uit Rotterdam, hij is knap, zacht en lief en schudden voor gebruik, dat is zijn binnenkomer.

Lees verder…

April 3, 2012

Er zijn al zoveel gegevens, eigenlijk moet ik met terugwerkende kracht bloggen. Het meest opmerkelijke is, dat zodra ik mensen vertel dat ik met de brieven van mijn ouders uit de naoorlogse tijd in Indië aan de slag ben, is er volop belangstelling. Er zijn zoveel mensen die op een of andere manier met Indië zijn verbonden. Of met andere oorlogssituaties, altijd zo vanzelfsprekend in associatie aan elkaar te verbinden.

Lees verder…