punTaal

scherp in formuleren

Hilma Bruinsma

punTaal staat voor:

scherp formuleren en strak in aanpak. Heldere taal en een directe benadering vormen de basis voor kernachtige resultaten.

 

punTaal is de noemer waaronder ik vanaf 2011 mijn eigen boeken uitgeef en literair actief ben. Op beide fronten gaan beschouwing en analyse vooraf aan passende actie. Filosofie: het leven is te mooi en te kort om tijd en energie te verspillen aan half werk.

Taboe in het theemeubel

Keerkring of rondwaren in tijd

Tijd Terug

Hilma Bruinsma

schrijver, dichter, eigenaar punTaal

2 March, 2019
Hilma Bruinsma

Blog 85: Mijn vader wordt de strakharde man, wij worden bloedhonden genoemd, weer vijf doden, we schamen ons Nederlander te zijn, mijn ouders dilemma’s (eerste helft november 1948)

 

 

 

Klein zakfotoboekje in Indië gemaakt, op groot fotoboek met een zachtleren kaft dat bij ons thuis lag. Mijn vader sneed het zelf uit. Ongeveer voor een kwart ingeplakt

 

Mijn vader beantwoordt mijn vraag of hij de strakharde man wordt 

De vraag of mijn vader de strakharde man werd door de guerrillaoorlog in Indië beantwoordt hij zelf in november 1948: ik ben harder geworden en maak vaak korte metten.

 

In blog 67 benoemde ik dat ik mij op het verkeerde been liet zetten door de dagelijkse verhalen van mijn vader. Ik zag zijn taalgebruik verruwen, zijn opmerkingen en zijn gedrag soms ook maar was nog niet gealarmeerd.

Ik kan het immers ook niet vergelijken. Ik ken hem als de harde, strenge vader van ver na de tijd waarin hij wellicht zo werd.

Het buurmeisje dat vaak bij ons over de vloer kwam was net als wij ook bang voor hem. Een van de neven noemt mijn vader een wrede man waar hij toch veel van houdt. Dat dubbele. Dat zegt iets.

 

Mijn moeder brengt steeds naar voren dat mijn vader verandert. Mijn vaders reactie is steevast, ik ben misschien veranderd maar mijn liefde voor jou is alleen maar dieper en sterker geworden en met deze grote liefde kunnen we straks na mijn thuiskomst alles aan.

Mijn moeder komt er echter steeds op terug.

De afgelopen weken heeft zij mijn vader met haar intense schrijven zover gekregen dat ook hij steeds opener en eerlijker schrijft.

Met als resultaat dat hij hier letterlijk zijn eigen verandering benoemt.

 

Niemand komt ongeschonden uit een oorlogssituatie, nooit. Het hier zo kalm zwart op wit te zien, door mijn vader zelf geconstateerd en beschreven, ik ben harder geworden en maak vaak korte metten, dat komt hard aan.

 

Frappant dat mijn moeders twijfel in precies dezelfde periode sterker wordt, of zij het goed doet met de kinderen. Zij vroeg mij later regelmatig Ha ik it goed dien?  (Heb ik het goed gedaan?)

Ik kon haar vraag jarenlang niet beantwoorden. Ik dacht dat zij het niet zo heel goed hadden gedaan, zij beiden wel te verstaan. Niets verwijtbaars, zo goed mogelijk, naar uiterste kunnen.

Hun acht kinderen kregen allemaal een deerlijke tik in de jeugd mee. Als jongste stond ik erbij en was daar bij. Ik heb zelfs een heel boek geschreven Keerkring of rondwaren in tijd

Om erachter te komen wat het – niet goed – precies was, wat ging er mis? Zo moeilijk een vinger precies te leggen maar de gevolgen waren duidelijk. Gedichten, verhalen, observaties aaneen. Ik schoof het onder de noemers emotionele verwaarlozing en geestelijk mishandeling. Hoe leer je leven.

 

Hoe kun je acht kinderen de aandacht geven als jezelf denkt die aan twee niet te kunnen geven? In deze periode waarin mijn ouders veronderstellen toch eindelijk bijna weer bij elkaar te kunnen zijn, speelt deze angst sterk op. In de omgeving waar mijn ouders woonden, het noorden van Friesland, waren gezinnen van acht, tien, twaalf soms meer kinderen gangbaar. Mijn vader komt uit een gezin van tien. Mijn moeder uit een gezin van drie. Haar vader was een socialist van het eerste uur. Een groot verschil.

Mijn moeder voorziet dat zij niet zal kunnen geven, vergelijkbaar geven zoals nu met twee, later ook kan geven aan (te) veel kinderen. Vier max. Dat haar gevoel én haar angst daarin zo sterk is. Dat haar angst daarvoor terecht is gebleken.

 

Mijn vader overleefde Wim, hij kwam daar niet overheen. Mijn moeder overleefde vier van haar kinderen, Wim’s tweelingbroertje meegerekend, ook mijn oudste zus Betsche. Haar oudste twee waar zij alleen mee was in de tijd van de brieven.

Met de vraag op haar lippen of zij het goed had gedaan.

 

Mijn moeders voorgevoel en angst.

 

Mijn vaders constatering.

 

Hun worsteling om de geschenken gods op geen enkele manier te mogen voorkomen. Het werden er acht.

 

Hier komen lijnen samen die rechtstreeks met elkaar verweven zijn. Ik lees er nu over in mijn ouders leven van toen.

 

Het is bizar. Ik zit als jongste met nog drie bij de laatste vier. Het komt hard aan. En het verklaart. Dat alles zo in elkaar past. Herkenbaar is.

Mijn ouders die toestemming geven om alle puzzelstukken bijeen te rapen!

 

Leave skotten dikke túten.

 

 

Mijn vader weer aan het woord.

 

Twee jaar geleden ging ik van huis, vier kinderen vind ik genoeg

 

Het is twee jaar geleden dat ik van huis ging. Het is als de dag van gisteren Nanni en tegelijk een zee van verstreken tijd. Er is zoveel gebeurd meiske, veel verdriet, rouw, nameloos verlangen, eenzaamheid, velen zijn gestorven, jouw vader, velen zijn hier gesneuveld. Maar ook veel blijdschap, ons Ukki geboren, geluk, innig geluk. Wij zijn voor elkaar gespaard gebleven en god gaf jouw kracht in de moeilijke ogenblikken, onze schatten zijn bewaard gebleven voor ziekten en ik ben bewaard gebleven in allerlei gevaren. Wij zijn de afgelopen twee jaar rijk gezegend.

 

Vele herinneringen komen boven. Het verlangen kan pijn doen maar het geeft ons ook kracht en moed om verder te gaan. Vaak hebben wij het moeilijk en denken niet verder te kunnen maar wij krijgen altijd nieuwe moed. Daarom kunnen we ook steeds weer verder Nan.

 

Ik begrijp heel goed wat je zegt laat mij (het opvoeden) niet alleen doen, laat het niet alleen mijn kinderen zijn zoals je het vaak bij anderen ziet gebeuren. Dat wil ik héél graag, samen als ouders onze kinderen opvoeden.

 

Het meeste komt voor jouw rekening omdat ik mijn werk niet thuis zal hebben. Ik verlang niet alleen naar onze kinderen omdat ik ze liefheb maar om mijn kleine schatten alles te geven wat mij mogelijk is.

Ik vind vier kinderen genoeg maar samen kunnen wij er ook meer opvoeden en gelukkig zijn.

 

Als Wim zo’n plezier heeft in knutselen kopen we een meccanodoos voor hem of een andere bouwdoos. Daar kan hij uren zoet mee zijn en zijn brein laten werken over de vele mogelijkheden om zelf iets te maken. Zelf heb ik dat ook gedaan.

Voor Zus maak ik een poppenhuisje. Fijn wordt het memmi!

Ik maak ook stoeltjes en een tafeltje voor ze, vier stoelen is genoeg hè?

 

Kostelijk! Sil ik der mar út gean? (Wim: zal ik maar uit mijn bed gaan) en daarop het Nee van Zuske. En Wim die blijft liggen. Misschien lost Zuske zo Wims uit bed kruipen op!

 

Verloving

Het grote nieuws is dat kapitein B. zich heeft verloofd met zijn Toosje. We hebben machtig veel plezier om haar bijdehandheid. Die twee hebben al een tijdje omgang met elkaar en nu is de kogel door de kerk. Heb steeds gedacht dat hij het niet van plan was.

 

Vragen uit jouw brieven, wij worden bloedhonden genoemd, ingeboren haat

Verder met je brieven. We zitten hier maar met zes protestantse jongens, mijzelf meegerekend en een paar rooms katholieke jongens.

Maleis spreek ik heel gebrekkig maar toch kan ik je later wel een verhaal ophangen, dat is makkelijk. Ik noem gewoon de woorden die ik ken en jij hoort toch niet wat ik zeg.

 

We hebben weer aanvulling van medicijnen gekregen. B. is alweer bezig met een paar patiënten. Een baby heeft het hele kopje in het verband met schurftzalf erop.

 

We worden geen blanke duivels door de bevolking genoemd maar bloedhonden en dat respecteren ze. Wij zijn goed voor de goedwillenden maar hard tegen het gespuis.

Eigenaardig met dit volk, ze verachten je als je te goed bent en op een harde maar rechtvaardige straf hebben ze niets tegen.

 

In zekere zin is de bevolking dankbaar dat wij hen helpen, maar toen de rolletjes werden omgekeerd werd al het goede van eeuwen vergeten en bleef alleen de haat tegen alles wat blank is over.

De haat die eenieder hier is ingeboren. Uitzonderingen zijn het die dankbaar en trouw blijven.

 

Vanochtend weer heerlijk een boterham met jouw kaas erop. Nog een klein stukje en dan is het weer op.

 

 

Bamboemanden van de theepluksters

(zijn niet de manden waar de brieven in bewaard bleven)

Theestruiken zijn maximaal 1 m hoog. Zijn ze hoger dan is het jonge blad moeilijk te plukken. De pluksters hebben een geweldige handigheid in het plukken. Vaak zie je 100 -150 vrouwen bezig, een mooi gezicht.

 

 

Ze verzamelen de blaadjes in bamboemandjes en storten het over in een grote mand die ze net kunnen sjouwen als die vol is.

De theeblaadjes worden per vrachtwagen naar de fabriek afgevoerd.

 

Patrouilles en kakkerlakken

B. heeft de eerste les in patrouillelopen aan de nieuwelingen gegeven. De jongens hebben zich goed gehouden en heel wat geleerd van deze modelpatrouille. Bukanagara had ook zo’n groep.

 

Zelf heb ik weinig te doen. Ik hou toezicht op het personeel dat met de garage bezig is. Ben zelf met de badkamers bezig. ‘s Avonds stikt het er van de kakkerlakken die van daaruit over de kamers zwerven en gaten in de kleding vreten. ’s Morgens verdwijnen ze weer in de riolering. Heb alles afgezet met zeefjes. Een vies karwei maar afdoende.

 

Met de kapitein en 45 nieuwelingen op patrouille geweest. Luitenant M, B. en B. en saja kregen ieder een groepje mee. Het was een machtige stunt, voor ons oudgedienden heel vermakelijk.

De kampong Tjisalak waar 40 man veldpolitie ligt hebben we omsingeld en uitgekamd. Alle mannen werden op de aloonaloon (dorpsplein) verzameld. Jongens van mijn groepje trokken bleek weg toen B. begon te schieten aan de andere kant van de kampong. Hou je maar kalm, doe wat je gezegd is en schiet niet onnodig. Het ging best.

 

Op een sein doorzochten de mannen alle huizen, ze vonden het prachtig. Eentje kwam zelfs aansjouwen met een stel oude klewangs. Zijn eerste buit, trots als een pauw.

Toen alle mannen verzameld waren, zo’n 1000 man, was het de taak van inlichtingendienst om foute elementen eruit te vissen.

K. ook in actie met als resultaat een enkele man opgepakt. Het was meer voor de nieuwelingen. Veel konden ze er niet van leren omdat daar niets fout zit. Die ene kerel was toevallig in Tjisalak.

 

Het idee kwam van de kapitein die normaal nooit op patrouille gaat. We vermaken ons bij zo’n gelegenheid al bij voorbaat over de knulligheden van die goeie man. Tjonge wanneer hij nog eens een kampong af wil zetten waar werkelijk een bende zit, krijgt hij op deze manier een kogel door zijn kop.

 

Afijn, wij amuseerden ons kostelijk en zijn tijdens het onderzoeken van de bevolking thee gaan drinken bij de inspecteur van de politie. Die goeie ziel dacht eerst dat zijn laatste uur geslagen was.

 

Proefrijden voor het rijbewijs, allen gezakt

Het was vanochtend feest. Er kwamen KNIL-militairen uit Bandoeng om het proefrijden voor het rijbewijs af te nemen. Allen zijn gezakt op verkeersregels en -borden. Motorkennis was ook hopeloos. Er werd niet eens gereden, het was niet nodig, we zakten zo wel.

Kapitein B. die ook sjeesde stak er een stokje voor. De eerste vereiste is dat we theorieboekjes krijgen over de verkeersregels. Als de leermiddelen hier niet kloppen met de gestelde eisen slaagt niemand voor zijn militair rijbewijs.

 

Geef me even een por

Het is rustig hier en eentonig, niets meer te beleven. Toch beter dan achter bendes aan zitten.

 

Ik ben onwennig heb nergens puf in en ben lui. Ik zal weer meer werk zoeken want ik kan niet tegen deze dagelijkse sleur. Alle dagen hetzelfde. Het hangt er maar vanaf wat ik er zelf van maak en dat is de afgelopen dagen niet veel geweest. Heb weer 40 postvellen gehaald, ik kan voorlopig nog even voort.

Geef me even een por lieveling.

 

Weer vijf doden, we schamen ons Nederlander te zijn

Ltn. M. is met een groep uit Soebang op patrouille. Had wel meegekund maar heb geen zin om de hele tijd achter hem aan te hollen.

K. is een paar dagen naar Batavia om maatschoenen voor z’n platpoten te zoeken. Hij heeft na een paar patrouilles weer last. Ik hoop mijn pootjes hier de laatste periode niet af te trappen maar met gezonde voeten thuis te komen.

 

Bar wat een brief, vanavond verder en beter. Zo heb je niets aan me. Heb je zooo lief maar zo kun je het niet voelen hè.

 

Daar ben ik weer, eerst jou even stevig koesen! Je hebt mij weer opgekikkerd met je brief! Kreeg ik geen post van jou dan was het hier helemaal niet meer uit te houden.

 

Wanneer wij de kranten lezen vragen wij ons af wat wij hier doen. Overal rotzooi. Weer een Nederlandse patrouille ergens in een hinderlaag gelopen, vijf doden.

 

De regering, de sloebers, kan weer tot haar leedwezen bekendmaken dat. Och het is Jan Soldaat maar!! Ons leger zit op haar achterste want minister Stikker zegt geen actie maar onderhandelen. Geef het leger 14 dagen vrijheid van handelen en er wordt meer bereikt dan jaren van onderhandeling.

 

Het Krawangse, ten westen van Batavia is weer wat rustiger. Rond Poerwakarta nestelen zich steeds meer bendes. Tjikampeh is vrij rustig. In Tasikmalaja is de toestand ernstig. De bendes van de Repoeblik worden steeds driester door ruggensteun van en het opzwepen door Djogja maar nog meer door de slappe houding van onze regering. We schamen ons zo langzamerhand dat we Nederlanders zijn.

 

De politieke situatie hier is heel vaag. Zodra ik iets snap van de ministers Beel en Stikker schrijf ik het je. Alleen met confereren werkt het niet.

 

Nederland heeft te veel aan het buitenland beloofd. Wanneer straks, ik dacht half november, de nieuwe regering aantreedt worden er misschien krassere maatregelen genomen.

 

Zo is het goed

Lieveling, ik wil mij vanavond niet kwaad maken, alles van me afschuiven en lekker met jou praten. Jou even aankijken, een vurige zoen. Zo is het goed.

Ben zelf ook slap dus niet over anderen oordelen.

 

Heb foto’s besteld. We hebben straks een hele verzameling en aan de hand daarvan heb ik je nog heel wat te vertellen. Wil ze later samen met jou opnieuw sorteren en inplakken, met een korte beschrijving. [jammer daar is helaas niks van gekomen] Later ook fijn voor onze kinderen. Op school leren ze bedroevend weinig over wat Indië voor Holland betekent.

 

Heb het heerlijk rustig. De anderen zijn naar Tjikaremas waar een Indisch orkest, krontjong speelt. Ze wilden mij mee hebben maar ik had geen zin. Ik geniet nu veel meer omdat ik dicht bij jou ben.

 

Je brak je brief plotseling af, lieveling is het zo erg? Sleur is gevaarlijk

 

 

Je had van de film genoten. Even een stukje werkelijkheid van ons gezien, wel op z’n mooist maar dat hindert niet. Het belangrijkste van zo’n avond is dat mensen die hier kip nog kraai hebben toch een idee krijgen van het leven van Jan Geweer in de Oost.

Voor jou is het heel anders, jij beleeft het zelf mee omdat je liefste het beleeft.

 

Je zag afscheid, ons afscheid. Het deed zeer maar hoe heerlijk als wij straks weer samen zijn.

Even diep in je ogen kijken, wij houden vol. We willen zelf weer te veel en vergeten dat alleen god ons kan helpen. We weten het wel maar willen het niet. Toch Kanneke moeten we in de eerste plaats volhouden met bidden. Zal ook weer proberen dagsluiting te houden.

 

Als ik het wereldnieuws hoor of lees krijg ik het vaak benauwd. Wat staat ons nog te wachten? Nu we nog niet alles aan god toevertrouwen zijn we bang voor de toekomst. Alleen hij weet wat die brengt. We hebben veel geleerd Janke maar we moeten nog veel meer bijleren. En onze trouwtekst – Here blijft Gij tussen ons – echt beleven. Lees meer over de trouwtekst in blog 44.

 

Nee hoor, ik zal straks niet schrikken wanneer jij veel dingen beslist, dat moet je voorlopig toch nog. Lieveling, je brak je brief plotseling af, was het zo erg Nan, kon je niet meer? Waarom vertelt mijn meiske mij dat niet?

 

Jij had twee dagen niets gedaan. Nou ik weet verhipte goed dat je dan onder zulke omstandigheden nog veel hebt gedaan.

Jouw leven wordt nooit een sleur, dat kun je niet omdat je natuur geen sleurnatuur is. Jij beleeft alles diep, het blijft steeds opnieuw vechten.

 

Ik ben veel sneller tot sleur geneigd maar met jouw hulp zullen we daartegen strijden. Je had nergens meer hoop op en had alleen maar dwars door alles lief en dat is juist de hoop lieveling!!!!  Oe wat ben jij mijn schat.

 

Afzakken in sleur is gevaarlijk snoes, daar moeten we iedere dag tegen strijden.

Dan kunnen we het samen doen, nu moeten we het alleen doen. Hoe dikwijls zitten we er al in zonder het te merken?

 

Nacht lievelingen.

 

Hoe is het vandaag?

Weer een brief van jou gehad, het was weer heerlijk goed.

Ik had al je brieven beantwoord en wist niks meer te schrijven. Gek hè dat het schrijven de ene keer veel beter gaat dan de andere keer.

Hoe is het vandaag?

 

Gister de hele dag besteed aan taal en rekensommen en tussendoor toezicht houden op het personeel. Een welbestede dag en net zoals als jij dan een tevreden gevoel. Heb me voor het examen opgegeven. Wanneer dat is weet ik niet, ik moet er nog heel wat instampen.

 

Patrouilles heb ik de gelopen dagen niet meer gelopen. Ltn. M. is de laatste dagen in actie en rent heel wat af met de jongens uit Soebang.

 

Hier grote schoonmaak gehouden. Foto’s ingeplakt in mijn album en een klein zakalbum gemaakt van een oud zakboekje voor de foto’s van mem, Pim en Ukkepuk.

Ik begin weer meer te lezen. Geen boeken, dat is hier hopeloos en ik heb er het geduld er niet voor. Net als jij. Populairwetenschappelijk maandblad met allerlei wetenswaardigheden over politiek, techniek, kunst van vroeger en van nu.

 

Ik kreeg een brief van drie kantjes van jou en jij zes postvellen van mij en toch staat daar niet zoveel in als in die van jou.

B. heeft een foto van me genomen zoals ik hier nu zit.

 

Omke en beppe bemoeien zich met de opvoeding

Wilde dat ik je kon helpen. Omke die net als beppe zich met jouw opvoeding bemoeit en zegt het maakt niet uit hoe het erin komt als het er maar inkomt wanneer Zuske nu al de boterham met kaas met een vorkje opprikt.

 

Onze kleine baas profiteert van jouw moeilijkheden met omke en beppe bij de opvoeding. Omke maakt het je moeilijk door onze schatten te verwennen. Hij trekt Zuske voor en zegt dan dat jij Pim liever hebt.

Ik maak mij kwaad op die ouwe kerel die zelf nooit kip noch kraai had verpest jouw leven met z’n hatelijke gezegden en lekkere hapjes. Schop dan maar eens flink herrie en denk aan mij, dat ik je help.

 

Natuurlijk zal het later met ons niet alleen maar onberispelijk gaan, dat hoeft ook niet. Het zijn kinderen. Maar ik duld geen bemoeienis van derden die er niets mee te maken hebben. Verdorie heb je het niet al zwaar genoeg?

Jij doet alles voor de bestwil van onze kinderen.

 

Karnemelkse pap moet hij eten

Soepenbrij (karnemelkpap) is heel goed voor ons kereltje, dat moet hij opeten. Z’n tweede portie aardappelen kun je daarvoor gerust laten vervallen. Natuurlijk zit je dan weer met hetzelfde feit, bemoeizucht en verwijten van omke en beppe wanneer het Pim niet naar de zin is. Toch proberen hoor Nan.

 

Ik ben helemaal niet van plan een model huishouding te maken maar we zullen proberen onze kinderen eenvoudig maar ook zó op te voeden dat ze later niet met omgekeerde handen staan en zich ook bij anderen kunnen redden en zich netjes gedragen. Ze mogen best een keer een jamtoet hebben maar niet altijd.

 

Een heel betoog van jou en nu ook van mij hè. Het gaat om onze kinderen. Toch Nan, als het te moeilijk voor je is, het te veel onenigheid geeft dat jij baas over onze schatten blijft ga dan gerust door zoals je het doet. Dan nog krijgen onze kinderen een goede opvoeding. Ja ik heb een hoge verwachting van jou maar niet te hoog schat. Ik ben nuchter genoeg om jouw verschillende moeilijkheden te begrijpen en ik verwacht helemaal geen onberispelijke kinderen bij mijn thuiskomst. Ik zou het niet willen.

 

Het is heerlijk om te voelen dat je me zo nodig hebt. Die kleinigheden die omke veroorzaakt verbeteren we samen. Ik ken mijn vrouw zo heel erg goed, ik vergis me niet in jou en onze kinderen.

Een stevige knuffel en even diep in je ogen kijken.

 

Ik ben harder geworden en maak meestal korte metten, heb ik het goed gedaan

Je zult straks eerst aan mij moeten wennen. Ik ben harder geworden en maak meestal korte metten. Maar mijn liefde is veel dieper er sterker geworden en daardoor kunnen wij elkaar begrijpen en helpen.

 

Voor anderen ben ik vaak ongevoelig en hard, dat was altijd al zo maar dat is in deze jaren erger geworden door harde bevindingen met anderen.

 

Jouw gedachte – ik doe het niet goed met onze kinderen – is juist goed. Hoeveel moeders denken dat helemaal nooit en bekommeren zich dan ook weinig om hun kinderen? Juist die gedachte is een teken dat je alles doet voor onze kinderen!! Ja zo is het.

 

Hoe zou ik niet altijd het goede doen en laten van jou zoeken. Jij denkt vaak alleen aan de kleine dingen die verkeerd zijn en maakt er grote stommiteiten van. Schat ik ken je door en door.

 

Dat Wim laatst zo maar op Ukki en op jou inhakte en daarna weer rustig was en op zijn vingers sabbelde en wat voor zich uit staarde. Zijn gedachten lijken razendsnel te gaan.

Misschien is hij ongedurig wanneer hij langer achter elkaar binnen moet blijven door regen of slecht weer. Zit hij lang te prakkiseren en diep na te denken, doe onze hummels dan een warm pakje aan en ga lekker met ze een winterse neus halen. Dat is hij lekker moe en eet en slaapt goed.

Zijn ze nog verkouden? Is Pim werkelijk ziek dan heeft hij er geen puf voor, dat merk je vanzelf.

 

Of jij nooit wat zelfstandiger zal worden? Niet nodig, dat ben je al maar je weet het nog niet.

 

Nog even in m’n armen, ik heb je zooo lief en zooo nodig. Koes Wim en Be dag liefste schatten van mij, gods zegen en een goede zondag.

 

 

Patrouille blijft te lang weg, zakkenvol lucifers om kampongs af te branden

Gistermiddag bleef een patrouille van Tjikaremas weer veel te lang weg. B. die ’s ochtends patrouille liep hoorde schoten. Met man en macht erop uit om ze op te snorren. De C-batterij deed ook mee. De gezamenlijke sterkte was ongeveer 40 man. Net toen ik met de eerste wagen de bocht om reed zag ik Klaas Dwaas, die ook met de Tjikaremas mensen op stap was aankomen met de hele sliert achter zich aan. Net op tijd want anders waren wij weg geweest en moest een andere ploeg weer achter ons aan.

 

De patrouille had vijf gevangenen gemaakt waaronder een paar boeven. De zware schoten die B. had gehoord bleken mortierschoten te zijn geweest. De patrouille had drie mortiergranaten die ze niet meer vertrouwden gewoon in open veld afgeschoten. Verder was er niets aan de hand.

De gevangenen hadden ze ergens in een kampong gesnapt, ze hielden een vergadering, een soort boefjescomplot. Erg lief zagen die knapen er ook niet uit.

 

Wij konden weer inrukken en de C-batterij weer terug hobbelen. Het was anders een machtige tocht geworden onder leiding van kapitein K. van de C-batterij.

Zakkenvol lucifers om een stelletje kampongs af te branden en daverend schieten. Twee dingen waar die kerel gek op is.

 

Wilde daarna schrijven maar toen kwam de dominee langs. We hebben dagsluiting gehouden. Wij gaan het ook weer doen. De pastor ging platen draaien in de cantine, He-ba-be-riba en He-laat-m’n-fiets-staan, daverende onzin maar verder zat er ook wel aardige muziek bij.

 

Je hebt me weer een por gegeven

Drie brieven van jou, je hebt me weer een por gegeven. Je had een goede zondag, je zat fijn aan mij te schrijven, was niet naar de kerk gegaan en toen je de trouwe kerkgangers langs zag komen kreeg je wroeging. Ik mag niet oordelen maar hoeveel mensen die trouw twee keer naar de kerk gaan zoals dat er in is gehamerd doen dat uit behoefte? Is het omdat de dominee het zegt of uit gewoonte of voor de anderen? Dan weet ik niet wat het beste is.

 

Blijf je thuis dan heb je geen gelegenheid om god tot je te laten spreken. Ik kan het goed begrijpen dat je steeds geen zin hebt. Zeker nu niet nu je in de kou zover moet fietsen. Toch hebben wij beiden geen vrede bij het thuisblijven hè? Vroeger bekommerde ik mij er weinig om en ging naar de kerk om de lieve vredeswil en spiekte als het lekker weer was en ging dan aan de kant van de Dokkumer Ee ergens lekker liggen. (Riviertje loopt achter ons ouderlijk huis, niet zo ver de weilanden in).

 

Nu sla ik geen enkele keer over. Is het uit gewoonte of uit behoefte of om het goede voorbeeld aan de jongens te geven? Ik weet het nog steeds niet. Toch weet ik dat het goed is wanneer ik ga.

 

Mogen vrouwen nooit iets nemen? Alles aan elkaar geven

Je vraagt mogen vrouwen nooit iets nemen? Een duister verhaal van je snoes, ik begrijp hoe je het aanvoelt. Het leven is geven en nemen maar het belangrijkste is geven.

Nemen zonder rekening te houden met het kunnen geven van de ander is egoïstisch.

In liefde is dat heel sterk het geval want liefde is louter en alleen geven. Alles van jezelf geven aan wie je liefhebt. Dat geldt net zo goed voor mannen als voor vrouwen. Juist door alles te geven mag je alles ontvangen of ik kan het ook zo zeggen. Door alles aan elkaar te geven, onze liefde, onze zorg, onze hulp, ons hart, onze ziel, mag je alles van elkaar nemen.

Als ik straks thuiskom ’neem’ ik jou niet maar geef ik mijzelf aan jou zodat wij alles van elkaar mogen nemen, jij precies zo. Ik zou je willen schrijven hoe mooi jij in alles voor mij bent maar ik kan het niet.

 

God schiep de eerste man en zag dat het goed was maar niet compleet. Daarna schiep hij de vrouw uit de man, als aanvulling op de man.

Daarin ligt het beginsel van geven en nemen. De man zoekt en kiest zijn vrouw en vraagt haar zijn vrouw te worden. De vrouw laat zich zoeken en kiezen en vinden. De echte vrouw neemt niet maar haar diepste wezen verlangt ernaar gekozen te worden. […..]

 

Man vrouw verhaal

De man is no. 1 en de vrouw is no. 2. God heeft het zo geschapen om zo van die twee één geheel te maken en dat is heerlijk goed.

Veel vrouwen protesteren daartegen. Al heeft een pieterig mannetje nog zo’n manwijf voor god en voor de wet blijft de man het hoofd van het gezin. Met de man staat of valt de vrouw. De man draagt de hoogste verantwoording omdat god het zo heeft ingesteld.

 

Wie heeft de meeste zorg voor de kinderen? Wie heeft de grootste taak in de opvoeding? Wie geeft, ontvangt, draagt en lijdt smart? De moeder.

Waarom? Een straf van god? Heeft god het huwelijk, de zorg en taken in het gezin niet goed verdeeld? Is het niet beter, niet minder zondig om een groot huisgezin te voorkomen? Is het goed de ene zonde te bestrijden met de andere? Het is zo moeilijk hè Nan?

 

Ik begrijp je zorg over en diep verlangen om het zo niet te hebben, te veel zorg, het niet kunnen bolwerken, te veel kinderen om ze allemaal alles te kunnen geven wat ze nodig hebben, het onmachtig zijn.

 

Heeft de moeder dan alleen alle zorgen van de kinderen? Heeft de vader alleen maar het genot, het nemen? Kan het dan niet anders, anders dan wat we in de dagelijkse praktijk in de huisgezinnen om ons heen zien?

Alles woelt door je gedachten. Je wenst soms ook man te zijn. Moet de vrouw steeds het onderspit delven?

 

Nee lieveling, we weten het wel en we begrijpen elkaar héél goed maar we weten eigenlijk geen goede oplossing.

 

Zonder gods hulp zullen wij voor dit levensprobleem geen oplossing vinden. Zonder hem kunnen wij ons niet vrijwaren en kunnen we niet beslissen wat we later moeten doen. Wij kunnen nu alleen maar bidden om hulp bij het leven naar gods bedoeling, hulp in ons huisgezin, bij de opvoeding van onze kinderen, dat wij hen niet als last zien maar als gave.

 

Geven en nemen, vergeef me

Een hele brief over geven en nemen. Ik heb er lang over zitten piekeren. Ik weet die dingen allemaal niet zeker maar voel ze zo. Heerlijk zo aan jou te schrijven, net alsof ik met je praat. Ik weet nu al dat ik later nooit zo goed zal kunnen praten als nu schrijven.

 

Even een paar kopjes koffiegedronken. Ik ben nu niet onwennig maar gelukkig omdat ik dichtbij je ben.

 

Zeg lieverd, als een ander onze brieven zou lezen dacht ie vast Jasses wat een stel, het druipt van de sentimentaliteit. Maar hoe fijn voor ons om in iedere regel liefde te lezen en te schrijven. Vaak is ons schrijven niet veel bijzonders vinden wij zelf maar wat genieten wij toch fijn van al die gewone dingen.

 

Ik kreeg jouw heerlijke brief, jouw antwoord. Ik hoef mij niet meer te schamen over mijn lange schrijven over ons. Jij schrijft er heel anders over maar je hebt mij met een paar regels alles! van jou laten weten. Je liet me diep in jouw hart kijken.

Hoe moet ik jouw dwars door alles liefde beantwoorden? Vergeef mij alles wat ik je heb aangedaan. Ik heb jouw liefde niet verdiend.

 

Later kunnen we er zo niet over praten zoals wij er nu over schrijven. Maar het is genoeg om alleen al samen te zijn zonder woorden, zonder iets te doen, alleen maar weten en voelen.

 

Hoe jij verlangt naar ons, dat wij eindelijk samen zijn en later nog eens samen een kindje mogen verwachten, de ziel van je moederhart en dan de twijfels die daarbij toeslaan. Je bent niet tegenstrijdig. Je hebt gelijk, wij zijn gevoelsmensen en ons gevoel komt steeds in botsing met ons verstand.

Ja je bent een wonderlijk schepsel maar heerlijk wonderlijk. Je kunt zelf je diepste gevoelens niet peilen, hoe zou een man kunnen peilen wat er in een vrouw die liefheeft, in haar moederhart leeft?

 

Les aan vervangers geven, kampong vegen

Weer patrouille gelopen. Om 7.00 uur er op uit met de wagens en met 25 nieuwelingen van Soebang. Lesgeven aan onze opvolgers. Het geheel stond onder leiding van de kapitein dus weer een machtige stunt, of slag in de lucht.

 

Ik kreeg mijn instructies van hoe en waar ik mijn 15 man bij de kampong op moest stellen. Het ging van een leien dakje. Hier en daar een paar posten en aan de achterkant de brengroep.

Toen ik mijn mannen om de halve kampong heen had begonnen we met vegen.

Alle kerels bij elkaar halen.

Door de voordeur erin en door de achterdeur eruit. De meeste orangs hadden het al door en kwamen vanzelf. Degenen die in de huizen bleven werden eruit gehaald. Ik had al een aardig groepje toen er bericht van voren kwam, je zit in de verkeerde kampong! Dank je, bestaat niet!!!

 

Afijn heb al die mensen toch maar meegenomen naar het verzamelpunt om hun papieren te controleren.

Daar vertelde de kapitein die aan kwam gieren in z’n jeep me doodleuk, je zat wel goed maar we moeten een kampong verderop zijn. Ik zachtjes verd…

 

Een kampong verder weer hetzelfde geintje. Vlug omsingelen, alle mannetjes bij elkaar. Het was daar pasardag, marktdag. Binnen het kwartier hadden we alle kerels bij elkaar, zo’n 700 man. De nieuwelingen krijgen de smaak al te pakken en weten al zo’n beetje wat ze moeten doen en laten. De rest was voor Klaas Dwaas (zie vorige blogs) en zijn spionnen.

 

Wanneer er werkelijk boeven in die kleine kampong zaten waren ze al lang gewaarschuwd en verdwenen natuurlijk door die eerste stunt. Klaas Dwaas haalde er toch nog zes man uit voor nader onderzoek.

We hebben ons vermaakt met de handigheid van de kapitein even een kampong vegen.

 

’s Avonds een pingpong wedstrijd, ik lag er na drie rondes al uit. Veel snelle, harde partijen. Twee man van ons zitten in de finale die in Soebang gespeeld wordt.

 

Uniform verpatst voor de maîtresse, stop het in de doofpot

Een vreemd geval hier. Een korporaal van hier heeft z’n uniform voor f 40,- op de pasar verkocht. Het lekte uit met als gevolg dat hij vanochtend verhoord werd, hij bekende. Je kunt wel raden waar zulke goederen blijven.

Stom van die knaap, wordt het een zaak voor de krijgsraad dan kan hij rekenen op drie tot vier maanden brommen.

 

Ik begrijp hoe hij ertoe gekomen is. Zijn verkering was uitgeraakt en toen zocht en vond hij een aardig huisje en een aardig meisje in Soekamandi. Bij de verhuizing naar hier heeft hij haar meegenomen en onderdak gebracht in de kampong. Zo’n maîtresse kost geld. Kamerhuur, eten, jurkje, schoenen, niet van zijn maandsalaris te betalen.

Met als gevolg, stelen, verhandelen om er iets bij te verdienen. Hij kan een flinke dauw krijgen maar ik hoop dat hij nog een kans krijgt.

 

Hij heeft zeker gepraat want een andere jongen kreeg ook voorarrest. Ik vond het rot om hem nadat hij van patrouille kwam moest vertellen dat hij op z’n kamer moest blijven. Ik heb het meisje inmiddels ook opgehaald voor verhoor. Bovendien nog twee kerels uit de kampong die ook bij het handeltje betrokken lijken te zijn. Een akelig geval.

 

De korporaal blijft voorlopig voor verhoor vast in Soebang, het wordt van a tot z uitgeknobbeld. Die meid is weer vertrokken naar Soekamandi.

Het is te hopen dat de overste het in de doofpot stopt en het vuile zaakje niet voor de krijgsraad komt.

 

Het is waar, ik sluit mij wel wat op

Het is waar, ik sluit mij wel wat op. Maar ik geniet veel meer van een brief schrijven aan jou dan van een film of dansen in Bandoeng. Het zien daarvan doet me zo hevig naar je verlangen dat ik soms mijzelf niet meer ben.

 

4 February, 2019
Hilma Bruinsma

Blog 84: Terug in Kasomálang, schietoefening met kanonnen, zwervende bendes opereren op instructie van de Repoeblik, aflossing 7 DD, houden wij dit vol? (tweede helft oktober 1948)

 

 

Twee spagaten

 

Over hoe houden wij dit vol

Hoewel de demobilisatie is uitgesteld (blog 83) komt de aflossing van de 7 DD aan en zijn er andere tekenen waardoor het toch lijkt dat het einde in zicht komt.

Mijn vader schrijft steeds opener en durft steeds verder te gaan. Hij schrijft dat hij eerder terughoudend was uit vrees dat hij door zijn ware gevoelens te vertellen alles nog ondraaglijker maakt.

Maar houdt hij zich langer in dan is het alsof hij mijn moeders wanhoop niet kan begrijpen terwijl hij het juist zo goed begrijpt.

Hij schrijft integer en mooi over hun liefde. Toch kies ik ervoor om hier alleen de strekking weer te geven en bij hen te laten wat van hen is. De lijn van mijn moeders -ik vertrouw je- ligt hier. (Zie bij Over Taboe in het theemeubel onder kopje vooruitblik vanuit Keerkring of rondwaren in tijd)

 

In wezen heeft mijn vader gelijk. Door hun openheid over hun liefde, het gemis en het verlangen, het beschrijven van de intensiteit van het gemis en verlangen, het van elkaar te weten maakt het inderdaad nog moeilijker om niet bij elkaar te zijn. Het weten voert de druk op.

Terwijl dezelfde liefde het hen juist mogelijk maakt om vol te houden.

 

Moeilijk om dit te constateren tegen de achtergrond dat de demobilisatie pas in december 1949 zal zijn. Ze hebben het volgehouden maar hoe houden ze dit vol.

 

Spagaat I

 

Over hoe voeden we de kinderen op

Een ander moeilijke constatering is het verschil te zien tussen wat mijn vader schrijft over opvoeden en wat daar uiteindelijk later van terecht is gekomen.

 

De reden om met zijn brieven aan de slag te gaan (intro bij Getuigen en Tijdgenoten van het NIOD) is om te achterhalen of hij de strakharde vader werd door zijn lange tijd in Indië.

In blog 64  beschrijf ik de mentale klem waar hij inzit. Daarin ligt een deel van de verklaring. Hij moet zijn kinderen in gods gedachtegoed grootbrengen terwijl hijzelf moeite heeft met het geloof in god.

Een onmogelijke opgave. Dat hij zelfs in de extreme omstandigheden geen troost zoekt bij god tekent hem voor altijd.

 

Die klem verklaart echter niet waarom hij zijn vrije gedachten over opvoeden niet in praktijk heeft kunnen brengen.

Waar is zijn gedachtegoed gebleven? Is het in de algehele verharding onder extreme omstandigheden bevroren? Heeft dat daar iets mee te maken of heeft het er niets mee te maken?

Klein voorbeeld van verdwenen ideeën, zie verderop in de blog – Geen voorstander van bord leeg moeten eten -. Wij moesten ons bord wel leegeten.

Spagaat II

 

Antwoord op twee spagaten

Gewoon doorgaan met lezen van de brieven, verwerken tot blogs Taboe in het theemeubel. Inzicht komt met de tijd. Voor zover het kan.

 

Voorop staat dat ook al is alles anders gegaan dan mijn ouders voor ogen hadden, het inzicht en weten hoe zij dachten, wie zij waren is van onschatbare waarde. Het geeft een heel ander licht op en een grondslag onder alles.

Mijn vader is in mijn hart. Mijn moeder is daar.

 

Terug in Kasomálang, niet meteen in de blubber

Eerst, ja wat? Iedere keer hetzelfde liefste, innige zoen, stevige knuffel, de hummels enz. maar je weet het hè, Alles!!!

 

Ben weer terug in Kasomálang. Vanochtend een vlot staaltje van verhuizen gegeven. Ik had al mijn spullen in mijn bureautje gedaan, klep en deurtjes dicht. Om 10.00 uur kwam een drietonner. Ik had de lege kamers al schoon. Lossen en opladen.

 

Om 12.00 uur had ik mij op mijn vertrouwde hoekje geïnstalleerd. Mijn schatten weer op m’n kastje en klaar. Heb hier een beetje rondgekeken er is door de gevangenen heel wat opgeknapt. De regentijd kan nu wel komen, we zitten niet meteen in de blubber.

 

Goeie vangst, spionnen verspreid in de kampongs

Klaas D. deed gisteravond een goeie vangst. Hij kreeg een seintje van een van de spionnen die overal verspreid in de kampongs zitten. Er waren een paar kerels uit Djogja op doorreis.

 

Het bleken militairen te zijn. Een sergeant-majoor en een korporaal. Ze hadden banjak veel papieren bij zich die nu niet meer uitgeplozen kunnen worden. Het waren kwartiermakers van een bende van ongeveer 50 man sterk.

 

Ze waren uitgezonden om zich in een gebied ten noorden van Poerwakarta te vestigen. Daar zal nu wel niet veel van terecht komen.

 

Zelf op patrouille, bewapend alsof we zo door naar Djogja gingen

Zelf ook weer getippeld, 20 km. Met tien man op stap waaronder ltn. M. en B. We hadden een bren en een mortier mee, vijf handgranaten, geweren en stens. Bloedjelink, alsof we zo door naar Djogja gingen.

 

De jongens keken me wat medelijdend aan, dat haalde ik toch niet want het ging knobbel op en knobbel af. Het was een heerlijk frisse ochtend en we hadden de gang er stevig in. Machtig wat is dit land mooi. Weet het niet te beschrijven, je moet het zien.

De hellingen zijn dicht begroeid. Je hebt geen idee hoe hoog je zit. Kom je dan ineens bij een doorkijkje dan zie je pas de diepte en de verte, onvoorstelbaar mooi. Je krijgt het nooit mooi op de foto.

 

Ik hapte bij zo’n steile klim wel eens naar adem maar het ging uitstekend schat.

Na twee uur tippelen even uitblazen in een kampong, klapperwater drinken. Lekker verkoelend maar je moet er niet te veel van nemen dan word je benauwd en krijgt slappe knieën.

 

Hier en daar naar de situatie geïnformeerd maar er was niets aan de hand.

Geen hard wegrennende kerels dus geen schot gelost.

 

Gesproken wordt er weinig

Weer verder schuiven, berg op berg af. Even in een kali van steen op steen springen. Gesproken wordt er weinig want we lopen met een onderlinge afstand van 10 m. Bij een plotselinge beschieting is er zo weinig trefkans. Bovendien heeft het als voordeel dat de jongens zelf beter opletten wat er op het terrein gebeurt.

 

We kwamen uit bij Tsjisalak waar een post met veldpolitie zit.

Toch nog een kerel in de kraag gepikt.

 

Klaas D, een lange, dunne kerel uit Leeuwarden met de bijnaam Klaas Dwaas heeft een soort 6e zintuig. Per intuïtie voelt hij of een kerel fout is of niet. Hij heeft het niet vaak mis. Hij vroeg de man naar zijn naam waar geen vlot antwoord op kwam. Ook klopte zijn papiertje niet met wat hij opgaf. Meteen mee en de bren sjouwen. De Dwaas zoekt het wel verder uit.

 

Ben daarna nog naar de familie Berghuis (o.a. blog 78 bij foto Bijkletsen) gegaan maar ze waren niet thuis. Heb daar rustig de krant gelezen.

 

Schietoefening met de kanonnen, niet als zandhazen naar huis

We hebben weer schietoefeningen, drie dagen lang. Zo langzamerhand worden we weer artilleristen en gaan dus niet als zandhazen naar huis.

Het puffen met de kanonnen verliep foutloos.

Schietoefening

 

Gelukkig was het schietterrein deze keer vlakbij en makkelijk te bereiken. De stukken stonden in de schaduw van bomen opgesteld, dus geen braadpan zoals de vorige keren (blog 81 onder kopje schietoefening).

 

De tweede dag was ik naar de waarnemingspost gegaan. Het was interessant om ook eens de uitwerking van ons schieten te zien. De overste wees verschillende doelen aan zoals een groepje bomen op een berghelling, een kleine sawa, een kale plek enz. De ene officier was heel wat handiger met de schietinstructies aan de kanonniers dan de ander.

Ltn. B zat met drie proefschoten bovenop zijn doel terwijl de majoor van I-6 RVA er met tien schoten nog ver naast zat.

 

De overste gaf heel wat kritiek. Er kwam ook nog hoog bezoek langs, kolonel Uilenspiegel, nee Uilenveld.

 

Over het algemeen is de oefening vrij goed geslaagd. Ik merkte wel dat de meeste fouten door de officieren op de waarnemingspost werden gemaakt. Er zaten ook moeilijke opdrachten bij. Nog een dag en dan zijn we er weer voor een maandje vanaf.

 

Opvoeden, op eigen beentjes leren staan, is moeilijk. Jij kunt het

Bij sommige mannen hier is het belangrijkste om straks een goede betrekking te vinden. Verstandig bekeken maar ik ben niet verstandig, geld kan me geen lor schelen. Eerst komen mijn lievelingen, dan pas de rest.

 

Nee, ik ben niet van plan om onze hummels in een bepaalde richting te dwingen. Wel te leiden, samen met jou. Eerst even een stevige koes. Volgende postblad verder.

Ze mogen zelf kiezen wat ze later willen worden. Wij zullen proberen hen zoveel mogelijk vrij te laten. Dat ze jong al een eigen inzicht kunnen vormen van goed en kwaad.

 

Door jouw heerlijke brieven begrijp ik steeds beter dat het opvoeden van kinderen heel moeilijk is schat. In het algemeen worden de kinderen in Raard voor Raard en omgeving opgevoed. Jij begrijpt de nadelen daarvan.

 

Jij stuurde ons jonkje als proef alleen met een tas naar pake en beppe B. Het baasje durfde het aan maar moest toch steeds naar memmi omkijken. Niet alleen om te wuiven.

Jij hielp hem op zijn eerste reis door hem na te kijken en te steunen. Fijn was dat en heel goed van jou gezien. Ons kereltje kwam later verrukt thuis. Niet alleen om de appels van beppe maar vooral omdat het gelukt was. Beppe vond hem een grutte (grote) jongen.

Hij voelt zich nu al te groot om nog bij de kapper te huilen.

 

Je hebt gelijk dat opvoeden niet betekent, dit en dat mag je niet doen maar veel meer dit mag je doen, proberen, dat kun je wel alleen. Zo leer je onze schatten al vroeg op eigen beentjes te staan.

 

Zelf oordelen en zelf doen met jou als veilige achtergrond die alles nauwlettend gadeslaat en alleen ingrijpt als het werkelijk verkeerd dreigt te gaan.

Een stevige omhelzing daarvoor, ik hoop zo straks met jou onze schatten op te voeden zoals jij het tot nu toe gedaan hebt. Ik hou vol schat, jij kunt het wel! Heel goed zelfs.

 

Geen voorstander van bord leeg moeten eten

Ik ben er geen voorstander van dat kinderen steeds hun bord leeg moeten eten van wat er voor hen is klaargemaakt. Als ze wat ouder zijn en zelf hun boterhammetjes kunnen smeren en zelf aardappels opscheppen weten ze snel wat hun maat is en wat hun lichaampjes nodig hebben.

Hoe vaak komt het niet voor dat kinderen geen trek hebben ze juist geprest worden om veel te eten.

 

Ik kan ook niet met tegenzin eten, net als jij. Zolang ze gezond zijn geeft moeder natuur hen in wat ze nodig hebben. Eten ze langere tijd achtereen niet dan zijn ze ziek en moeten er maatregelen getroffen worden.

Ik eet zolang ik trek heb en is mijn bord dan nog halfvol dan stop ik. Ben jij het met mij eens?

 

Zuske kan ik dus zomaar oppakken, dat is heerlijk. Maar Pim moet ik eerst zijn gang laten gaan. Heel goed gezien, hij moet eerst weten wat voor soort kerel ik ben en dan is het in orde. Ga me even afspoelen. Dag skotten.

 

Laatste dag schietoefening, we krijgen het idee dat er toch een eind aankomt

Laatste dag van de schietoefening. Het was een regimentsoefening met twaalf kanonnen. Om 6.00 uur eruit en om 7.30 uur stonden we al schietklaar.

Eerst stomvervelend, uren wachten, zo nu en dan een paar schoten.

Om 13.00 uur knikkerden we alles er achter elkaar uit, een machtig geluid, het ging heel goed. Voorlopig zijn we weer klaar met die schieterij.

 

Het zakkanon van Klaas Dwaas, een oud en zwaar pistool, gerepareerd.

Met de nieuwe wachtmeester B. gewandeld en in het bergmeertje gevist.

 

Gezellige avond in elkaar draaien voor trouwpartij

De kapitein klampte me aan. Ik moet proberen een gezellige avond in elkaar te draaien voor zijn trouwpartij. Hij is zo arm als een kerkrat, maar eens zien. Ik heb nog een maand.

 

 

Aflossers

Onze aflossers worden vrij zeker zo vlug mogelijk over de diverse posten verdeeld. Niet gek schat, als ze een tijdje mee hebben gelopen wordt het voor ons een hele verbetering. De jongens zitten nu al uit te kienen hoe ze hen tuk zullen krijgen. Geloof maar dat ze flink door de mosterd gehaald worden, wat ook wel goed is.

 

Wij krijgen nu toch het idee dat er eindelijk een eind aan komt. Het geeft weer verandering en de tijd schiet er harder mee op.

 

 

Nieuw bed en pakket

Hoe slaapt het nieuwe bed dat je voor ons hebt gekocht? Je hebt het heel goed gedaan door het beste te kopen dat je kon krijgen. We brengen 1/3 van ons leven in bed door. Wat zal ik weer heerlijk samen met jou koesen.

Ik slaap nog steeds op een hard veldbed en zal eerst moeten wennen aan al die veren.

 

Heb je al een keuze gemaakt voor een nieuw tafelkleed? Om zo onze spullen te kopen is bovenal voor jou zo fijn omdat het een mooie afleiding voor je is én je zo toch voelt dat er eindelijk een eind in zicht komt en wij straks weer samen zijn.

 

Fijn dat het pakket goed is overgekomen. Ik voel jouw armen om mijn hals, je bent er zo blij mee en dat maakt mij gelukkig.

Heb je de pinda’s door de bakker laten branden of heb je het zelf gedaan?

 

We komen het eerste jaar zeker geen thee te kort. Ben bezig om een goede voorraad koffie bijeen te scharrelen.

 

Hoop dat we gauw weten in welke maand wij teruggaan. Steeds die onzekerheid maakt je zo wanhopig.

 

Djongossen speelden mandoer, werkbaas van de gevangenen

Vanochtend eerst achter de djongossen aan gezeten. Ik geloof dat ze een goede tijd hebben gehad zolang ik boven op de berg zat. Het meeste werk werd door gevangenen opgeknapt en ons personeel speelde mandoer, werkbaas.

 

Onze vier kanonnen door een stel gevangenen laten poetsen, netjes. De arme drommels kijken hun ogen uit het hoofd bij die schietijzers.

 

Spullen voor onze aflossers, theetuinen weer gesnoeid, fabrieken draaien weer

Er ging een wagen naar Bandoeng en ik kreeg het in mijn hoofd om mee te gaan. Het is bijna een jaar geleden dat ik er even tussenuit was.

Samen met de chauffeur op reis. Eerst naar de staf voor instructies. Het bleek dat wij spullen voor onze aflossers op moesten halen.

 

Wat is alles langs de weg een machtig stuk veranderd. De opgeschoten theetuinen allemaal weer gesnoeid, de fabrieken draaien weer, overal wordt gewerkt. Grote groentetuinen tegen de hellingen.

 

De weg is belabberd. Heb de keren niet geteld dat ik met mijn kop tegen het dak van de cabine knalde, 160 km hobbelen.

 

Soldaten zijn armoezaaiers

Bandoeng was stil, dat is altijd zo in de middaguren. We kregen onze vracht soldatenkastjes mee.

In de Open deur (Leger des Heils) koffiegedronken met iets erbij.

 

Een pakje Engelse sigaretten en een pakje shag gekocht, f 6,00 meneer. Nog even de winkelstraat doorgelopen, prachtige spullen.

Alleen kijken niet aankomen, tjonge wat zijn militairen armoedzaaiers.

We ergerden ons en zijn hem gauw weer gesmeerd.

 

Geef mij de ruimte maar daar kun je tenminste gratis luchthappen en kaliwater drinken.

 

Nieuwe troep, wat een verschil met twee jaar geleden, tot de nek in de blubber

We moesten helemaal door naar Soebang om te lossen en van daar weer naar Kasomálang.

 

We verloren geen enkel kastje dus dat ging goed. We losten in het kamp waar de nieuwe troepen vandaag zijn aangekomen. Hun bedje is gespreid hoor.

 

Wat een verschil met toen wij twee jaar geleden in een tentenkamp terechtkwamen, tot aan de nek in de blubber.

 

Zij hebben per man een goed veldbed, een kastje, wat bij ons nu nog steeds niet het geval is, een goede ligging, een kantine met bar en barkrukjes, gemeenschappelijke eetzaal enz.

Het is fijn dat het nu zo kan en ik gun het hen van harte. Echte groentjes hoor Nan.

 

Poepmodel, eindelijk de kerels die ons straks aflossen, eindelijk naar huis

Doorgewinterde of gaargebraden kerels als wij vermaken ons even om het stuntelig gedoe van de nieuwkomers. Afijn, wij waren net zo, het went snel en het vreemde is er zo van af.

 

Verschillende jongens hadden bezwaar tegen het gemeenschappelijk mandiën, echt Hollands. Wij lachen erom en zij na een paar weken ook.

 

Gezamenlijk mandiën

 

Alles ging poepmodel, de jongens kwamen in colonne aanmarcheren om een kastje te halen.

 

Voor mij was het fijnste het gevoel eindelijk verandering, eindelijk de kerels die ons straks aflossen, eindelijk een vooruitzicht, eindelijk naar huis.

 

Alles is nog onzeker en vaag maar het begin is er liefste.

Hoop maar dat de nieuwe troepen snel hier en daar tussen geduwd worden.

 

Deze groep is ook Artillerie, 160 man. Dat is niet veel. Ik geloof dat er ook nog infanterie in ons vak bijkomt. Afwachten maar, deze zijn er in ieder geval.

 

We waren net voor het donker binnen, lekker gegeten, heerlijk gemandied, potje pingen met B. en schaak met K. en nu jou weer even alles vertellen.

Er was geen post. Ik weet niks meer lieveling.

Je weet het hè, het gebruikelijke even dit en even dat enz. Nacht memmi, Pim en Uk, Alles van jouw man en jullie heit.

 

Patrouille, kleine bende van 60 man

B. is op patrouille geweest en heeft een paar kerels opgepikt in een kampong waar het erg stil was. Volgens inlichtingen moet er in de buurt een kleine bende zitten die zich koest houdt. Nu proberen of de gevangenen goede informatie kunnen geven om dat zaakje op te rollen.

 

Het moeten ongeveer 60 man zijn, slecht bewapend. Het is heel moeilijk om zo’n groepje te pakken te krijgen omdat ze zich steeds verplaatsen en ons ontlopen wat heel gemakkelijk is in de bergen.

 

Zwervende bendes opereren op instructie van de Repoeblik

De laatste dagen waren er weer beschietingen op de trein Batavia – Bandoeng. Bij de laatste aanslag ontspoorde de trein en vielen er doden.

Daar zal ook wel weer een communistisch tintje aan gegeven worden.

 

De Repoeblik heeft het ‘natuurlijk niet gewild’. Hoewel steeds uit in beslag genomen papieren blijkt dat de zwervende bendes op instructie van de Repoeblik opereren. Het wordt hoog tijd dat in die buurt grote schoonmaak wordt gehouden.

 

Wat hebben wij het hier dan rustig. Hier en daar moet nog iets zitten maar zij houden zich koest.

6 RVA is berucht en ver buiten ons gebied bekend bij de bendes.

 

Samenwerking met de inlichtingendienst Soebang

Onze inlichtingendienst heeft weer een goede slag geslagen en vijf vuurwapens in beslag genomen waaronder Amerikaanse machinegeweren.

 

Juist door de inlichtingendiensten zoals van Klaas Dwaas, een zekere P. van de Staf en de inlichtingendienst van Soebang die nauw samenwerken, weten we zo langzamerhand vrij goed wat er aan de hand is.

 

De nieuwelingen blijven voorlopig in Soebang maar gaan wel zo spoedig mogelijk mee tippelen. Niet gek hè schat.  Denk wel dat ze een goede opleiding krijgen.

Natuurlijk gaat alles eerst model maar al gauw krijgen ze ervaring met waar alles rustig is en waar ze niet moeten kijken. Het gaat goed zo vrouwke!!

 

Ben je gelukkig vandaag Nanni, heb je goede moed? Ik wel. Nog een week en deze maand is ook alweer om.

XXX

 

Zes postvellen lang liefdesbrief

Heb het gevoel dat ik je oneindig veel wil vertellen Nan maar ik weet niet wat. Ik begin met jouw laatste brieven, dan kan ik het beste met je praten.

 

Krijg ik een zonnebril van je mijn heerlijk zorgzame schat. En dacht je dat ik dat zou afkeuren omdat, alleen verstandelijk geredeneerd, de lak duurder is dan de brief. Nee lieveling!!! Jij hebt het spontaan, uit volle diepe liefde gedaan en daarbij valt al het verstandelijke geredeneer weg.

 

De laatste tijd schrijf jij jouw verlangen vaker snoes en dat maakt mij heerlijk gelukkig omdat het ons verlangen is.

 

Vaak durf ik het je niet te schrijven omdat ik bang ben dat het dan lijkt op hoe het toen soms was, dat ons verlangen niet gelijk opging. Nu weet ik wat erin jou omgaat.

Ik mag en durf mijn lieveling alles schrijven, proberen te schrijven hoe ik denk en voel omdat ik het van haar weet. Dit is iets van ons samen. […]

 

Moreel afzakken van de jongens

Je vroeg of er veel jongens moreel afzakken, of het ernstig is met onze jongens. Ja en nee schat. Hier is het op een enkeling na goed te noemen. In steden zoals Bandoeng (o.a. blog 65 en Batavia is het slechter.

Daar is de gelegenheid om geestelijk, moreel en lichamelijk achteruit te gaan veel groter. Gelukkig zaten wij steeds in de buitengebieden.

De zedelijke tegenstelling van platteland en stad is hier nog veel groter dan thuis en daar komt nog bij dat in de steden duizenden mooie lieve Indootjes zijn.

 

De natuur heeft iedere jongen en ieder meisje het verlangen naar elkaar gegeven, ook het verlangen naar seksuele omgang. Dat is de liefde. Bij de vrouw of meisje ligt dat veel dieper dan bij de man of jongen.

Hier in deze omstandigheden waar de jongen zijn verlangen ook heeft en toch geen meisje kiest omdat hij straks teruggaat, is alles zoveel moeilijker.

Velen houden het niet vol en misbruiken het hoogste wat god de liefde in de natuur van de mens gegeven heeft.

 

Jij kunt je gelukkig omgang zonder liefde niet voorstellen, ik na deze tijd wel.

Ik weet hoe ontzettend moeilijk het is wanneer je alleen bent om trouw aan jezelf te blijven en je meisje, verloofde of vrouw in Holland.

 

Ik veroordeel niemand, het begint onschuldig, daarna verdomd oppassen

Had een lange onderbreking en zojuist weer twee heerlijke, alles zeggende brieven van jou gehad. Ik ga weer fijn verder met jou schat want ik ben nog lang niet uitgepraat.

 

Waar was ik, o ja. Ik wil niet goed praten wat slecht is maar ik veroordeel niemand die hier niet staande kan blijven. Het begin is meestal zo onschuldig, het gaat zo ongemerkt. Je maakt kennis met een meisje door een praatje tijdens een dans. Soms loop je op straat te slenteren en nodigt een burger je uit. Later kom je nog eens langs omdat dat je gevraagd is.

 

Dan is het geen kennis meer maar een vriendinnetje. Ook heel aardig. Dan wordt het verdomd oppassen.

 

Want alleen vriendschap tussen een man en vrouw, vooral hier in de tropen bestaat niet. Een van beiden verliest het altijd en is diegene zo sterk om ermee uit te scheiden dan is het goed.

 

Maar het vriendinnetje is aardig, lief, heeft een vlot figuurtje, is jong en verlangend. Je kunt er aardig mee praten doordat ze je eigen taal spreekt en een goede schoolopleiding heeft gehad. Het begint met een zoen en het eindigt in een soort hartstochtelijke liefde, alles nemen en geven, zonder echte ware diepe liefde.

Later wordt het erger doordat er geen liefde en er geen gelegenheid is.

Dan zakken de jongens af naar de kampongs en kunnen daar hun hart ophalen, desnoods met 10 meisjes of vrouwen.

 

Nog erger wordt het wanneer de kerels het onderscheid niet meer kunnen of willen zien, dan kruipen ze op ieder wijf dat zich aanbiedt. Gelukkig zijn dat heel sporadische gevallen.

 

Mooie jonge vrouwen worden aangeboden, kan ik je dit zo maar schrijven

Soms worden je mooie jonge vrouwen aangeboden als je op een kampongfeest bent. Het zijn niet altijd hoeren hoor maar vaak gezonde vrouwen waar je zonder gevaar voor ziekte je opgekropte hartstocht mee uitleven kunt.

B. was deze week op patrouille en kwam in een kampong waar feest was. Een mooi Javaans meisje danste de eeuwenoude dansen, eerst langzaam, steeds sneller en vuriger, zich helemaal inlevend. B. zat maar te kijken.

Even later tikte de Loera hem op de schouder en fluisterde hem in dat hij het danseresje die avond mocht hebben om te doen en laten naar zijn verkiezing.

 

Daar moet je helemaal niet vreemd van opkijken, het komt vaker voor. B. bedankte en is gauw weggegaan. Maar als hij daar alleen geweest was, zonder de andere jongens, nou dan was het snel verhipt moeilijk geweest.

 

Misschien kun je het nog steeds niet begrijpen omdat jij er zonder liefde niet aan denken kunt, en ervan walgt, net als ik, goddank door jou.

 

Twee jaar lang geen omgang met een meisje uit je eigen milieu is hard, zeker in het leger.

De kerels barsten soms om aan natuurlijke drang te voldoen. Staan ze niet sterk, is er geen steun van thuis, wordt er weinig van hogerhand voor hen gedaan, hebben ze geen veiligheidsklep, dan duiken ze de kampong in of gaan naar Bandoeng waar genoeg gelegenheid is.

 

De meest verstokten zeggen een zwartje naait net zo lekker, ze hebben allemaal hetzelfde ding, de rest kan ons niets schelen.

Ik vraag me af of ik je dit zomaar allemaal kan schrijven? Ja toch wel hè, jij kunt er iets van begrijpen en oordeelt niet zo gauw.

 

Gelukkig de jongens die nog een houvast op de smalle weg hebben. Gelukkig dat er thuis nog zoveel gebeden tot god opstijgen.

 

Ik schrijf vandaag vreemde brieven, jij zorgt ervoor dat ik niet ten onder ga

Zes postvellen op een dag. Ik schrijf vandaag vreemde brieven, hindert niet hè?

 

Ben gelukkig liefste, jou mag ik alles schrijven, jij alleen kunt alles van mij begrijpen. Jij zorgt ervoor dat ik niet te gronde ga in deze onzedelijke stinkput, net zolang tot wij weer samen zijn en eerlijk in elkaars ogen kunnen kijken.

 

Daarom blijf ik dicht bij jou, zeg ik alles aan jou. Weet je snoes, ik ben ook bang voor de steden. Ik zou misschien ook toevlucht zoeken en mij voorstellen dat jij het was. Hoe heerlijk dan Nan me eerlijk en veilig in jouw armen te weten. Ik sla mijzelf niet op de borst, ik ben zo zwak, het is alleen door jou en gods grote genade.

 

Nu gewoon verder met je brieven. Wat fijn dat Pim spijkers voor heit meebracht. Heit begint voor ons jonkje echt te bestaan.

 

Ik schaam mij achteraf

Heb niet geschreven sinds mijn vorige brieven. Ik weet niet meer wat ik je allemaal heb geschreven en als ik zo vrij over alles van ons schrijf schaam ik mij achteraf. IK zal blij zijn wanneer ik dan jouw antwoord lees.

 

Heb weer geprobeerd om een paar schetsjes van het Indische landschap te maken maar het lukte niet. Het werd een smeerboel.

 

Franse film, komische noot om te brullen

We hadden weer een filmwagen over de vloer met een Franse film deze keer. Hij was goed te zien omdat wij in Soebang een lichtmotor konden lenen.

 

Op zich een mooie film maar geen rolprent om op een buitenpost te draaien. Het was een drama uit de oorlogsjaren, een goede film, geen flauwekul.

Toch prefereert de doorsnee soldaat een beetje meer muziek, een leuk gezichtje en een komische noot waar ze om kunnen brullen.

 

De twee meisjes van Berghuis zaten naast mij. Ze vroegen honderduit. Echte kindervragen, vaak logisch en het viel niet mee om alles te beantwoorden. Een voorproefje. Ze genoten kostelijk.

 

Twee meisjes familie B?

 

Groentjes in training, chaufferen

K. is weer bij ons teruggekomen. Hij loopt weer patrouille, valt niet mee na zo’n lange tijd op een bureaustoel.

 

De groentjes zijn al in training op de laagvlakte bij I-6 RVA. Wat zullen die kerels zweten bij deze hitte. Het is hier sinds heel lang niet meer zo warm geweest.

De meesten krijgen Rode Hond door het zweten, niet erg maar lastig door de jeuk.

Ringworm, dysenterie en schimmeltenen zijn hier de kinderziekten die ze allemaal door moeten maken.

Wij krijgen hen binnenkort hier maar eerst moeten ze leren in de warmte te lopen en dan bij ons in de warmte te klimmen en dalen.

 

K’s gekke kop? Het is rustig nu H’tje boven zit

 

Het bevalt mij hier ook weer Nan. Wij kunnen goed met elkaar opschieten en het is rustig nu H’tje boven zit.

Het bevalt hem niet erg goed daar, te stil en hij heeft er de pest aan om met een ltn. op een kamer te slapen. Dan is hij geen eigen baas.

 

Ik weet niks meer, hindert niet hè?

 

O ja, wij leren straks chaufferen en krijgen ook algemene motorkennis. Niet gek. Misschien heb ik het later nooit nodig maar het is toch makkelijk.

Nog even een paar lessen van mijn cursus en dan ga ik volleyballen.

Een liefdevolle zoen, daag lievelingen.

 

Geen post, geen pest te doen, geef me een opstopper

Geen post. Heb hier geen pest te doen en dat is niet goed voor mij. Ben al die snertkarweitjes zat. Kon ik maar zeggen nou baas ik neem ontslag!!

 

Ik las gisteravond maar ik ben net als jij, leef mij veel te veel in, zeker als het om jong geluk en liefde gaat. Ik word jaloers, raak overstuur en sta in brand. Heb nergens puf in en ben ontzettend ongedurig. Wat een gejeremieer.

 

Schat geef me een zoen en een beste opstopper.

 

Wat heerlijk Pimmie met z’n potlood krassen naast jou aan tafel, waar jij mij schrijft.

Ik stop een schetsje voor Pim in deze brief, fan heit.

 

Mijn dierbare schatten. Liefste is alles goed? Hoe heb je het vandaag gehad?

Was je moedig of ongelukkig.

Waren Wim en Zuske lief of ondeugend?

 

Geen post. Wel een pakje van jou, heerlijk zorgzame schat! Ben er zo blij mee!!

De zonnebril is prachtig! De rokertjes heerlijk, we roken er vanavond allemaal van. Fijn dat er twee filmrolletjes bij zitten.

 

Fotohandeltje

Ons maandsalaris is binnen en ik heb meteen veel fotogeld gebeurd van de jongens en jou meteen f 150,- gedelegeerd. Onder andere blog 66.

 

Je schreef me geen grote fotobestellingen meer op te geven als ik het even schikken kon want jij kunt het daarna niet uitzingen. Er zit een hoop geld in en je kunt het niet altijd zelf voorschieten en aan lenen heb je een hekel.

 

Maar het kan haast niet anders en het komt ook doordat de delegaties zo lang onderweg zijn. Toch komt het altijd weer boven water. Het geeft ons allebei veel werk en ik wil absoluut niet dat jij er geld op toe moet leggen. Dat doe ik niet.

Ik hoef er niet aan te verdienen maar alle onkosten moeten er uit komen en de nieuwe foto’s die wij zelf houden ook.

Gaat het zo niet dan schei ik er mee uit of ik verkoop de foto’s duurder. Je moet ook de filmrolletjes meerekenen hoor.

 

 

 

Heb foto’s genomen in een kampong, van vrouwen aan de was in de kali, K’s rare kop

 

Waarom ik er niet vaak opsta? Omdat een ander foto’s van mij maakt en die mislukken vaak.

 

Pracht natuurfoto’s

Kreeg een prachtserie foto’s, vooral natuurfoto’s. 20 Stuks voor f 5,20.

Had ze via de Staf besteld. Ik stuur je ze per postblad met zoveel mogelijk beschrijvingen. Zo mooi kan ik ze nooit maken omdat mijn oude kiekkastje er niet geschikt voor is.

[Foto’s staan verspreid in de blogs. Van de beschrijving is niet veel gekomen.]

 

Precies twee jaar geleden, feestje van de Staf

Het is precies twee jaar geleden dat wij in Priok van de boot stapten.

De Staf vierde het met een feestje in de kantine. Ik vond het helemaal niet om te vieren maar zij wilden iets doen, wat ook heel goed geslaagd is.

De helft van onze jongens was erbij en wij met z’n vieren als onderofficier ook.

 

Dat het twee jaar geleden was werd nauwelijks aangeroerd, het was een gewoon feestje met als slagzin – wij houden de kop er voor-.

 

Verdraaid aardige stukjes waar we ons tranen om gelachen hebben. Deze en gene, vooral officieren, kregen pittige steken onder water.

Zelfgemaakte zangboekjes met echte dienstliedjes.

 

De inwendige mens werd ook uitstekend verzorgd. Rijsttafel, vruchten, limo, bier koffie en gebak. Allen hebben zich kostelijk geamuseerd.

Goed zo Staffertjes!!

 

Het was bijna 12 uur toen we weer binnen waren Wij voelen ons zo langzamerhand de oudgedienden. Twee jaar, wat een tijd, een zware tijd maar ook een goede tijd als we het maar willen zien. Goddank dat we er nog zijn, dat we de kop er nog mogen voorhouden.

 

Patrouille, overal rustig

Met B. op patrouille. Het was gloeiendheet vandaag en we leken vergieten.

 

Toch een mooie tocht door berg en dal. Het is overal rustig.

Hier en daar in kampongs klapperwater en theegedronken. Onze kleren droogden snel maar waren net zo snel weer doorweekt.

 

Gelukkig regent het nu weer zodat de tani’s hun rijstvelden in orde kunnen brengen voor de jonge rijstaanplant.

 

Nog geen post, nieuwelingen leren patrouillelopen

Weer geen post. Is alles goed? Je bent toch niet ziek?

Ik weet niet goed wat ik schrijven moet ik ben een beetje ongerust.

 

Morgen komen er 30 nieuwelingen om te leren patrouillelopen. Iedere dag een andere ploeg. ’s Middags moeten de kerels weer naar Soebang. We doen eerst kalm aan hoor. Een beetje model, verkenners voorop, in groepjes kalis en open terrein oversteken enz.

 

Guitenstreek

Wim kan aardig praten uit je schrijven op te maken. Kostelijk dat Ukki alles nadoet. Hadden ze je weer tuk! Wim tegen Zuske -oe dêr komt memmi oan- (oe daar komt mamma). Ik lees uit alles dat het kostelijke kinderen zijn die jou met hun guitenstreken helpen Nan al is het soms….

 

Wat fijn dat je voor beiden een warm pakje maakt zodat ze ook in de kou naar buiten kunnen.

Kon ik het je maar even laten voelen, ik ben zo trots op je!

 

Weer een maand voorbij. Het wordt steeds moeilijker, steeds heviger, kunnen wij het volhouden? Ja hè vrouwke maar oe!!!!

Kalm aan hoor, ja maar dan moet ik zulke brieven over alles van ons maar niet meer schrijven???

 

Liefste lievelingen, ik heb jullie zoooo lief!!!!